Адвокатураның мәні мен міндеті

Адвокат – міндетті түрде адвокаттар алқасының мүшесі болып табылатын  және «Адвокаттық қызмет туралы» 1997 жылғы 5 желтоқсандағы ҚР Заңымен регламенттелетін адвокаттық қызмет шеңберінде кәсіптік негізде заң көмегін көрсететін Қазақстан Республикасының азаматы. Жоғары заң білімі, заңгер мамандығы бойынша кемінде екі жыл жұмыс стажы бар және адвокаттық қызметті жүзеге асыру құқығына лицензия алған адам адвокат бола алады.

Қасақана қылмыс жасағаны үшiн сотталған, белгiленген тәртiппен әрекетке қабiлетсiз  немесе әрекетке қабiлеттiлiгi шектеулi деп танылған, адвокаттар алқасынан  шығарылған, тәртіптік жағымсыз әрекет жасағаны үшін құқық қорғау органдарынан босатылған адам — босатылған күнінен бастап бір жыл бойы адвокат бола алмайды.

Жоғарыда аталған Заңның 8-бабында былай деп жазылған:

«1. Адвокаттың көмекшiлерi мен тағлымдамадан өтушiлерi болуы ммкiн.

2. Адвокаттың көмекшiлерi еңбек шартының (келiсiм-шартының) негiзiнде заң консультациясында, адвокат кеңсесiнде немесе адвокаттық қызметпен жеке-дара айналысатын адвокаттың жанында жұмыс iстей алады. 
Адвокаттың көмекшiлерi адвокаттың нұсқаулары бойынша және соның жауапкершiлiгiмен адвокаттың тапсырмаларын орындауға құқылы.

3. Жоғары заң білімі бар Қазақстан Республикасының азаматтары  ғана адвокаттың тағылымдамадан өтушілері бола алады. Тағылымдамадан өтушілер тағылымда туралы шарттың негізінде адвокаттарда тағылымдамадан өтеді. Тағылымдамадан өтуші ретіндегі жұмыс кезеңі заң мамандығы бойынша жұмыс стажына есептеледі.

4. Тағлымдаманың тәртiбiн, мерзiмi  мен шарттарын адвокаттар алқасы белгiлейдi». Адвокат лицензияның негізінде жұмыс істейді. Заңның 9-бабына сәйкес: «1. Әділет аттестаттау комиссиясының шешімі негізінде Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі берген адвокат лицензиясы лицензияда көрсетілген адамның адвокаттық қызметпен айналысуына рұқсат беру болып табылады.

2. Лицензия аттестаттаудан өткен  жағдайда беріледі. Адвокаттық қызметпен  айналысуға үміткер адамдардың аттестаттаудан өту ережесін Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.

Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі бекітетін Адвокаттар лицензияларының мемлекеттік тізілімі туралы ережеге сәйкес Қазақстан  Республикасының Әділет министрлігі  осы тізілімді жүргізеді.

2-1. Аттестаттаудан өтпестен адвокаттық  қызметпен айналысуға лицензия  алуға Қазақстан Республикасы  Әділет біліктілік алқасына біліктілік  емтиханын тапсырған адамдардың, тұрақты судьялардың және өз  міндеттерін орындау кезінде  атына кір келтіретін теріс қылықтары және заңды бұзғаны үшін судья қызметінен босатылған судьяларды қоспағанда, тұрақты судья болып жұмыс істеген адамдардың құқығы бар.

3. Біліктілік емтиханын тапсыруға  жіберу туралы өтініш бір мезгілде лицензия беру туралы өтніш болып табылады.

4. Лицензия негізгі, тұрақты  болып табылады және оның күші  Қазақстан Республикасының барлық  аумағында қолданылады».

Адвокатураның міндеттері: азаматтар  мен ұйымдарға заң қызметін көрсету, азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын және зңды мүдделерін қорғауға жәрдемдесу, заңдылықты сақтау болып табылады.

Жоғарыда аталған Заңда көрсетілген  мөптеген міндеттер оның нақты мақсатына  сай келмейді. Атап айтқанда, осы  нормативтік актіде адвокатураның  міндеті сот төрелігін жүзеге асыруға жәрдемдесу болып табылатыны көрсетілген. Алайда адвокат  өз клиентінің мүддесін білдіреді және сот шешімінің өз пайдасына шығуына қол жеткізу мақсатында өзінің заң білімін пайдаланады. Адвокат, егер үкім оның клиентін қанағаттандырса, негізсіз үкімге шағым бермейді.

