Инвестициялық жоба ұғымына кең түсінік бере отырып, инвестициялық жобаны бизнес жоспарлаудың басты әдістеріне тоқталу

Жоспары

 

 

 

 

Кіріспе............................................................................................3

 

1. Инвестициялық жобаны бизнес жоспарлау.................................4

1.1 Инвестициялық жоба мәні және оны жоспарлау негізі............4

1.2 Инвестициялық жобаның пайда болу кезеңдері........................6

1.3 Инвестициялық жобаның ақшалай ағымдарын жоспарлау.....8

1.4 Инвестициялық жобаның жоспарлаудың проблемалары .......10

 

2. ТҰРМЫСТЫҚ ЖӘНЕ ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАЛДЫҚТАРДЫ ЖИНАУ ҚЫЗМЕТТЕРІН ҰСЫНУДЫҢ БИЗНЕС ЖОСПАРЫ ............................................................................13

2.1 БИЗНЕС ЖОСПАРДЫҢ РЕЗЮМЕСІ...............................................................................13

2.2 ЖОБАНЫҢ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ.......................................................................15 2.3 БИЗНЕС ЖОСПАРДЫҢ МАРКЕТИНГТІК СТРАТЕГИЯСЫ.......................................19

2.4 ЖОБАНЫ ІСКЕ АСЫРУ ШЫҒЫНДАРЫ...................................................22

2.5Жобаның тиімділігі...............................................................25

 

Қорытынды..................................................................................28

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.....................................29

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

 

Тақырыптың  өзектілігі. Инвестиция деңгейі қоғамның ұлттық табысының көлеміне ықпал етеді, ұлттық экономиканың көптеген макропропорциялары инвестиция қозғалысына тәуелді. Кейнсиандық теория бойынша, инвестициямен жинақ ахуалы әр түрлі пайыздар мен жағдайлар арқылы анықталады.

Ел аумағындағы  инвестициялар, күрделі қаржы ұлғаймалы, ол ұдайы өндіріс процесін анықтайды. Жаңа кәсіпорындар құрылысы, жол салу, соларға байланысты жаңа жұмыс орнын  жасау, инвестициялық процестерге  немесе капиталдың құрылуына тәуелді.

Инвестиция  көзі – жинақ. Мәселе мынада, жинақты  бір шаруашылық агенті жүргізіп, ал инвестицияны басқа адамдар немесе шаруашылық етуші субъектілеріжүргізуі мүмкін. Көпшілік адамдардың жинағы инвестиция көзі болып табылады. Алайда бұл  адамдар қоғамдық капиталдардың нақты өсуімен байланысты ұйымдастыру немесе инвестициялауды жүргізбейді. Алайда бір мезгілде кәсіпкер де, жұмыскер де бола алмайтын жалдамалы жұмысшының жинағының рөлі едәуір, сондықтан жинақ пен инвестициялау процестерінің сәйкес келмеуі экономиканың тепе-теңдіктен ауытқуына әкелуі мүмкін.

Курстық жұмыстың мақсаты – инвестициялық жоба ұғымына кең түсінік бере отырып, инвестициялық жобаны бизнес жоспарлаудың басты әдістеріне тоқталу.

Осы мақсатқа қол жеткізу барысында мынадай міндеттерді қарастырамыз:

• Инвестициялық жоба және оның пайда болу кезеңдерін атау
• Инвестициялық жоба мәні және оны жоспарлау негізін көрсету
• Инвестициялық жобаның ақшалай ағымдарын болжауын талдау
• Инвестициялық жобаның тиімділігін бағалаудағы  проблемаларды қарастыру

Зерттеу объектісі – инвестициялық жобаның бизнес жоспары

Зерттеу пәні – инвестициялық жобаның бизнес жоспарлау кезінде туындайтын экономикалық қатынастар.

