Капрон маталарының физикалық,химиялық,механикалық қасиеттері

ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ

 

АЛМАТЫ  ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ  УНИВЕРСИТЕТІ

 

ТЕХНОЛОГИЯ ЖӘНЕ ДИЗАЙН ФАКУЛЬТЕТІ

 

 

 

 

 

 

“Текстиль өндірісінің технологиясы” кафедрасы.

 

 

 

 

 

 

КУРСТЫҚ ЖҰМЫС

 

Тақырыбы: Капрон маталарының физикалық,химиялық,механикалық қасиеттері.

 

 

 

                                                               

 

                                                            

                                                                      

                                                                           Орындаған: Ткши 10-11.Саламат  М.

                                                                               Тексерген: Капишева С.А              

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Алматы,  2012 жыл.

  Курстық жұмыста негізінен синтетикалық талшық соның ішінде капрон талшығы мен капрон маталары туралы қарастырылған.Капрон маталарының  түрлері, өндірістегі орны,қолданылуы мен қасиеттері,сонымен қоса капрон жіптері жайлы мәліметтер көрсетілген.

 

     On course work in that a number examined basis synthetic fibre about fabrics kapron, fibre and kapron.Kapron types of fabrics, localization on a production, to be used I qualities, adding those the threads of kapron shown comfortable information.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Мазмұны:

 Кіріспе

 Негізгі бөлім

1.1. Полиамидтік талшықтарына жалпы түсініктеме….......................................

1.2 Капрон талшығының құрылысы....................................................................

1.3 Капрон талшығының тігін өндірісінде қолданылуы...................................

1.4 Капрон жібі...................................................................................................

1.5 Капрон маталарының  қасиеттері....................................................................

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

КІРІСПЕ

Синтетикалық талшықтар  жоғарғы малекулалық қосылыстардан  алынған.синтетикалық талшықтар 40 жылдан бергі қазіргі өндірісте қолданылып келеді. Қазіргі кезде ең күшті талшықтар көп қолданылатын нейлон, акрил, полиамид, полистирол, спандекс, эластан. Қазіргі техналогиялық дамуының арқасында синтетикалық талшықтар қолданыста, табиғи жолмен алынады. Осыдан барып,келесі сұрақтар туады. Неге дүниежүзінде қолданыста жүрген компаниялар синтетикалық талшықты шығаруға көп күш жұмсайды? Яғни құны арзан мақта болғанда. Өндірулердің пікірі бойынша қазіргі күнделікті өмірде мақта өнімдерін қолданады. Мақта келесі кемшіліктерге ие. Ұзақ кебеді ,ылғалды көп ұстайды. Барлық жаңа материалдар тез сіңіру дененің демалуына кедергі келтіреді. Адам қазіргі кезде жаңа материалдар дененің демалу үшін конденсацаттардыенгізіп шығарып отырады. Бұл пайдаланылған талшықтардың құрылымы арқылы немесе жіпті арнайы иіру арнайы қол жеткізеді . Адам терлегенде оның органмзмі денені суыту үшін көп энергияны қажет етеді,сондықтанда да адамның жүмысқа деген қызығушылығы төмендейді .Басқаша сөзбен айтқанда адам аз энергия жұмсаса оның жұмысқа деген қызығушылығы жоғары болады . Сонымен қатар қазіргі уақыттағы синтетикалық материалдар тез құрғайды. Қазіргі материалдарды қолданғанда жағымсыз иістерді болдырмайды.Синтетикалық талшықтар алуан түрлі қасиеттеріне байланысты текникада ғылымда медицинада және түрмыста кеңінен қолданылады. Синтетикалық талшықтардың басқа талшықтармен салыстырғанда ерекше қасиеттері бар.

-өте берік

-меншікті салмағының аздығы.Олардан берік және салмағы жағынан жеңіл бұйымдар дайындауға болады.

-Гиграскопиялық мәнінің төмендігі бұйымдарды тез жууға және кептіруге мүмкіндік береді.

-Иіліспен үйкеліске төзімділігі,оларды ұзақ пайдалануға септігін тигізеді.

-Микроорганизмдерімен химиялық  реагенттерге төзімділігі олардың  пайдалану ауқымын тигізеді.