Жоғарыда аталған Заңның 1-бабына сәйкес: «1. Қазақстан Республикасындағы адвокатура адамның өз құқықтарын, бостандықтарын сотта қорғауға және бiлiктi заң көмегiн алуға мемлекет кепiлдiк берген және Қазақстан Республикасының Конституциясымен баянды етiлген құқығын жүзеге асыруға жәрдемдесуге арналған.

2. Адвокатура қылмыстық iстер бойынша қорғ¬ау, азаматтық, әкiмшiлiк, қылмыстық және басқа да iстер бойынша өкiлдiк ету, сондай-ақ азаматтардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерiн, сондай-ақ заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғау мен iске асыруға жәрдемдесу мақсатында заң көмегiнiң өзге де түрлерiн көрсету жөнiндегi адвокаттардың қызметiн ұйымдастырады.

Адвокаттық қызмет шеңберiнде адвокаттар көрсететiн заң көмегi кәсiпкерлiк қызмет болып табылмайды».

Жоғарыда аталған Заңның 3-бабына сәйкес «адвокатура ұйымдастырылуы мен қызметi:

1) адвокаттардың өз қызметiн жүзеге асыру кезiндегi тәуелсiздiгi;

2) адвокаттық қызметтi заңдарда тыйым салынбаған әдiстермен және құралдармен жүзеге асыру;

3) заң актiлерiнде тiкелей көзделген жағдайларды қоспағанда, прокуратура, соттар, анықтау және алдын ала тергеу органдары, басқа мемлекеттiк органдар, өзге ұйымдар мен лауазымды адамдар тарапынан адвокаттардың қызметiне араласуға жол бермеу;

4) кәсiби мiнез-құлық нормаларын ұстану және адвокаттық құпияны сақтау қағидаттарына негiзделедi».

Адвокат өзiнiң кәсiби қызметiнде  әртүрлi заң көмегiмен көрсетедi. Қазақстан Республикасыың Қылмыстық iс жүргiзу кодексiнде әрбiр адамға бiлiктi заң көмегiн алудың үлкен және тең мүмкiндiгiн бередi. Бұл жағдайда заң көмегi өзiнiң мазмұны бойынша iс-әрекеттiң үлкен шеңберiн қамтиды, сот органдарында заңды және жеке тұлғаларға өкiлдiк ету мен қорғауды жүзеге асырады. Адвокаттың қылмыстық процеске қатысуы-бұл адвокат қызметiн маңызды түрлерiнiң бiрi, ол негiзiнен жүзеге айыптаушыны (сезiктi) қорғау әрекеттерiн жүзеге асыруға байланысты.

Қорғау — қылмыс жасады деп сезiк  келтiрiлген адамдардың құқықтары мен  мүдделерiн қаматамазыз ету, айыптауды  жоққа шығару немесе жеңiлдету, сондай-ақ заңсыз қылмыстық iзге түсуге ұшыраған адамдарды ақтау мақсатында қорғау тарабы жүзеге асыратын iс жүргiзу қызметi.

Қорғану тарабы сезiктi, айыпталушы, олардың  заңды өкiлдерi, қорғаушы, азаматтық жауапкер және оның өкiлдерi болып табылады.

Қылмыстық процестiң әрбiр сатысында  айыпталушы қорғаушы көмегiн қажетсiнедi, онсыз айыпталушы өз кiнәсiздiгiнiң  дәлелдерiн келтiруге, сондай-ақ айыптауды  терiске шығаратын немесе жауапкершiлiгiн  жеңiлдететiн мән-жайларды анықтауға дәрмесiз.

Қорғаушы – заңда белгiленген тәртiппен сезiктiлердi айыпталушы мен  олардың құқықтары мен мүдделерiн  жүзеге асыратын және оларға заң көмегiн көрсететiн адам.

Тергеушi, анықтаушы қылмыс жасады деп күмән келтiрiлгендiгiн хабарлап, соған байланысты Қылмыстық iс жүргiзу кодексiнде белгiлеген негiздерде және тәртiппен өзiне қатысты қылмыстық iс қозғалған, не ұстау жүзеге асырылған, не айып тағылғанға дейiн бұлтартпау шарасы қолданылған адам сезiктi болып танылады.