Теориялық және әдіснамалық негізі ретінде отандық  және шетелдік оқулықтарды және «Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы», «Шетел инвестициялары туралы» Қазақстан Республикасының Заңдары мен «Инвестициялық жекешелендіру қорлары жөніндегі» Ережені пайдаландым.

 

 

 

        1. Инвестициялық жобаны бизнес жоспарлау

 

1.1 Инвестициялық жоба мәні және оны жоспарлау негізі

 

Күрделі қаржы  жобасының пайдалылығын бағалау  екі негізгі аспекті қарастырады-қаржылық және экономикалық. Халықаралық тәжиребеде қаржылық және экономикалық бағадаудың әдістері мен міндеттерінен болып  қарастырады. Бірінші жағдайда жобаны іске асыру барысында оның жойылу талданады. Басқаша айтқанда, қаржылық бағалаудың міндеті – нақты кәсіпорынның (фирманың) белгіленген уақыт ішінде жобаны іске асыра алуы, барлық қаржылай міндеттерін орындай үшін қаржы қорының жеткілікті болуын анықтау болып табылады. Күрделі қарпы солынуы мүмкін обьектіні қаржылық бағалау (немесе қаржы жағдайын бағалау). Күрделі қаржы солу процесінің болынбейтін бөлігі болып табылады. Қаржы солушы өзіне қаржы жағдайы белгісіз теке немесе заңды тулғамен ешқандай келісімге отырмайды. Нарық инфрақұрылымы жақсы данызан елдерде қаржы соласы бойынша есептерінің басылып тұруы іскер байланыс жүйсінде қалыпты жағдай болып саналады, бұл елдерде арнайы анықтама – кітапшыларда жүйей түрде шығып тұрады және олар арқылы өзінді қызықтыратын фирманың қаржылық жағдайын да карты, бағалауға болады. Отандық тәжиребеде қаржылық бағалаудың сапасы бағалаушының сомоттылығына және ақпаратыыыың дұрыстығына тікелей байланысты  болып отыр. Алайда қазіргі уақытта компаниялардың қаржы ақпараттарының жариялығын түрақты түрде домын келе жатқаның көруге болады, себебі бұл кез келген компанияның негізгі мақсаты – қаржыландыруды ұлғайтуға тікелей әсер етеді. Бұған дәлер ретінде отандық есеп түйесінің халықаралық қаржы есептерінің қалыптары (ХҚЕҚ) бойынша жұмыс істей бастауын айтуға болады.

Экономикалық  тиімді талдау кезінде инвестициялық жобаларының потенциалдық амалдарына акцент қойылады, салынған бағалы заттың алынуын сақтау олардың лайықты қарқынды өсуін қамтамасыз етеді.

Берілген  талдау инвестициялық жобаның тиімділігі әртүрлі анықтама көрсеткіштерден құрылған, өшер интегралдық көрсеткіштер болады. Инвестициялық шешімдердің қабылдауда фирма үшін өте қиын есеп болып табылады. Жалпы критерийлердің ішінен есепке алынған фирма бағаларының көтерілуі өндірістік немесе қаржылық тәуекелдік төмендеуі, дұрыс шешім қабылдауында оның жұмысының деңгейінің көтерілуі, баға критерийлерінің өсуімен ерекшеленеді.

Қандайда  тиімді инвестициялық жобалардың бағалануының қайнар есебі ол, дәл осындай инвестициялық  операцияның қорытындысының шынайы жетістіктерін анықтау болып табылады.

Нәтижелердің  құндылығы берілген мәліметтердің  толыққандылығына, талдау кезіндегі  әдістерді дұрыс қолдануға дәрежеде тәуелді болады. Сондай-ақ нәтижелердің дұрыс болуына тексерушілер мен  кеңесшілердің тәжірибелері ықпал етеді.