Қазіргі таңда синтетикалық талшықтардан көптеген тігін өндірісіне қажетті  бұйымдар алуда.  Талшықтар мен мата дайындау синтетикалық үлкен малекулалы заттарды халық шаруашылығында қолданудың екінші кең салалы аймағы. Біз тікелей табиғи материалдардан(зығыр), мақта жүн иірілетін талшықтардан басқа жасанды талшық алынатынын бұрынан білеміз. Оған ацетатты талшық мысал бола алады. Алайда оның өзіде табиғи полимерден- целлюлозадан дайындалады. Тек қана оны алдын ала еритін болу үшін химиялық тәсілмен өңдеп, ерітіндіні жіпке айландырады. Целлюлозаны ерітудің қажеті не екенін, оның бұл үшін қандай химиялық айналуларға кездеседі. Талшықтар мата дайындау синтетикалық үлкен малекулалы заттарды халық шаруашылығында қолданудың екінші кең салалы аймағы болып табылады. Табиғи полимерді өндіруге негізделетін жасанды талшықтар өндірісі талшықты материалдарға деген өскелең мұқтажтықты толық өтей алмайды.

1.1 Полиамид талшықтары туралы жалпы түсінектеме. Полиамид талшықтары деп синтетикалық гидроцевті талшық құрамдас полимерлер. Оларды мұнай және көмір өнімдерін өңдеу химиялық заводтардан алады .Макромалекулалық полиамидтер метилендік топтардан тұратын амидтік топтарды құрайды .Талшықтарды алуда 10 түрлі полиамидтер қолданылады. Метилендік топты айыруда және олардың амидтік топтар арасында орналасуымен ерекшелінеді . Әлемдік тәжірбиеде полиамид немесе нейлон атауларын бір немесе екі цифрларын нұсқауларға қолданылады . Яғни шығу компаненттерде көмірқышқыл газ атомының санын мәнін көрсетеді . Полиамид буындарының элементтерінде метилендік топты сандарының өсуі, олардың құрамы да өзгереді. Еру температурасының төмендеуі гиграскопиялық мәнінің азаюы, тұрақтылықтың иілуінің жоғарлығы жарық сәулесі, түсуінің азаюы  . Қазіргі уақытта полиамидтік талшықтардың 3 түрі қолданыста.Олар капрон, анид, энант. Полиамидтік талшықтардың аналогтық капроны бірнеше аттармен аталады.Мысалы, Германияда перлон Л, немесе жай ғана перлон, ал Чехословияда силон, Полшада стилон, Щвецарияда грилон мирлон, Голандияда энкалон, Италияда миллион, Ақшта найлон. Рилсан талшығы Францияда өңделеді. Полимерлердің құрылуын әрдайым өзгерулері немесе макромалекула құрамын химиялық өзгертіп, полиамид талшығын алуға болады. Яғни гиграскопиялық жоғарлығын қамтиды. Еріту температурасын төмендігі жоғарлығы және басқа техналогиялық көрсеткіштердің маңызды көрсеткіштері өте жоғары болады . Полиамид талшықтарының құрамы қарапайым талшықтардың қасиеттерімен мінезделеді. Модификациясы көп санды жаңа полиамидтік талшықтардың әр түрлі құрамын өңдеуге мүмкіндік береді. Мысалға модификацияның талшықтар эфтерелон атты талшықтарының өңделуі болып табылады.  Эфтрелон полимерлік және поликанденсациялық гексаметилендиамина және капролактам арқылы өндіруін аламыз.

Полиамид талшықтары қайталанып келетін  метилен тобынан және оларды байланыстыратын CONH- топтарынан тұрады.

Талшықтар алу үшін полиамидтің 10- нан астам түрі пайданылады . Олар бір бірінен метилен тобының санымен біріктіретін амид тобының орналасуымен сипатталады. Көп тараған атауы бастапқы компоненттегі көміртегі санын қосып полиамид немесе нейлон буыны метилен тобы артқан сайын, балқу температурасы төмендейді . Иіліске жарыққа төзімділігі артады.