Өзiне қатысты айыпталушы ретiнде  жауапқа тарту туралы қаулы шыққан адам, не өзiне қатысты сотта жеке айыптайтын қылмыстық iс қозғалған адам, сондай-ақ оған қатысты анықтау органының бастығы айыптау хаттамасын жасаған және бекiткен адам айыпталушы болып танылады.

Заң қорғаушы ретiнде жiберiлуi мүмкiн  тұлғаларды нақты анықтайды. Оған жататындар:

а) адвокаттар, яғни адвокаттар алқасында  мүшелiкке тұрған тұлғалар;

б) жұбайы (зайыбы);

в) жақын туыстары мен заңды өкiлдерi;

г) өз бiрлестiктерi мүшелерiнiң iстерi бойынша кәсiподақтың және басқа да қоғамдық бiрлестiктердiң өкiлдерi, олар өз өкiлiн бөлiп, қорғаушы ретiндегi оның өкiлеттiгiн айғақтайтын тиiстi құжаттармен (шешiм немесе хаттама, сенiм хат) қамсыздандырады.

Қазақстан Республикасының Қылмыстық iс жүргiзу заңнамасында (ҚІЖК 70-бап 2-тармақ) қорғаушы ретiнде iске, егер бұл Қазақстан Республикасының тиiстi мемлекетпен халықаралық шартында өзара негiзде көзделсе, заңнамада белгiленген тәртiппен iске қорғаушы ретiнде шетел адвокаттарының қатысуына жол берiледi.

Қорғаушылар (адвокаттар) iске қатысуға тұлға айып тағылған немесе ұсталған, айыпталушы деп танылған не айыпталғанға дейiн бұлтартпау шарасы қолданылған сәттен бастап жiберiледi.

Бiр адам, екi сезiктiнiң, айыпталушының бiреуiнiң мүддесi екiншiсiнiң мүддесiне қайшы келетiн болса, екеуiне бiрдей қорғаушы бола алмайды.

Қылмыстық iс бойынша кәсiби қорғауды тек адвокаттар ғана жүзеге асырады.

Бiлiктi заң көмегiн алу құқығын  жариялай отырып Қазақстан Республикасының  Конституциясы барлық азаматтарды  бостандықтары мен заңды мүдделерiн  кәсiби қорғау құқығымен, қылмыстық iзге  түсуден қорғану құқығын қоса алғанда, қамтамасыз ету принципiн  орнықтырды (ҚР ҚІЖК 28-бап). Осы ережеге сәйкес анықтауды жүргiзетiн адам, тергеушi, прокурор, сот әрбiр iс бойынша азаматқа өз құқығын жүзеге асырудың нақты мүмкiндiгiн қамтамасыз етуге мiндеттi. Құқықты тiкелей немесе жанама шектеу я болмаса, әлеуметтiк шығу тегi, лауазымдық немесе мүлiктiк жағдайы, жынысы, нәсiлi, ұлты, дiни ұстанымы, көз қарасы, тұрғылықты жерiне байланысты желеумен немесе кез –келген басқа мән жай бойынша жазаланады.

Қазақстан Республикасының Қылмыстық  iс жүргiзу кодексiнде процесс барысында бiлiктi заң көмегiн алуға құқығы бар субъектiлер анықталды. Олар қылмыстық сот iсiн жүргiзу барысында құқықтары мен мүдделерiн қорғалатын немесе бiлдiретiн тұлғалар (сезiктi, айыпталушы, сотталушы, жәбiрленушi, жеке айыптаушы, азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер, куә).

Бұл арада кәсiби қорғаудың қылмыстық iс бойынша қорғаудың саналуандығы болып табылатындығын ескерген жөн. Онда қорғау үшiн тән барлық белгiлерi бар (Қазақстан Республикасы Қылмыстық iс жүргiзу кодексi 7-бап, 19-тармақ), алайда, сонымен қатар оның Қазақстан  Республикасының “Адвокаттық қызмет туралы” заңымен реттелетiн адвокаттың құқықтық мәртебесiне байланысты ерекшелiктерi кездеседi. Оған адвокат мiнез-құлқының кәсiби нормалары, адвокаттық қызметтiң кепiлдiктерi, адвокаттық құпия, адвокаттар алқасы мүшелерiнiң тәртiптiк жауапкершiлiгi және тағы басқа жатады.