Инвестициялық жобаларды талдау олардың техникалық, қаржылық, салалық немесе аймақтық ерекшеліктеріне қарамастан біріңғай ұстаным бойынша жүргізіледі. Оларға келесілер жатады:

• жобаны оның толық жұмыс істеу мерзімі ішінде қарастыру (есептеу кезеңі) – қаржы салу алдындағы зерттеуден бастап жобаның аяқталу кезеңіне дейін;
• жобаны іске асыру барысында тартылған барлық қаржыны және белгілі бір кезеңдегі шығыстарды түрлі валюталардың қолдану мүмкіндігін еске ала отырып бір үлгіге келтіру;
• түрлі жобалардың шарттарын салыстырудың мүмкіндігінің болуы;
• жобаның дұрыстығы және ең жоғарғы пайдалығы. Қаржы салушының тұрғысынан қаржы жобасы деп танылуы үшін біріншіден, жобаны іске асырудың пайдалы болуы, екіншіден, осыған ұқсас жобалармен салыстыра қарау барысында негізгі жобаның тиімділігінің басымдылығының сенімді болуы;
• уақыт санау шарттары. Жобаның пайдалылығын бағалау кезінде уақыттың әр түрлі аспектілері, соның ішінде жобаның және оны қоршаған экономикалық ортасының жағдайға бейімділігі, өнімді өндіру мен өндіріс үшін қажетті материалдың түсуі арасындағы уақыт, олардың өтемі, шығындар мен нәтижелердің тұрақсыздығы есепке алынуы тиіс;
• жобаның негізгі қорды қажет ететіндігі;
• құрылып жатқан жобаны іске асыру барысында өндірістік қорлардың жұмыс істеуі үшін, жобаның тиімділігі үшін, қаржы жобасының негізгі қорды қажет ететін есепке алу;
• ақшаның құнсыздануы (өнімнің түрлеріне және жобаны іске асыру барысында қорларға өзгеруі) және жобаны іске асыру кезеңінде бірнеше валютаны қолданудың мүмкіндігі;
• жобаны іске асыру барысында болатын белгісіздікті және қауіпті (сандық түрде) есепке алу.

Кез келген инвестициялық жоба әр түрлі қырынан сипатталуы мүмкін:

қаржылық,

технологиялық,

ұйымдастырушылық  және т.б.

Олардың әрқайсысы  өзінше маңызды, десе де, көбіне қаржыландырудың экономикалық және қаржылық аспектілері шешуші маңызға ие болады.

Солай бола тұра барлық сипаттамаларды тізіп шыққан жағдайда да, жоба егер төмендегідей талаптарды орындай алмайтын болса іске қосылмайды:

- қызмет көрсету  және өндірілген тауарды өткізу арқылы жобаны қосуға салынған қаржыны қайтармайтын болса;

- ақшаның  сатып алу қабілетінің өзгеруіне  байланысты, сондай-ақ қаржы салушының  жобаны іске асыру барысындағы  қаупін азайту жолында, қордың  өсуі үшін ең төменгі кірісі  болмаған жағдайда;

- салынған қаржының фирманы қанағаттандыратын уақыт ішінде қайтарылуы болмаған жағдайда.

 

1.2 Инвестициялық жобаның пайда болу кезеңдері

 

 Жеке кәсіпкерлердің  барлық стадияларын жақсы өту  үшін және де ешқандай шығын  жасамай, жеке кәсіпкердің идеяларының  жазылуының құжаттары. Бұл құжат жоба болып табылады. Инвестициялық бизнес-жоба белгілі бір уақыт ішінде мақсат қойылған жеке жүйеге нәтижелі болсын деп алға қойылған қатаң сұраныстар, спецификалық мекеменің өндірісі.

Негізгі сфера  бойынша жоба түрлерін мыналарға бөлеміз:

• Техникалық (бизнес-орталықтың құрылым жобасы).
• Ұйымждастырушылық (жоғары білім системасының қайта құрылым жобасы)
• Экономикалық (Ресейдің қаржылық стабилизациясына жобасы)
• Әлеуметтік
• Аралас (ядролық қару-жарақ ликвидациясының жобасы)

Ұйымдастыру жобасы. Алдына қойылған мақсатты алдын-ала білу, бірақ-та сандық және сапалық нәтижені алдын-ала білу қиынға соқтырады, Өйткені ол организациялық системаның жақсартуымен тығыз байланысты.