Талшық түзгіш полиамидтердің полимерлену дәрежесі өте жоғары емес,(80-200)

Кристалдану дәрежесі буындардың макромалекулада симметриялы және ретті орналасуына . Әр түрлі полиамидтер үшін 40 -60%  құрайды. Полиамид талшықтары жіптері өте берік, ылғал күйінде небәрі 10-13% қысқарады. Гиграскопиялық қасиеттердің төмен болуында (35- 50%). Сондықтан олардан дайындалатын материалдардың гегиеналық қасиеттері нашарлайды.

Термототығу дексрукциясы жүретіндіктен жоғарғы температуға  төзімсіз 160 градуста беріктілігі 40-50% кемиді. Осы себеппен полиамид талшыққа да төзімсіз тез ескіреді, сарғайып беріктігін жояды.

Қазіргі кезде полиамидті гидроксил топтары бар сополимерлерді жалғау арқылы каприлон және мегалон  талшықтарын алды. Олардың гиграскопиялық м қасиеттері (5-7%) мақтаға жақын.

Ал үйкеліске төзімділігі  одан жоғары. Сонымен қатар бояды тез сіңіреді Полиамид сонымен қатар синтетикалық талшықтардың тобы. Солардың ішінде капрон, нейлон. Полиамид талшықтары мұнай табиғи газ көмір сияқты түрлі органикалық өндірісте шикізаты өңдеу арқылы алады. Әдетте полиамтид талшқтарын малекулалық массасы 15000- 30000 мыңнан аспайтын сызықтық алифатикалық полиамидтер қолданылады.(көбінесе поликапронад полигексаметилен адипинад)

Полиамид талшықтары және жіптерінің алу схемасы капролактам және бензолдың синтезінің базасында құрылады. Полиамидтік полимеризациялауда полиамид және кейінгі талшықтар мен жіптердің өңделуі. Полиамидтік талшықтарды алудың техналогиялық процессі бір немесе бірнеше этаптан тұрады.

-полимер синтезі

-формаға келтіру 

-текстилді өңдеу

Полиамид өнімінің негізгі  қасиеттері; Беріктілігі бет жағының жұмсақтығы жеңілділігі, жоғарғы сападағы форма сақтағышы және мықтылығы, жарыққа нашар төзімділігі, гиграскопиялығының төмендігі, деформацияларға беріктігі, түсін сақтауға беріктілігі түсін сақтауға тұрақтылығы. Осы кемшіліктерді жою үшін полиамидтерге. Көптеген қоспалар қосылады.

Полиамид талшықтары көптеген химиялық реагенттердің әсеріне  төзімді.Биохимиялық әсерлерлерге жақсы тұра алады, және көптеген боялармен боялады.

Алифатикалық полиамидтердің максималды жұиыс температурасы 80-150 градуста, ал ароматтық полиамидтерде 350-600. Ұшында жұмсақ кішкене шар түзеді,иіс шығарып ерімейді.

Полиамидтік талшықтар  фенол, крезол, трихлорэтан хлорофил және т.б Концентрациалды минералдық қышқылдарда ерімейді. Халықтық синтетика атауы ұзақ уақыт бойы синтетикалық иаталар арасынан полиамид маталары ие болған. Полиамид талшықтары мен жіптері текстиль және жеңіл өнеркәсібінде синтетикалық және аралас маталар тұрмыстық және техникалық трикотаж жаймаларында шұлық өнеркәсібінде жасанды жүнде кілем, өнеркәсібінде және т.б салада кеңінен қолданылады. Сонымен қатар полиамидтік талшықтар мен жіптер барлық аулау жіптерінде кордтық маталарда филтірлерде трансфатерлік ленталарда резеңкелік технологиялық өнімдерде және шиналарда, өндірісінде қолданылады. Бір типті және әр түрлі типтес полиамидтік талшықтардың аттарын бір ретке келтіру үшін дүниежүзілік практикада келесідей наменклатура ұсынылған. Көмір атомының саны элементарлы молекулалы түйіндері көрсетіледі. Тағы басқа аминалар сияқты қышқыл қалдықтарында да, сополимерлерді сәйкес сандармен белгілейді. Және де салмақты компоненттері көрсетіледі.