Сондықтан кәсiби қорғау – адвокаттың бiлiктi заң көмегiн көрсету мақсатында қылмыстық iс жүргiзу заңнамасында көзделген  және белгiленген құралдар мен әдiстер негiзiнде ғана жүзеге асыратын iс  жүргiзу қызметi, оның құрамдас бөлiгi айыпталушының, сезiктiнiң құқықтары мен мүдделерiн  қорғауды, қылмыстық қудалауға заңсыз ұшыраған адамның айыбын терiске шығару немесе жеңiлдету мен ақтауды қамтамасыз ету болып табылады.

Кәсiби қорғаушының (адвокаттың) көмегiн  пайдалануға қажеттiлiк сондай-ақ, сот жүргiзу iсi тәртiбiнiң ерекше күрделiлiгiнен  және көптеген заңи мәселелердi шешу кезiдегi қылмыстық рәсiм барысында пайда болуы мүмкiн, орны толмас құқықтық салдардан туындайды.

Осы негiзгi конституциялық пртнциптi сот төрелiгiн жүзеге асыру кезiнде сақтамауды қылмыстық iс жүргiзу нормаларын өрескел бұзу деп санауға болады. Осы жайт мемлекеттiк органдар мен лауазымды тұлғалардың кез келген шешiмнiң, егер олар айыпталушының (сезiктiнiң) қорғану құқығын шектейтiн болса, күшiн жоюға әкеп соқтырады.

Қоғам мен мемлекет бiрде – бiр азаматтың жеткiлiктi дәлелдерсiз қылмыстық жауапкершiлiкке тартылмауына және сотталмауына мүдделi. Мемлекет, қорғану құқығын қамтамасыз етудiң конституциялық кепiлдiгiн атқара отыра, оның iшiнде адвокаттық қызмет кепiлдiктерiн бередi, олардың арасында анықтау, алдын ала тергеу органдары мен соттар адвокат қылмыстық iске жiберiлген сәттен бастап кешiктiрмей, оған қорғауындағы адамның қамауда ұсталуының бүкiл мерзiмi үшiн iске қатысуға жiберiлетiндiгi туралы жазбаша айғақтама беруге мiндеттi; анықтау, алдын ала тергеу органдары, iс жүргiзу заңында көзделген жағдайларда, адвокатқа оның тергеуге және адвокатпен келiсiлген мерзiмдегi басқа да iс жүргiзу әрекеттерiне қатысу қажеттiгi туралы хабарлауға мiндеттi және тағы басқа.

Адвокат өз қызметiн адвокаттар алқасының мүшесi бола отырып, жүзеге асырады. Жоғарыда адвокат заң көмегiн көрсететiн негiзгi тұлға екендiгi айтылғанмен, ол бiрден-бiр тұлға болып табылмайды. Алайда нақ кәсiби тәжiрибе мен құқықтық бiлiм адвокаттың айыпталушыға (сезiктiге) аса бiлiктi көмек көрсетуiне мүмкiндiк бередi. Заң көмегiн көрсету жөнiндегi адвокаттық мiндеттердiң орындалуы мемлекет өкiлеттiгiн адвокат-қорғаушының кәсiби парызы болып табылады. Адвокаттың қорғау жөнiнде өзiне қабылдаған мiндеттемелерiнен бас тартуға құқығы жоқ. Адвокат үшiн қорғауды жүзеге асыру, кәсiби қызмет болып табылады.

Алайда, заңнамаға сәйкес қылмыстық процеске қатысуға қорғаушының өзге де санаты жiберiледi. Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының нормативтiк 2002 жылдың 6 желтоқсандағы №26 “Қорғану құқығы реттейтiн қылмыстық iс жүргiзу заңнамасын қолдану тәжiрибесi туралы“ қаулысымен қорғану құқығының кәсiпқой адвокаттық немесе тек арнайы заң бiлiмi және қорғаушыға нақтылы бiлiктi заң көмегiн көрсетуге қабiлеттi болған жағдайларда, қорғаушы ретiнде жiберiлген өзге де адамдардың-сезiктiнiң, айыпкердiң, сотталушының жұбайының, жақын туыстарының немесе заңды өкiлдерiнiң қатысуымен жүзеге асырылатыны туралы қағиданы алғаш рет бекiтiп бердi. Анықтау, тергеу органдары мен соттар осы мәселенi анықтап, егер сезiктi, айыпкер, сотталушы, сотталған таңдап алған қорғаушы қорғалушының мүдделерiн бiлдiруге қабiлеттi болмаса, онда iске кәсiпқой адвокатты тарту туралы мәселенi талқылауға тиiс. Мұндай жағдайда сезiктiнiң, айыпкердiң, сотталушының жұбайы, жақын туыстары, немесе туыстары, немесе заңды өкiлдерi, кәсiподақтардың және басқа да қоғамдық ұйымдардың өкiлдерi iске адвокатпен бiрге қатыса алады. Бұл қылмыстық жауапкершiлiкке тартылған адамға қатысты толық, жан-жақты және объективтi тергеуге, iстi қарау мен шешуге жәрдемдеседi.