Экономикалық  жоба. Өзіндік ерекшеліктерімен ерекшелінеді. Мақсаты – экономикалық көрсеткіштердің функциялық жүйесінің жақсартуы. Бастапқы мақсаттар алдын-ала белгіі бол, бірақ жмыс барысында проектіңөзгерілуі мүмкін; Бұнымен бірге проекттің мерзімі де кіреді; Ресурстар керекті жерде ғана қолданылады. Шығындар алдын-ала белгілі болады, проект жасалған кезде экономикасы қадағалыналады.

Әлеуметтік  жоба. Алға қойылған мақсат белгіленіп қана қоймай, нәтижеге жеткенше жобаның  өзгеруімен ерекшелінеді, сандық және сапалық баға белгіленеді; жобаға арналған шығын әрине бюджетке байланысты әлеуметтік жоба өзінің дәлдіксіздігімен ерекшеленеді.

Кез келген жоба арнайы тексеріс қадамдардан өтеді, ол жобаның өмірлік циклін құрайды. Инвестициялық жоба келесі базалардан тұрады:

• Алдын-ала инвестициялық
• Инвестициялық
• Эксплуатациялық
• Ликвидациялық

Алдын-ала  инвестициялық фаза – инвестициялық  жобаның процесін өзіне қосады. ТЭО  және эффективті инвестициялық салымдардың  көрсеткіші.

Инвестициялық фаза – нақты қаржылық салымдардан  тұрады. Оның ішіне құрылыс, маркетинг, кадрларды оқыту және олардың  запаста болуы кіреді.

Ликвидациялық фаза – ликвидациялық өндіріс  қолданылмаған активтерді қолдану. Әр фаза нақтылы бір қаржылық ресурсты қажет етеді.

Классификация негізіне қарап, келесі инвестициялық жобаларды көреміз. Бір-біріне байланысты: тәуелсіз, альтернативті, толықтырғыш.

Қысқа уақыт (3ж дейін). Орташа уақыт (3-5ж), Ұзақ уақыт (5ж).

Масштаб бойынша: кіші жоба орташа жоба, ірі жоба, мега жоба.

Негізгі бағыт  бойынша: коммерциялық, әлеуметтік, экологиялық  және т.б. жобалар.

Инвестициялық жоба ішкі және сыртқы қаржылық нарықтық болып табылады. Материалдық, еңбек сонымен қатар экологиялық және әлеуметтік жағдай: глобальді жобалар халықаралық – шаруашылықты жоба, ірі масштабты жоба, локальді жоба. Мөлшеріне қарағанда: нақты және қауіпті жоба болып бөлінеді. Сонымен қатар басқа да инвестициялық жобалар белгілі бастапқы – инвестицияның көрсетілуі. Бұған байланысты негізгі 7 топқа бөлінеді:

• Өндіру барысында сапасының көтерілуі
• Жұмыс істейтін өндірістің көркеюі
• Бизнестің жаңа сферасының пайда болуы
• Жаңа нарыққа шығуымен байланысты
• Жаңа технологияның қарастырылуы
• Әлеуметтік белгісі
• Заңға байланысты

Негізгі жоба қатысушылары – құрылымның негізгі  элементі. Негізгі қатысушылары – тапсырыс берген, болашақ жобаның басшысы.

Жоба жасаушы  – құжаттарды дайындайды. Жобаны басқару – менеджер.

Жоба  –  ұйымдастыру құрылымы, ол алға қойылған мақсаттарға қол жеткізуге көмектеседі. Банк – бұл инвестор.

Әлемдік тәжірибеде келесі этаптарды белгілейміз.