Полиамид талшықтарының  құрамы

 

Құрамы	Қарапайым текстильді жіптер	Сапалы тексильді жіп	Штапелді талшық
Тығыздылығы г\см Құрғақ талшықтың  тығыздығы кгс\мм Дымқыл талшықтың  тығыздығы % Жіптің талшықтық  тығыздығы % Құрғақ талшықтың  ұзаруы % Дымқыл талшықтың  ұзаруы % Суда ісінуі Дымқылдығы % Көбею 20 с и 65% Ылғалдылықа қатынасы	46-64               85     30-45     32-47   10-12	114   74-86       85-90       80     15-20     16-21   9-10   45	41-62               75     45-75         10-12

 

Талшықтың анизатропиясы. Анизатропия талшықтың жалпы көлемді қасиеті болып табылады .Анизатропия барлық талшықтың физика механикалық қасиеттерінде көрінеді,

Олар төмен жылутұралыққа ие.Ең жоғарғы температурада қыздыратын болса,олардың беріктігін 40-50% ке төмендейді. Осы мен полиамид талшықтарының төмен тұрақтылығын көрсетуші болады,және олар тез ескіреді, осының нәтижесінде олар сарғаяды,иілгіш болады және беріктігін жоғалтады.

Капрон  талшығының құрлысы.

Капрон синтетикалық талшық. Оның құрамы мен тығыздығымен анықталады. Басқа синтетикалық талшыққа қарағанда  көптеген микроорганизмнен тқрады және де капрон электрленеді,жарық береді. Капрон құрамы жағынан, басқа полиамтике қарағанда тығыздығын және форма тұрақтылығын қорғау жоғарғы құрамында мақта жүнге капрон қосылады және ол көбіне іштік киімге, спорттық киімдердің іш жағында қолданады.

Капрон жіптері сәндік тігістерінде тесма, кенуп жасауда және басқа да өндірісте пайдаланады. Капрон синтетикалық материал полиамит құрамына жатады. 260-270 С капролактан полимеризацияланады.

                            

Полиамит талшықтары үлкен тығыздық жоғарғы эластикалық, ол 120 градус С- ден асқанда тығыздығын сақтай алмайды. Ыстық суға салғанда жұмсарады. Капроннан алынған қышқылдары оның шикі зат алуының қиындығы мен және полиамит талшықтарының операцияларына байланысты. Капрон талшықтары өте мықты талшықтарға жатады. Оның үзілу ұзындығы 40-60 км. Ал жұқа талшықты мақтада не бәрі 36 км. Капронның гигроскопиалық салыстырмалығы төмендегідей. 3,6 -6% бөлікті салмақты 1,14. Өсімдік талшықтарында (қабыршық және мақта мата) - 1,14 - 1,52. полиамиттік капрон талшықтары суда мықтылығымен және созылмалығымен ерекшеленеді. Сілтілермен қышқылдарға өте төзімді. Полиамидті талшықтар салыстырмалығы жоғары жарыққа төзімділігімен қышқылдарға нашар төзімділігімен сипатталады.

Құмырсқа қышқылдарына және минералды  қышқылдарының концентрациясында  ериді. Капрон талшықтарына күннің әсері оның беріктігін жоғарлатады.

Боялған матамен қосылысты талшықтар  матаны бояған кезде, талшықты қосылыстар пайдаланамыз, бірақ олардың қандай талшық екенін тек қана бояғышты заттарды таңдап алып, тек қана сол бояғыштармен бояп аламыз, көптеген боялған кезде біз мақтаны немесе капрон талшықтарын аламыз, немесе капрон талшықтарын араластырамыз. Боялған кезде қандай түске бояу керек екенін таңдап алуымыз керек. Этикет кезінде жарнамалау бояғыш заттар талшықтарда қосамыз. Бояған кезде мына талшықтарды қосамыз. Макта жасанды жібек, жүн, табиғи жібекті капронды нилонды, қосқанда сонда қарауытқан түс шығады.

Капронды бояған кезде, ацетатты жібекті  қосуға болады. Мысалы, нейлон ал кейбір кезде оған лавсан немесе нейтрон  қосылады. Кейбір кезде өзіміз капрон талшықтарын бояған кезде, біз спектрді алуға болады, немесе фантазиямен, көптеген қосылыстармен бояуға болады.

Капрон(перлон дедерон) талшықтарын көп жерде қолдануға болады. Дүниежүзінде 12МЛН халық пайданылады.