Адвокат — тек қорғаушы ғана емес, сондай-ақ сот iсi саласына тартылған кез келген тұлғаның заңды құқықтары мен мүдделерiн қамтамасыз ететiн тәуелсiз кепiл, сондықтан да адвокаттың қылмыстық процеске қатысуы барлық уақытта Қазақстан Республикасының әрбiр азаматының құқығын тиiмдi қорғауға ықпал ететiн болады.

Айыпталушыға заң көмегiн көрсете  отыра, адвокат қылмыстық сот iсi мiндеттерiн шешуге көмектеседi. Бұл қорғаушысыз (адвокатсыз) оның қатысуы мiндеттi iстi тергеу немесе қараудың заңды елеулi бұзушылық болып табылатындығымен түсiндiрiледi.

Қылмыстық iстiң барлық сатысында  айыпталушыға (сезiктiге) қорғану үшiн  заңмен құқықтардың ауқымды жиыны  берiледi, олардың маңызды шарты iс  жүргiзу нормалары мен қылмыстық  сот iсi ережелерiн, атап айтқанда, айыптау және қорғану тараптарының бәсекелестiгi мен тең құқықтығы принциптерiн қатаң сақтау, iстiң мән-жайын жан-жақты, толық және объективтi зерттеу болып табылады.

Айыпталушыға қорғану құқығының берiлуiне байланысты қылмыстық iске қорғаушының мiндеттi қатысу негiздемесiн; адвокаттың қорғаушы ретiнде қатысуын болдырмайтын жағдайды; қорғаушыны шақыру, ауыстыру және тағайындау тәртiбiн; қорғаушының iс жүргiзудегi жағдайын, мiндеттерi мен құқықтарын қарау қажеттiгi туындайды.

Қазақстан Республикасының адвокатура қызметiнiң негiзгi бағыттары әр түрлi заң көмегiн көрсетуге жәрдемдесу болып табылады. Олар:

- шешiлiмi кәсiби заң бiлiмiн талап ететiн мәселелер бойынша консультациялар, түсiндiрмелер, кеңестер, жазбаша қорытындылар беру;

- талап қою арыздарын, шағымдар  мен құқықтық сипаттағы басқа құжаттарды жасау;

- адвокаттардың анықтау және  алдын ала тергеу iстерi кезiнде, сезiктiлердiң, айыпталушылардың және сотталға адамдардың қорғаушылары, жәбiрленушiлердiң, азаматтық талап қоюшылардың, азаматтық жауапкерлердiң өкiлi ретiнде қылмыстық iстер бойынша сотқа қатысуы;

- соттар мен мемлекеттiк органдарда азаматтық және әкiмшiлiк құқық бұзушылық iстерi бойынша өкiлдiк ету;

- азаматтар мен ұйымдарға заңда тыйым салынбаған басқа да заң көмегiн көрсету.

Адвокаттың қылмыстық сот iсiне қатысуы – адвокаттық қызметтiң негiзгi бағыттарының бiрi. Мұнда адвокат қызметi негiзiнен айыпталушыларды (сезiктiлердi) қорғау мiндетiн жүзеге асырумен байланысты. Оның кәсiби тәжiрибесiмен құқықтық бiлiмi қорғайтын адамына аса бiлiктi көмек көрсетуiне мүмкiндiк бередi. Қоғам мен мемлекет бiрде-бiр азаматтың жеткiлiктi айғақсыз қылмыстық жауапкершiлiкке тартылмауын және сотталмауын көздейдi.