1. Инвестицияның  дұрысталуы, инвестициялық концепцияның  ізденуі

2. Бастапқы жоба

3. Техникалық-экономикалық  жоба немесе оның қаржылық  бағасы

4. Бағалық  инвестицияның дайындалуы 

Техникалық-экономикалық жоба:

• Жалпы маркетинг ізденісі
• Дайындық бағдарламаның шығарылуы
• Шығын құжаттар
• Архитекторлық құрылыс
• Қаржылық құжаттар
• жобаға байланысты қиын жағдайдың бағасы
• Жобаның шығуын жоспарлау
• Жобаның қаржылық бағасы

 

1.3 Инвестициялық жобаның ақшалай ағымдарын жоспарлау

 

Инвестициялық жобаны талдаудағы маңызды сатысы - болжанатын ақша ағымын бағалау. Ол екі  түрлі элементтен тұрады: қажет инвестиция және ағымдағы шығындарды шегерген кездегі ақшалай қаражаттардың түсімі.

Ақша ағымдарын  дайындаған кезде ақшаның уақытқа  байланысты құны ескерілуге тиіс. Ақша ағымдарының әртүрлі уақыттағы  мәнін са-лыстыру үшін дисконттау механизмі қолданылады.

Жүзеге асыру  мерзімімен алғашқы инвестиция көлемі және реле-ванттық ақша ағымдары ұқсас  жобаларды салыстыруға болады.

Релеванттық ақша ағымдары дегеніміз бір жолда  белгісі «минус» ағымдар белгісі  «плюс» ағымға ауысатын ағымдар. Релеванттық  ақша ағымдары стандарт, айтарлықтай қарапайым инветициялық жобаларға тән.

Инвестициялық жобаның ақшалай ағымын талдау оның құрылымын игерумен шектелмейді. Сонымен  қатар ақша ағымын бір ізге келтіріп, оның релеванттығына/неревантты еместігіне көз жеткізу керек, ол баға беру көрсеткіштері мен іріктеу белгілерін таңдау процедурасын жеңілде-туге, сондай-ақ, әртүрлі жобалардың өзара үйлесім табуын арттыруға мүмкіндік береді.

Ақша ағымдары релевантты жобалар төмендегіше  жіктеледі:

1. Табысы тұрақты  инвестициялық жобалар. 

Табысы тұрақты  инвестициялық жобалар белгілі  уақыт бөлігінде ша-масы бойынша  бірдей ақшалай түсімдер алумен қамтамасыз ететін бір реткі бастапқы салымдармен  сипатталады.

2. Табысы тұрақты  өсіп отыратын инвестициялық  жобалар. Табысы тұрақты өсіп  отыратын жобалар құрылымы табысы тұрақты инвестиция-лық жобалар құрылымына ұқсас болады. Әдетте оларға қаражатты ба-сында бір рет салу және айтарлықтай ұзақ уақытта келіп түсуін қарас-тырады. Оның негізгі ерекшелігі - ақшалай түсімдер көлемі жобаны жүзе-ге асыру мерзімі бойында біркелкі өзгеріп отырады.

3. Жинақтау  типіндегі инвестициялық жобалар  тізбектелген салым болып табылады  және оның кейіннен бір рет  ғана келіп түседі.

4. Алыпсатарлық  типтегі инвестициялық жобалар  қысқа уақыт ішін-дегі екі операцияның  (кіріс және шығыс) жиынтығы болып саналады.

Релеванттық емес ақша ағымдарында капиталдың келуі  мен кетуі кезектесіп отырады. Бұл  жағдайда қарастырылып отырған аналитикалық көрсеткіштердің кейбіреулері бастапқы параметрлері өзгергенде күтпеген бағытқа  қарай өзгеруі мүмкін. Демек, олардың негізінде жасалған қоры-тындылар үнемі дұрыс бола бермейді.

