Асқазан - өңеш рефлюксі және оның асқынулары. 2

           Асқазан - өңеш рефлюксі және оның асқынулары

  Асқазан  - өңеш рефлюксі және оның асқынулары  –жиі кездесетін, науқасты қиналдырып  өтетін ауру.

  Жиі кездесетін  асқынулары: рефлюкс- эзофагит немесе  пептик эзофагит, өңеш пептик ойығы , қансырау, Мендельсон синдромы немесе өңеш сұйықтығының өкпеге түсуі , Баррета өңеші,қатерсіз ісіктер, сирек өңеш – рагі.

  Рефлюкс эзофагит. Пептик – эзофагит немесе гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы- бұл созылмалы қайталамалы ауру – асқазан іші құрылымының өңешке өтуі. Гастроэзофагеаль ауруының келіп шығуы агрессия факторы мен қорғаныс факторларының теңдігінің бұзылуы, агрессия факторының  күшеюі:

       Қорғаныс факторлары:

     -төменгі  өңеш сфинктерінің антирефлюкс  қызметі;

     -өңештегі  тазалану (клиренсі);

     -өңеш шырышты қабатының төзімділігі;

     -өңешке  түскен асқазан құрылымының тез  арылуы

      Агрессивті факторлар:

• гастроэзофагеаль рефлюкс өңешке қышқыл, пепсин, өт, панкрестік ферменттердің түсуі;
• қарын қуысындағы және асқазан іші қысымының жоғарлауы,
• шылым тарту;
• арақ ішу;
• құрамында кофеин, холинолитик , спазмолитик бар дәрілер;
• көп тамақ жеу;
• асөазан жара ауруы;
• көкет жарығы

Белгілері (Клиника): Өңеш және өңештен тыс белгілер. Эзофагеаль белгілері- күю,қышқыл кекірік, жұтыну қиыншылығы ,ауызда сілекей көбеюі,жөтелгенде төс арқасындаауырсыну одинофагия,өңеште ауырсыну,ықылық ату,құсу.

  Өңештен тыс белгілер- өңештегі эзофагеальды,эзофагобронхиалды және эзофагокардиальды рефлюкстерден келіп шығады. Оларға жататындар:

   -отоларингофарингеальды  синдром (ларингит,фарингит, созылмалы ринит, отит,отальгия);

    Стомотологиялық  синдром (кариес, пародонтоз);

   -өкпе  синдромдары (бронхтық астма,  созылмалы бронхит, қайталанушы  пневмония,пневмофиброз, өкпе ателектазы,өкпе  абсцесі,өкпе бронхоэктазиясы);

   -кардиальды синдром (жүрек ауруы, ариттмия)

   -анемиялық  синдром (гипохромды темір жетіспеушілікті  анемия) 

Диагностикасы.Эзофагогастродуоденоскопия –ЭКГ тексеруден кейін өткізіледі.Г астроэзофагеальды  рефлюкс ауруында (ГЭРА)- шырышты қабатында эрозия немесе пептик ойықтардың болуы.

   Өңеш асқазанды рентгеноскопиялық тексеру-науқасты тұрған жағдайда барий ішкізіп тексереді.Барий асқазанға толық өткеннен кейін горизонталь жағдайда жатқызылады.ГЭРА –да барий өңешке қайтып өтеді, өңеш өзегі кеңейеді,шырышты қабаты қыртыстары өзгереді,перисталтикасы әлсірейді.

  Эзофагоманометрия-  арнайы зонд арқылы өңеш іші  қысымы өлшенеді.ГЭРА-да өңештің  төменгі сфиктерінде қысым 9мм .Нg дейін төмендейді. Нормада 10-30мм .Нg.

24 сағат ішінде  өңеш ішіне орнатылған зонд  арқылы рН көрсеткішін компьютерде өңдеу, бұл ГЭРА анықтаудың «алтын стандарты»деп қаралады. Нормада өңеште рН=4,0 төмендейді

   Метилен  көгімен тексеру. Асқазанға кіргізілетін  жіңішке зонд арқылы    2% метилен көк ерітіндісінің 2 тамшысын 300,0 қайнаған суды бояп құяды,кейін сонша мөлшердегі физиологиялық ерітіндімен құйып жуылады. Кейін зонд кері тартып өңешке өткізіледі де,шприцпен сорып реңі анықталады. ГЭРА –да өңеш сұйықтығы көк реңге боялады.