Басқа елдерде капронды басқа аттармен шығарылады. Олар перлон (ГДР) силон (ЧССР) найлон капролан(США) амилан (Япония) бодания (Щвейцария) целон (Виликобритания).                                                                                                                   

Бұл капронның негізінен алсақ инертті және тығыз болып келеді. Өте үзілгіш, ұстау кезінде созылуы тез үзіледі. Бұлардың жіптері ақ және көк түсті болып келеді. Әйгілі капрон бұлардан әйелдерге арналған шұлықтар, үлбірлер дайындалады. Бұлар полиамидті және поликапролактан болып келеді. Ақ түсті және майлы кристалы капролкатанды фенолдан аламыз.

Фенол оншақты және он мың тоннадан астам қоспасында химиялық заттар бар заводтан шығарылады. Бұның өзә жеткілікті, бірақ капронды бұған қарағанда он рез көп шығарады. Шикі зат кезінде өндірісте негізінде синтектикалық материалды қолданамыз. Соның арасында капрон болып келеді. Бүкіл әлем капронды басқа зат арқылы алуға көшеді. Бұл қосылыстарды мемлекеттік институттардан азотты жеңіл өнеркәсіптен алынады.

Капрон өндірісінің шикізаты фенол, бензол, туол және циклогексан және таскөмірден мұнай қалдықтарының өндірісінен алынады. Қазіргі уақытта өндірісте капрон фенолдан жасалған. Фенол химиялық реакцияларда төзімді. Оның молекулалары полимеризацияланады. Полимерлік молекулалық салмағы 16 000 - 22000.

Формаланған капронның  құрғақталған әдісі 270-280 с фильерлер арқылы нығыздалады. Нығыздалғаннан кейін оның диаметрі 0.2_0.3 мм. Фильер арқылы салқын ауа кірумен негізделеді. Формаланған капрон үлкен жылдамдықтармен өтеді оның жылдамдығы 1000 м/мин.

Комплексті жіптер арқылы қалыңдығы 29.4текс 15.6 текс 6.7текс 5 текс3.3 текс, көп талшықты бір жіптің 2.2текс және 1.7 текс.

Өндіріс кезінде штапелді капронды филтр ретінде 200_500м/мин. Жобалану талшығы 400 500 м/мин жылдамдықпен жүреді. Талшықтарды жобалалағаннан кейін созылуы және тартылысы анықталған ұзындыққа жатады. Полиамидті талшықтардың үстіңгі қабаты бір тегіс, соның нәтижесінде талшық жылтыратқыш қасиеттерге ие. Бұйымды зксплуатация кезінде капронды

штапельді талшықтарды  қолданумен жіптердің құрылымы өзгеруі. Соның нәтижесінде бұйымның үстінде түк түзіледі. Ол талшықтардың жоғарғы беріктігімен тұрақталынады. Соның арқасында жуу кезінде үзіледі, керісінше домалаққа айналып, түйіршік түзеді.

Жұмсақ капронды жіптер қысыңқы  жіптер мен маталарды  тарқату өте қиын.Тұтас жылтырлыққа  ие болу, жіптерде профирлену әдісі пайдаланылады.

Капрон талшықтарының  қасиеті. Оның  гиграскопияға төзімдігі триацетатты талшықтарға қарағанда гегиенасы жеткіліксіз.Оның ылғалдылығы 20-25% сақтайды.

Ол ылғалдылық кезінде капрон өзінің толығымен құрамынын өзгертпейді.Капронды өте ыстық сумен және булы суда өлшемі немесе формасы өзінің қасиетін жоғалтады. Ол бастапқы қалпына келмейді және басқа форма басқа өлшем шығады.

65 с асқан температурада тығыздығын сақтай алмайды.Жарыққа төзімсіз қышқылға да төзімсіз болып келеді. Капрон жіптерінің механикалық жіптері жоғары. Ол жоғарғы тығыздығына және жіңішке талшықтарынан жасалады. Оның созылғыштығы 75-85% болады. Оның сыртқы түрі жасанды талшық екендігін  көрсетеді.  Ол әлсіздегенде иістерге дымқылданғанда сары көкшіл түске өзгереді, және күйгенде соңына қатты домалаққа айналады.