Тәжірибеде  ұзақтығы әртүрлі жобаларды салыстыру  қажеттілігі үне-мі туындайтын болғандықтан, уақыт факторының ықпалын алып тастай-тын  арнайы әдістер жасалған, олар төмендегідей:

• жобаның жалпы қызмет ету мерзімі шеңберіндегі тізбектеп қайталау әдісі;
• салыстырылатын жобалардың шексіз тізбектеп қайталау әдісі;
• эквивалент аннуитет әдісі.

Жобаның жалпы қызмет ету мерзімі шеңберіндегі тізбектеп қайталау әдісі. Бір жобаның қызмет ету ұзақтығы басқасының ұзақтығымен бірдей болуы міндетті емес. Бұл жағдайда жобалардың әрқайсысының қайталанатын ең аз мерзімін табу ұсынылады. Бұл ақырғы жалпы мерзім ұзақтығы ең аз жалпы еселік көмегімен анықталады.

Салыстырылатын  жобалардың шексіз тізбектеп қайталау әдісі. Егер жүзеге асыру ұзақтығы бойынша айрықшаланатын бірнеше жобаға талдау жасалса, есеп айтарлықтай күрделі болуы мүмкін. Егер талдау жа-салған жобаның әрқайсысы шексіз рет жүзеге асырылады деп есептесек, оларды қысқартуға болады.

Эквивалент аннуитет әдісі. Бұл әдіс шексіз тізбектеп қайталау әдісімен сәйкес келеді. Мұнда әр жоба үшін эквивалент мерзімдік аннуитет анықталады, ол аннуитеттік төлем мөлшері бірдей мерзімсіз аннуитетпен айырбасталады.

 

1.4 Инвестициялық жобаның жоспарлаудың проблемалары

 

Инвестициялық портфель – бұл экономикалық пайда  табу мақсатымен ұзақ мерзімге жұмсалатын ақшалай және басқа да ресурстар.

Демек, инвестициядағы басқарушы есеп алға қойылған мақсаттарға  қол жеткізу үшін және соның негізінде  басқарушылық шешімдерді қабылдау үшін, бірқатар инвестициялық жобаларды талдауға және оларды бағалауға тура келеді.

Осыған байланыста жаңа экономикалық шындыққа сәйкес ұзақ мерзімді инвестициялардың тиімділігін  бағалау мен талдау жүйесі ең бір  өзекті мәселеге айналып отыр.

Бүгінгі таңда, өмірлік маңызы бар шаруашылық саласында  дұрыс және оңтайлы басқарушылық шешімдерін қабылдауға мүмкіндік беретін, шынайы дәрежеде экономикалық белсенділік  деңгейін көтеретін және оны сапалы әдістемелік тәсілмен қамтамасыз ететін есептеулердің қажеттілігі пісіп жетілді. Ұзақ мерзімді инвестицияларды талдау және есептеулерді жүргізудің барлық бағыттары бойынша зерттеулер жүргізудің көкейкестілігі, көптеген қаржылық ұйымдардың да (банктер, сақтандыру компаниялары, инвестициялық және зейнетақы қорлары және т.б.), және бірқатар жекелеген инвесторлардың да, алдында тұрған тауқыметті мәселесі болып тұр. Ал бұдан алынған зерттеулерді одан әрі іске асыру, одан да қиын мәселе болып отыр.

Жақын уақыттан бері ұзақ мерзімді инвестицияларды  талдау мен есептеуге, яғни Қазақстанның экономикасына батыс компанияларының қаражаттарын тартуға байланысты, инвестицияның мәнісін ашуға біршама талпыныстар жасалып жатыр.

Осы кезге  дейін инвестициялық есеп пен  талдау бойынша жүргізілген зерттеулер кешенді сипатта болған жоқ, өйткені ол жөніндегі әдістемелік зерттеулер қажет деңгейінде нығайтылмады.