  Науқаста  стандарт қышқыл тестін анықтау-асқазанға  300,0 мл. 0,1м.тұз қышқылы ерітіндісі құйылады. Өңеште төменгі сфинктерден 5 см жоғары жайласқан рН- зонд арқылы әдейі әдістері арқылы қарын қуысы қысымы арқылы арталы (терең дем алу, жөтел, Вальсальва сынамасы) . Осы сынамаларды 4 жағдайда өткізеді (арқасына,оң және сол жақ бүйіріне, басын 20º түсірген жағдайда).Егер де осы әдістің 3-сынағында өңештің рН- көрсеткіші төмендесе ГЭРА барлығын анықтайды.

   Рефлюкс-  эзофагитті анықтау үшін перфузиялық  Бернштейн-Бейкер сынамасы өткізіледі.Науқасқа  отырған жағдайда зонд арқылы 15 мл 0,1м.тұз қышқылын 1,5 мин-те құйылады. Егерде 15-30мин кейін науқастың төс арқасында ауру пайда болса, күйсе, ал физиологиялық сұйықтық құйғаннан кейін қалса сынақ – оң болғаны. 

Емдеу.Пептикалық эзофагитте антирефлюксті ем:

1. тамақтануды қалыптастыру,қауіпті факторлардан алыстату, шылым шекпеу,насыбай атпау, арақ ішпеу
2. басын 15 см жоғары көтеріп ұйықтау
3. тамақтанғаннан кейін 1,5 сағат жатпау
4. І-ІІ дәрежелі рефлюкс эзофагитте 6 апта Ранитидин 150-300 мг күніне 2 рет,фамотидин (кватемал) 20-40 мг күніне 2 рет таңертең және кешке,маалокс 15 мл тамақтанған соң 1 сағаттан кейін және ұйқы алдында күніне 4рет
5. ІІІ-ІV дәрежелі ауырлықтағы эзофагитте 8 апта бойына ем қабылдайды.Омепразол 20мг күніне 2 рет таңертең және кешке+ бірге сукральфат  (вентер) 1,0 мг күніне 3 рет тамақтан 30 минут алдында, цизаприд немесе мотилиум 10мг күніне 4 рет тамақтан  15 мин алдында
6. V – дәрежелі ауырлықтағы эзофагитте емі операция.

      Рефлюкстің асқынулары- эзофагит, тарылу,қансырау, аспирациялық пневмония,өңештің  күшті ауырсыну спазмы операцияға көрсетпе. Объективті анықталған өңеш рефлюксі 6 ай мерзімде өткізілген ем жәрдем  бермесе операция жолымен емделінеді.

      Кардияның механикалық әлсіздігінде  операция жолымен емдеу мүмкін. Балалар мен жаңа туылған балаларда анықталған рефлюксте-тез бирден операция істелінеді. Себебі жас балалардағы эзофагит тез дамып, асықынуларға алып келеді. 2 ай ішінде өңеш өзегі таралып қалады.

        Склеродермиядан немесе ахалазияда  консервативті миотомиядан кейінгі  асқазан-өңеш рефлюксін кешіктірмей операция істеу қажет, болмаса , тез дамушы эзофагит және де өкпе аспирациясымен қосарланады.

              Негізгі 3 түрлі операция өткізіледі.

1. Nissen бойынша көкірек немесе қарын қуысы арқылы;
2. Belize бойынша көкірек қуысы арқылы;
3. Hill бойынша – кардияны таңбалау,

Операциялардың  мақсаты – кардияның қалыпты  қызметін тіктеу, рефлюксті жоғалту;

• асқазан - өңеш рефлюксне байланысты барлық белгілерді әлсірету және асқынулардың алдын алу;
• асқазан өңеш рефлюксін жоғалту, бұл операциядан кейін рН- анықтаумен дәлелденеді;
• Науқастың жасына сәйкес өмірін қалыптастыру дәрі- дәрмек,диетамен емдеу
• Кекірмей,қиналмай жұтыну,құсу, іш кебу азаюы.

Кардияның тұрақты, жақсы «антирефлюкс- механизмін»  тіктеу үшін:

   1.өңештің  дистальды бөлегін керек ұзындықта  оң қысымды  қарын қуысына өткізу

   2.өңештің  төменгі бөлігіндегі қысым асқазан  іші қысымынан 3 рет жоғары болуға жағдай жасау

   3.тіктелген  кардияның жұтынғанда толық ашылуы, өңештен өтетін тамаққа кедергі  бермеу 

                                  Өңеш ойығы

  Өңештің  шырышты қабатының ойықтыры көбінше  төменгі үштігінде кездеседі.Ойықтар  : шын және симптоматикалық болып  ажыратылады.