Ұсталған, тұтқындалған, қылмыс жасады деп айып тағылған әрбiр адам ұсталған, тұтқындалған немесе айып тағылған кезден бастап адвокаттың (қорғаушының) көмегiн пайдалануға құқылы.

Заң сезiктiлердiң және қылмыс жасағандығы туралы айыпталғандардың, сондай-ақ сотталғандардың қорғану құқығын қамтамасыз етедi. Осы құқықтық қорғаушы ретiнде заңмен қажеттi кепiлдiктер берiлген адвокаттар жүзеге асырады. Атап айтқанда, қылмыстық iстi жүргiзу заңы сот талқысы кезiнде (сот талқысы және ақты iс бойынша шығарылған үкiмдердiң заңдылығы мен қисындылығын iзiнше тексеру сатысы), сондай-ақ алдын ала тергеуде немесе анықтауды жүргiзу кезiнде, сонымен қатар қадағалау тәртiбiмен iстi қарау кезiнде адвокатқа (қорғаушыға) берiлетi құқықтардың үлкен шеңберi айқындайды.

Адвокаттар (қорғаушылар) iске қатысуға айып тағылған немесе сезiктi адам мойындаған сәттен — ұстау жүргiзiлген я болмаса айып тағылғанға дейiн бұлтартпау шарасы қолданылған сәттен бастап жiберiледi. Бұл жағдайда ол ұстау хаттамасымен немесе қамауға алынған түрiндегi бұлтартпау шарасы таңдалғандығы туралы қаулымен таныса алады. Қорғайтынн адаммен оңаша жүздессе, одан жауап алуға қатыса алады және т.б. Жүздесу саны мен олардың ұзақтылығы шектеусiз. Конституцияның 16-бабының 2-тармағы тұтқындалған адамға сотқа шағымдану құқығын бередi. Бұл құқықтардың көлемiмен мазмұнын реттеу ұдайы жетiлiп отырады.

Қылмыстық iс жүргiзу кодексiнде  анықталға көп жағдайда, қылмыстық жауапкершiлiкке тартылған адамның қорғаушысы болуға мiндеттi. Егер бұл азамат немесе оның туысқандары не заңды өкiлдерi адвокатты шақыруға ынта бiлдiрмесе, адвокат тергеушiнiң, прокурордың немесе соттың қаулысы бойынша тағайындалуға тиiс. Мұндай адвокатта айыпталушы немесе оның жақын туысқандары шақырған адвокаттардың құқығын пайдаланады. Оның еңбегi толығымен республикалық бюджет қаражатынан төленедi.

Қылмыстық iстi қарауға қатысқан адвокат айыпталушыны ақтайтын немесе жауапкершiлiгiн жеңiлдететiн жағдайды анықтау мақсатында заңда көзделген барлық қорғау құралдарымен тәсiлдерiн пайдалануға және айыпталушыға қажеттi қорғау мен заң көмегiн көрсетуге мiндеттi.

Адвокат қылмыстық iстi қараған кезде тек айыпталушының қорғаушысы ғана емес, сондай-ақ жәбiрленушiнiң мүддесi бiлдiрушi, азаматтық талап қоюшы, азаматтық жауапкер ретiнде қатыса алады.