Қазіргі кезде  Қазақстанның экономикасына тартылатын ұзақ мерзімді инвестицияларды тиімді бағалау, талдау және шаруашылық субъектісінің  қаржылық қызметін басқару барысында, әлі де болса есептің кейбір жекелеген әдістері жете зерттелмеген.

Осы күнге  дейін негізгі қорларды жаңғыртуда инвестициялаудың қажеттілігін бағалау, осы шараларды қаржыландырудың  оңтайлы көздерін таңдау, күрделі  қаражаттардың тиімділігін бағалау, тәуекелділіктің сезімталдығын және дағдарыстың әсерін жаңаша принципте дисконттау, «икемді» мөлшерлемені табу және оны талдау мәселелері өз шешімдерін толығымен тапқан жоқ.

Тәжірибеде, инвестициялық талдаудың екі  әдісі бар, онда мөлшерлеменің ең төменгі шегін капиталдардың орташа құны бойынша анықтаса, ал екінші әдісінде тәуекелділіктің ең жоғарғы сатысы бойынша есептелінеді. Бұл арада, капиталдардың орташа құнын дисконттау мөлшерлемесін оның түпкілікті варианты деп есептеуге болмайды, өйткені ол нақты жағдайды толық көрсетуі мүмкін, сондықтан да оған диі түзетулер енгізіледі. Бүгінге дейін әлемдік тәжірибеде инвестициялық жобаларды бағалау мен есептеудің «қолайлы» әдісі табылған жоқ.

Бірақта, қазіргі  нарықтық экономика жағдайларында  ұзақ мерзімді инвестицияларды есептеу қажеттілігі және оған тиісті ғылыми зерттеулер жүргізудің керектігі күннен күнге артып келеді.

Сондықтан, осы  мәселелер туралы экономикалық әдебиеттерде әр түрлі пікірлер бар.

Енді осы  пікірлерді біз үлкен үш топқа  біріктіреміз:

1. Күрделі қаржыны бөлу концепциясын бухгалтерияда пайдаланатын түсінікті қолданғанды қалайды, яғни бухгалтерлік баланс мәліметтері бойынша;
2. Күрделі қаржыны бөлу концепциясы кезінде, қажет түзетулерден кейін, танылуы керек деп санайды;
3. Инвестиция элементі ретінде активтің кез келген элементтерін қарастыратын – ұлғайтылған тұжырымдаманы пайдаланғанды қалайды.

Бірінші топтағы  ұғым бойынша таза инвестициясы болып, негізгі құралдарға жұмсалатын және баланстың активінде көрініс  тапқан (материалдық, материалдық емес, қаржылық) күрделі қаржының өзгерісі бойынша анықталады. Оның басымдылығы, тек пайдалануында ғана, бірақ осыған қарамастан осы бойынша инвестицияны санайды.

Ал түзетулерден кейін қолданатын күрделі қаржы  тұжырымдамасының екі кемшіліктері бар, атап айтсақ:

• біріншіден, бухгалтерия есебінде тек шаруашылық серіктестігінің меншігіндегі инвестицияларды ескереді;
• екіншіден, бухгалтерия есебінде материалдық емес активтерді инвестиция ретінде ескерілмейді.

Мұндай жағдайда, талдаушылар күрделі қаржы қатарына жалға алынған негізгі құралдарды (лизинг бойынша) және материалдық емес активтердің амортизацияланбаған шығындарын активтерге қосу арқылы түзетулер енгізеді. Тек осындай түзетулерден кейін таза инвестициялар деңгейі анықталады.

Талдаушылардың  аз ғана тобы ұлғайтылған тұжырымдаманы пайдаланады, бұл тұжырымдамға сәйкес  активтің барлық элементтері субъектінің табыстылығын анықтау үшін инвестиция ретінде қатыстырылады.