Капрон торларынымен тоқымамен және жіңішке шұлық, жасанды каракум пайдаланады. Штапельді капрон талшығы көйлектік кастюмдік пальто түрінде күлте, жүн мақта талшықтарын бірге қолданады.

Капрон талшығы сығынды  соңынан ерекше берік күйге айналады,өйткені  полимер малекулалары арасында тек  әдеттегі малекула аралық күш қана әсер етіп қана қоймай, өте көп сутектік байланыс орнығады.

Өндірістік жағдайда капрон алу үшін аминокапрон қышқылын оның туындысы капролактам түрінде  алады,оның карбоксил тобымен аминқышқыл малекуласы ішіндегі аминтоптардың өзара әрекеттесуі деп қарастыруға болады. Полимер синтезі процесінде амидтік байланыс бойынша цикл жазылып, сызықтық макромалекулаға қосылады.

Капрон талшықтары өте  берік болумен бірге тозбайтыны, қайталанған деформацияларға төзімділігімен сипатталады.Олар су сіңірмейді, сондықтан  ылғалды күйінде де беріктігінен айырмайды.

Капрон талшықтарының  кемістіктері де бар. Ол қышқыл әрекетіне  онша төзе алмайды- капронның макромалекулалары амидтік байланыс тұсынан гидролизге қшырайды.Капрн талшығының жылуға төзімділігі шамалы, қыздырған кезде оның беріктігі нашарлап 215 с кезінде балқиды.Сондықтан да капроннан жасалған заттарды ыстық  үтікпен үтіктеуге болмайды.

Капрон бұйымдар тұрмысымызда әдеттегі затқа айналып кетті. Әсем көйлектер, жеңсіз жиде, мойын орағыштар, шұлық, жасанды үлбір кілемдік бұйымдар қаптама нәрселер. Капрон талшық балық аулайтын ау дайындауға сүзгі материалдарға, авто және авиопокрышка қаңқалары жасалатын кордты матаға жұмсалады.

                          

Капронды ным термопластикалы болғандықтан машиналар бөлшегі мен механизмдердің аса беріктігі және тозбайтынымен тісті доңғалақ, төлке, подшивник және т.б дайындайтын пластмасса ретінде пайдаланылады.

Капрон талшық полиамид тобына жатады.Олай аталу себебі оның макромалекулаларындағы аминқышқыл буындары амидтік байланыс арқылы жалғасады.

Капрн типтес полиамид талшықтарын  өндіру монемерді алу. Синтетикалық талшықтардың гетероцевтің барлық түрлерін химиялық өндірістердің заводтан алады.Кейінен  алынған мономерлері заводқа  жіберді.Капрон талшықтарын алу үшін фенол бензол, циклогексан, шикізаттары қолданылады. Заводтағы барлық химиялық заттарды синтездеу арқылы капролактамға айналады.  Оның полиамидтік капрон смаласында синтездеуге қолданылады.Талшықтарды алу және оны техналогиялық процесске дайындау келесі операциялардан тұрады.

Капролактамдарды полимеризацияға  дайындау капронды полимеризациялау ленталарды қалыпқа келтіру, ленталарды кішкентай  түйіршіктерге майдалау кішкене  малекулалық фракцияны кішкене бөліктерден экстракциялау.

 Капролактамды полимеризацияға дайындау. Капролактам немесе жай ғана лактам кішкене кристалды түйіршік түріндегі кристалдық массадағы заводқа қалталарда, металдық бочкаларда жібереді. Себебі ал сыртқы ортадағы ылғалдарды сіңіру арқылы еріп кетуі мүмкін.Капрон талшығы өте берік, тозбайтын,жарық пен төзімді болып келеді . Ол жақсы диэлектрик, орташа концентрациялы қышқылдар мен сілтілер әрекетіне төзімді.

 Капрон  талшығын тігін өндірісінде қолданылуы

Костюмдік полет матасы (капронмен) арт 23476 олардың жоғары ұсақ клеткалармен және аралас айқаспалармен айқындалып отырады. Жүн жібінен өндіріледі, және вискоздық матадан да алынады.