Азаматтық іс жіргізу кодексінін 58 бабына сәйкес азаматтар 
Бірақ азаматтық іс жүргізуде адвокаттың қызметінін маңыздылығына ешқашан тиісті 
Қазір жағдай мүлдем өзгерді. Заңнамалар да өзгерді.  
Қазіргі уақытта сот реформалар нәтижесінде сот билігі жеке билік 
Азаматтардың құқықтарын қорғауда соттың рөлінің ұлғаюмен қатар адвокаттың қатысуының 
ҚР-ның Конституциясы тікелей әрекеттегі заң болған жағдайында, адвокаттар конституциялық 
Қазақстан Республикасында азаматтық істерді жүргізуде адвокаттың көмегіне жүгіну әлі 
Сонымен бірге, сот тәжірибесінде процесуалдық нормалардың көптеген бұзушылықтары кездеседі 
Мұндай жағдайда адвокаттың берген кеңестері азаматтың уақыты мен қаражатының 
ҚР-ның адвокатураға басты көніл бөлуінін себебі, адвокат алдын-ала тергеу 
Сондықтан мемлекеттің тарапынан адвокаттың қызметі қатаң реттелуі қажет.  
Осы дипломдық жұмысымда мен Антимонов, Герзон, Л..Лесницкая, Ильинская, Е.Васьковскийдің 
Адвокатура институтының даму тарихы.  
Қазіргі уақытта әдебиеттерде адвокатура ежелгі және сонымен бірге жалпыадамзаттық 
Грелле-Дюмозоның айтуы бойынша "адвокатураның пайда болуы алғаш іс 
Айтылған пікірлерге қарсы өзге жазушылар "адвокатура өркениеттің ең соңғы 
Осы пікірлердің қайсысы әділ екен? Бұл сұраққа жауап беру 
Біріншіден, алғаш қауымдардың заңды құрылысына қатысты антропология және этнография 
Екіншіден, өркениетті елдердің сот төрелігінің жағдайымен танысу керек.  
Үшіншіден, ежелгі және жаңа мәдени халықтардың тарихтарына терең назар 
Осы аталған үш қайнар көздер арқылы адвокатураның пайда болуы 
Антропология мәліметтеріне сүйенетін болсақ, сол кездегі алғашқы қауымдарда, қауым 
Кейбір жартылай өркениеттік мемлекеттерде, әсіресе мұсылман мемлекеттерінде, құқық қорғаушылық 
Егер алғашқы қауымдардың және өркениетті халықтардың құқықтық жағдайлары біздерге 
Ежелгі Греция.  
Ежелгі Грециядағы адвокатураның пайда болу процесін Афина тарихынан толығырақ 
Тек Афинада адвокатураның пайда болуына қажетті жағдайлар болды: республиканың 
Сол шақта сөз өнерімен иеленбеген тұлғалар өздерін сотта жеке 
Грециядағы адвокатураның алғаш нысаны осындай болған (мылқау адвокатура). Ол 
Алдымен қорғауға тараптармен қандық туыстықпен байланысты тұлғаларды жібере бастады, 
Логографияны шығарумен қатар ауызша қорғау пайда болды, алдымен туыстық 
Грек адвокатурасы жөнінде айтар кезде, алдымен грек адвокатурасының сот 
Ежелгі Грецияда сөз өнері әсіресе елеулі даму кезеңі V 
Жоғарыда айтып кеткендей, Ежелгі Грецияда соттағы еркін өкілдіктің болуы 
Сотта жауап беру құқығы тек құқық-және-әрекетке қабілетті тұлғаларға тиесілі 
Дәл осылай, физикалық және есі кемістігі бар тұлғаларды олардың 
Аталған жағдайлардан басқа, аралас өкілдік қолданды; бұл өкілдік түрі 
Рим.  
Әдебиеттердегі жалпы пікір бойынша рим адвокатурасы патронаттан пайда болды. 
Құқықты білу және оны қолдану патрицийлардың қолында болғаны жұртқа 
Тек XІІ таблица қабылдаумен және Флавий (V ғ.) кейін 
Рим адвокатурасының тарихшысы Грелле-Дюмазо адвокатураның патронаттан дамуын өзгеше түсіндіреді: 
Сонымен, Римнің алғашқы заңгерлері болып патронаттар болды. Оның ішінде 
Бірақ патронат толығымен ыдырап және құқықты зерттеу баршаның игілігі 
Республика кезеңінде адвокатура еркін мамандық болған. Заң шығару аясы 
Адвокатураға қабылдау тәртібі мүлдем анықталмағанмен, кіші Плинийдің айтуы бойынша 
Адвокатурамен шұғылдану үшін білім деңгейі, тәжірибенің дайындық, өнегелік қасиет 
Тек адвокаттық қызметін сыйақыға қатысты жағы заңмен реттелуге тап 
Бірақ республиканың соңына қарай Помпей "тіл шеберлігіне тиым салды" 