Бұл анықтама негізінен шағын кәсіпорын үшін сәйкес келетін сияқты, өйткені инвестицияны бұндай кең мағынада қарау кәсіпорындардың мақсатына сай келе бермейді. Олар «инвестицияға салынған қаржының» түрлеріне қарамастан күрделі қаржыны бөліп қарауды мақсат тұтпайды, ондағы салымдар, тек жалпы салымдар бойынша өлшенеді. Инвестицияларды негізінен барлық инвестицияланған капиталдардың жиынтығы ретінде қарастырады. Демек, инвестицияның бухгалтерлік тұжырымдамасы тек күрделі қаржыны бөлу ғана емес, сондай-ақ, барлық активтердің жиынтығын береді.

Қазақстанның  бухгалтерлік балансында инвестицияланған капиталды екі жарып көрсетеді, оның бір бөлігі ағымдық актив құрамында болса, ал екіншісі ұзақ мерзімді активтер қатарында болады. Олай болса, инвестицияланған капитал өз құрамына «Аяқталмаған құрылыс», «Ұзақ мерзімді қаржы бөлу» жағдайлары жатады. Осы тұрғыдан инвестиция кең көлемді мағынасын білдіретін сияқты.

Батыс елдерінде  инвестицияның бұл түрін екіге  бөледі, тікелей инвестициялау, яғни инвестицияланған кәсіпорындарды, олар өз басқаруына және бақылауына алғандығын көрсетеді. Ал екінші түрі, портфельдік инвестициялау, оның көлемі бүкіл акционерлік капиталдың 10%-тей құрамын құрайды, бірақ ол басқару мен бақылау құқығын бермейді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтарды жинау қызметтерін ұсынудың бизнес-жоспары

 

        2.1 БИЗНЕС ЖОСПАРДЫҢ РЕЗЮМЕСІ

Жобаның тұжырымдамасы Қазақстан Республикасының Ақтөбе облысында  (бұдан әрі – Ақтөбе облысы) тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтарды жинау қызметтерін ұсынатын  кәсіпорын құруды қарастырады.

Кәсіпорынның негізгі  қызмет түрі тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтарды жинау және шығару болып табылады.

Нысаналы топтар мыналар:

- қызметі нәтижелерінде  әр түрлі ҚТҚ пайда болатын  өнеркәсіп кәсіпорындары, ұйымдар  және т.б.;

- халық.

 

Жоба бойынша жалпы  инвестициялық шығындар мыналарды  қамтиды:

Шығыстар, мың  тг.	2 012
Негізгі капиталға инвестициялар	16 769
Негізгі капитал	0
Барлығы	16 769

 

Жобаны қаржыландыруды жоба бастамашысының өз қаражаты есебінен сияқты  қарыз капиталы есебінен де жүзеге асыру жоспарлануда.

Қаржыландыру  көзі, мың тг .	Сомасы	Кезеңі	Үлесі
Өз қаражаты	3 354	02-03.12	20%
Қарыз қаражаты	13 415	02-03.12	80%
Барлығы	16 769		100%

 

Кредиттеудің келесі шарттары қабылданды:

Кредит валютасы	теңге
Пайыздық ставка, жылдық	12%
Пайыздар мен негізгі  борышты төлеу	ай сайын
Пайыздарды өтеудің  жеңілдікті кезеңі, ай	3
Негізгі борышты өтеудің  жеңілдікті кезеңі, ай	3
Негізгі борышты өтеу түрі	тең үлестермен

 

Жобаның 5 жылына арналған кәсіпорын қызметі тиімділігінің  көрсеткіштері:

Жылдық пайда (5 жыл), мың  тг.	3 657
Активтердің рентабельділігі	24%

 

14% дисконттау ставкасы кезінде инвестицияланған капиталдың дисконтталған таза кірісі 7  жылда 5 837 мың теңгені құрады.

Ішкі кірістілік нормасы (IRR)	29%
Ағымдағы таза құны (NPV), мың теңге	5 837
Жобаның өзін-өзі ақтауы (жай), жыл	3,5
Жобаның өзін-өзі ақтауы (дисконтталған), жыл	4,4