Қалдық 31,2 текс арқылы және жартылай жүнді арқау жіп 10 % штапелді капрон. Мата талшығының құрамында жүн 57% капрон 2% вескоздық мата 45% жіптің тығыздығы  82% негізінде 64% арқауы 28,4 грамм. Арқау жібінің жартысы жүн жіптерімен, ал қалғаны жібек талшықтары болады.

Шевиоты бұл қымбат емес жартылай жүнді мата, ал саржан тоқымасымен  тоқылады. Рапорты 2,2. Арқауы және негізінің  арқауыының қалыңдығы 41,7 текс жіптің тығызыдығының  арқауында 84-92% негізінде 58-60%. Матаның салмағы 305-339 грамм/ м.кв. Ені 124-142 см.

Ол жылы түстермен  боялады. Ол қазіргі кезде әр циклді шиветтың тоғыз түрі бар. Ол талшықтың  құрамы ені,салмағы, тығыздығына байланысты. Оның құрамында жүн 60-63% болады. Вискосты штапелбді талшықтар 20-30%. Ол өзінің мақта жұмсақтылығын және созылғыштығын береді. Маталар қаттылығы жоғары болады. Шевиот маталарын тігін өндірісінде, шевиотты капрон талшықтары сәндік үшін жеңде, жағада және жеңіл киімнің сыртында пайдаланылады. Шевиоттан жасалатын ерлер және әйел костюмдерін тігу қиын емес, ол әдемілік және сән үшін маңызы зор және өз формасын жақсы сақтайды. Капрон талшығының тығыздығы филоментті жіпте 45-60кг. / секунд мм кв. Оның ұзындығы 35-50 см. Құрғақтылығы 85-90%. Капрон штапельді талшық. Капрон тігін өндірісінде созылмалы қасиеттерге ие. Моноталшықтар шұлық өнеркәсібінде тығыздығының ұзындығы 1.7 -2,2 3,4 текс.

                             

Моножіптер әдетте тығыздылығымен анықталады.Капрон жіптерін ГОСТ 15897 айқындайды. Капрон талшығы нашар болғанымен, ол жақсы боялады. Полиамид талшықтарының жіптері жеңіл созылады. Олар жоғарғы жылтырлығымен, тұрақты концентрациясының жетіспелігі. Штапельді талшықтар мата мақтасынан жасалған талшықтар жақсы созылады, және дайындығы жақсы.

Капронды жіп және штапель түрінде басқа талшықтарға  қосып пайдаланылады. Одан жасалған бұйымдар кеңінен таныс. Бұл киімнің  әр түрлерін, тюль, қаптама материалдары және т.б дайындауға болады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.4 Капрон жіптері.Химиялық талшықтан жасалатын жіптерді шығарудың арқасында тігін өнеркәсібінде қолданылатын жіптердің ассортименті жыл сайын кеңейіп келеді.Әсіресе,синтетикалық жіптер кең қолданылуда,себебі таза талшықты жіптерге қарағанда олардың кейбір қасиеттерінің артықшылығы бар,синтетикалық жіптер созуға және үйкеліске мықты,шамалы апшиды,сәулелі ауа-райына,тотыққанға,химиялық реактивтердің әсеріне төзімді.

   Синтетикалық  жіптердің ішінде құрама капрон  және лавсан жіптері кең қолданылады.Сонымен  қатар,капрон,лавсан өзекшелі,қаңқалы жіптер және таслан типтес текстурленген жіптер шығарылады.

   Құрама талшықты  лавсан және капрон синтетикалық  жіптерін шығару үдерісіне қабаттау,ширату,қайнату,ағарту,бояу  және өңдеу операциялары жатады.Силикондық  препараттармен және акрилдық  эмульсия мен антистатикпен өңдеу арқылы жіптердің жылуға шыдамдылық қасиетін арттырады.Құрылымын өзгертіп және өңдеуін жетілдіру арқылы синтетикалық жіптердің қасиетін арттырады.