Бәріне қарамастан, республикалық кезең рим адвокатурасының ең жақсы уақыты 
Республикалық басқару кезеңі ыдырауымен адвокатура көптеген өзгерістерге ұшырады. Сот 
Император адвокаттарға сый ақыны оң мың (10 000) сестерцийден 
Астананы Римнен Константинопольға көшірумен заң шығару аясы адвокаттық қызметтің 
Осы уақытқа дейін адвокатура барлық қатынастарда еркін мамандық болды 
ІV ғасырдан бастап заң ескерткіштерінде "адвокаттар сословиесы" атты термин 
Юстиниан жинақтарында адвокатураның ұйымдастырылған жүйесін табуға болады. Бұл ұйымның 
Сонымен бірге адвокатура кандидатынан келесі жағымды шарттар талап етілді:  
Заң мектебінің курсін бітіру.  
Емтихан.  
Юстиниан кезінде заң мектептері тек Рим, Константинополь және Берит 
Аталған курсты аяқтаған соң, адвокаттыққа кандидаттар аудан (қала) басшысының 
Айырмашылығы, біріншілері белгілі бір санмен шектелген және барлық соттарда 
Олардың басты кәсіби қылмыстары болып: клиентке опасыздық жасау, үлкен 
Адвокаттар әрбір сот ісін жүргізудің алдында ант береді.  
Осындай түрде Юстиниан заңнамасы бойынша рим адвокатурасының ұйымдастырылуы көрсетілген.  
Ежелгі рим іс жүргізуінде қатаң түрде жеке келу қағидасы 
Бірақта, азаматтық айналымның кең дамуымен қатар өкілдікте деген табанды 
Империя кезеңінде өзге тәртіп орнады. Осы уақытқа дейін адвокаттар 
Франция.  
Римдықтар Галлияны жаулап алып оған өздерінің өзге мекемелерімен қатар 
Галлиядағы Рим үстемдігі төрт жарым ғасырға созылды. Ол римнің 
V ғасырда Галлияны франктар жаулап алды. Адвокатура бұрынғы күйде 
Адвокаттың мұндай іс жүргізудегі міндетіне, мұндай жағдайда Құдай 
XІІІ ғ. соңынан бастап адвокатура заңмен реттеле бастады. 1270 
Людовик өзінің жинақтарына рим құқығында кездесетін осы мамандыққа қатысты 
Людовиктің баласы Филипп осы қаулыларды дамытып және толықтырды. 1274 
Сословияға кірген адвокаттар, рим құқығының формуласына жақын формула бойынша 
Осы антты олар жыл сайын қайталау керек болатын.  
Сый ақының мөлшері істің түріне және адвокаттың қабілеттігіне байланысты 
Адвокатураның сословиялық ұйымдастырылуының бірінші көрінісі ХІV ғасырда көрінді. Сословиялық 
Сонымен, құқық лицензиятының дипломы, ант беру және тізімге енгізу 
Адвокаттар "парламент корпусының" құрамына кірген және онда, судья және 
Адвокаттардың міндетіне заң кеңесін беру, істі сотта ауызша қорғау 
Республикалық Римдегі сияқты француз заңгерлері 2 (екі) топқа 
Юрисконсульттар ауызша және жазбаша кеңес берумен қатар, кейде дауласушы 
Біз байқауымыз қажет, Францияда юрисконсульттар адвокатурадан бөлек XVІІІ ғасырға 
Ауызша қорғау адвокаттардың монополияся болып танылды. Бұлардан басқа сотта 
XVІ, XVІІ және XVІІІ ғасырлар барысында фрацуз адвокатурасы орта 
Орта ғасырларда кандидаттардан үш шартты талап еткен: заң білімі, 
Алғаш кездерде оның ұзақтығы екі жыл болған, кейін ол 
Азаматтық істер бойынша адвокаттардың қызметінде ешқандай өзгерістер болған жоқ. 
Адвокатураның сословиялық ұйымдастырылуы толық дәрежеге жетіп 1790 жылы 2 
1790 жылғы Декреттің 10 бабы бойынша "бұрын адвокаттар деп 
Бірақ, Наполеон тәуелсіз және өзін-өзі басқаратын сословияның болуын қаламады. 
Аталған заңның шығарған уақытынан бастап тек бірнеше заңдар қабылданды, 
Осымен ХІХ ғ. Франция адвокатурасы арнайы ережелермен айқындалмаған, тек 
Бұл корпорацияның құрамына бірінші немесе екінші инстанциядағы соттар тізіміне 
Азаматтарға заң консультациясын беру.  
Құжаттарды толтыруға жәрдемдесу.  
Сотта азаматтардың құқықтарын қоргау.  
Сол кездегі адвокаттыққа кандидаттан мындай талаптар талап етілді:  
Құқық лицензиатының білім деңгейі.  
Ант беру.  
Тәжірибелік дайындық немесе страж.  
Тізімге еңгізу.