  Капрон жіптердің созғанда мықтылығы таза жібек немесе мақта жіптерге қарағанда 1,5-2 есе артық.Барлық белгілі тігін жіптерге қарағанда синтетикалық жіптер үйкеліске тозбайды,сондықтан оларды түйме тесігін торлағанға пайдаланады.Капрон жіптердің жұмсақтығы тікенге жіптердің ілмектелуіне теріс әсер етіп,тігістің тартылуына себеп болады,ал жылуға төзімділік қасиетінің төмендігі,оларды пайдалану саласын азайтады.Капрон жіптерін пайдаланып,дайындалған бұйымдарды ылғалды жылумен өңдегенде-оларды үтіктеп немесе престеу бетінің температурасы 160 С аспауын және басу уақыты 30 сек.аспауы керек екенін білу керек.Копрон жіптер бұйымды синтетикалық материалдардан дайындауда көп қолданылады.Капрон жібі ақ мөлдір түсті және икемділігі өте жоғары болады.Капрон жібінің беріктігі оның өңделу техналогиясына тәуелді болады.Мысалға 0,1 миллиметрлік капрон желісі 0,55 киллограмдық салмаққа шыдайды.Капрон тал жібі беріктігімен сипатталады,бірнеше реттік деформация әсеріне орнықты келеді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.5 Капрон маталарының қасиеті

Капрон маталарының  жылу сыйымдылығы жоғары болып келеді.Жылу сыйымдылығы материалдардың маңызды физикалық қасиеттеріне жатады.Жылу сыйымдылық көрсеткіші жоғары материалдардың жылу сақтау қасиеті басқа материалдарға қарағанда басым болады.

   Капрон маталарының гигроскопиялық, су сіңіру, капилиярлық, су сіңдірместігі, ылғал қайтарымы, бу өткізгіштігі төмен болып келеді.Бұл қасиеттер талшықтың құрамына байланысты болады.Капрон талшықтарының қалыпты ылғалдылығы 4%,өйткені оның құрамында гидрофильдік функционалдық топтар аз, капрон талшықтары өте жоғары кристоллиттік талшықтар қатарына жатады, беріктігі жағынан бірінші орын алады, жоғары температуралық өңдеуге төзімді келеді, капрон талшықтары ультрокүлгін сәулеріне төзімсіз келеді, тотығады, сондықтан тез сарғайып түрін өзгертеді, әртүрлі микроорганизмге өте төзімді, капрон талшықтары құмырсқа және фенолда жақсы ериді.

    Капрон талшықтары таза түрде, сонымен қатар мақта, жүн, зығыр, жібек, ацетат талшықтарымен араластырылып қолданылады.

    Капрон маталарының тозуға төзімділігі өте жоғары, сондықтан оларды киімнің пайдалану мерзімін ұзарту үшін қолданылады. Мысалы, киімнің балағы мен жеңін қайырғанда қосылып тігіледі. Капрон маталары мен синтетикалық талшық қосылған талшық үйкеліске төзімді,тозуға төзімділігін арттыру үшін синтетикалық штапел талшығын және жүн маталарын араластырады. Жүн матасын 10% штапелдік капрон қоссаң матаның мықтылығы үш есе артады.

Капрон маталарының  тұрмыста қолданылуы

 

      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    Капрон маталарының  тұрмыста кең қолданылатын түрі  капрон шұлықтары мен колготкилары.Олар  өте берік, су сіңіргіштігі  төмен, эластикалық қасиеті жоғары болып келеді және өте ыңғайлы.

                 

 

   Капрон  кездемелері жасанды синтетикалық  тал жіптің желілерінен істеп  шығарылатын ерітілмелі жоғары  молекулалық органикалық майысқақ  зат әзірленеді. Капрон кездемелері  (табиғи жібектен кездемелері жұқалау) нәзік, жеңіл, мөлдір, иілмелі, жылтырау, тегіс бетті болады.Капрон кездемелерінің гигиеналық талаптарындағы елеулі кемшіліктері ылғал тартқыштықтың жоқтығы болып табылады.Жаңа кездемелі капрон негізінен әйел жейделіктері, жеңіл бөкебайлар өңдеу үшін пайдаланады.

                  

Капрон кездемелері  жатық иірімжіптің 1,7-19,4 тығыздық кешенді  желілерді жасап шығарады. Бұл  кездемелер көбінесе майда өректі мата, атлас және екі қабат түптеулермен жасап шығарылады және көйлектер, жейделіктер жасау үшін қолданылады. Тығызырақ және ауыр капрон кездемелері плаштар жасау үшін қолданылады, осыған байланысты кездемелердің бетіне су өткізбеушілік қасиет береді.