   Шын  ойықтар – бұл пептик ойықтарда  кездеседі:көк еттің тесігінің  жарығында, кардия жетіспеушілігінде  және гастроэзофагеальды рефлюкс ауруында

   Симптоматикалық  ойықтар-бұл басқа науқастарда  (вирусты инфекцияда, стрестен кейін,  дәрілер әсерінен ,Шагрен синдромында)  келіп шығатын ойықтар

Клиникасы:Науқастың шағымы төстің арқасындағы ауру, жұтынудың қиналуы,көкіректің күюі, құсу, азу.

Аспаптармен тексеру.Эзофагоскопия,өңешті рентгеноскопиялық тексеру,тәулік рН- метриясын өлшеу,биоптатты вирусологиялық тексеру

Емдеу:Консервативті және оперативті өткізілетін ем.Рефлюкс- эзофагитте өткізілетін емдер

Асқорыту  жүйесінің жоғарғы бөлігінің қансырауы .Өңештің қансырау көздері:эрозия,өңештің стресс ойықтары, Меллори-Весс синдромы ,эзофагиттерде, егде жастағылар саңырауқұлақпен зақымданғанда, өңеш тамырларының варикозды кеңейгенінде.

  Сирек кездесетін қансырау көздері :ісіктер, ерекше асқазан қатерлі ісіктері,коагулопатия,аневризма жарылғанда, қан тамыр ақаулары,гемофилия.

Диагностика әдістері.

1.жедел эндоскопия ,организмнің маңызды функциясы  қалыптасқаннан кейін;

2.рентгендік  тексеру

А)қансырау басталщғаннан 24 сағат ішінде барий мен рентгеноскопия (50% науқастарда анықталады,эндоскопияда 85 %науқастарда)

Б) эндоскопия және рентгеноскопиялық тексергенде қансырау көзі анықталмаса және күшті қан аққанда, Ослер- Рандю синдромында –агниография істелінеді.

Емдеу:Аз мөлшерде қан аққанда интенсивті ем өткізілмейді,ең маңызды қансырау көзін анықтау.Көп мөлшерде қан аққанда ,науқасты геморрагиялық шоктан шығарады,қан және өан орнын алмастырушы дәрілер құйылады,өмірге маңызды мүшелердің функциясы қалыпқа келтіріледі.

  Хирургиялық ем:эндоскопиялық склеротерапия, лазермен фотокоагуляция,электрокоагуляция,катетер арқылы қансыраған тамырды эмболизациялау,шунт қою операциясы,қансыраған ойықты тіліп алу,тігіс қою. 

                        Өңештің тарылуы

Өңештің жақсы  сипаты,тарылуы 2- морфологиялық түрге бөлінеді.

1.дөңгелек  тәрізді,зақымдану эпителийдің жалпақ  және цилиндр тәрізді жасушаларының  шекарасында.Қараю,шырышты асты  қабатының қабынып,склерозға ұшырауынан  шырышты қабаты өзгерген

2.шырышты қабатының  ұзына бойына тарылуы,жарықтарға  түскен асқазан немесе гетеротоп өңешке өткен асқазан шырыщты қабатында.Бұл қалың шандырлы тыртық өңештің қабырғасының қалыңдығы бойынша таралып шырышты қабаттағы ойықтардан ажыратады.Периэзофагальды қабынуға алып келеді.Өңештің қабынуы және шандырға өтупроцестері өрлеп таралады,өңешті тарылуға, қысқаруға алып келеді.

Диагностикасы.Ең бірінші белгі- дисфагия өңеш тарылғанда,рефлюкс-эзофагитте.Барий қоймалжыңымен рентгеноскопиялау анық тексеру әдісі.Өңеш ішілік рН-өлшеу ркфлюксті анықтайды,эзофагоскопия және биопсия бағалы тексеру әдістеріне кіреді.

Емдеу.Өңешті кеңейту және антирефлюксті ем.

1.Тһаіжәне Nissen әдістері бойынша комбинирленген  операция-асқазанның фундальды бөлігінен  жамау алып және фундопликация

2.Тарылған  жерін кесіп алып тастау мен  эзофагастростомия немесе өңештің кесіп алынған жеріне басқа заттармен жалғау-интерпозиция

3.Тарылған  жерін кесіп алып тастау және  эзофагогастроэктомия

4.Реверсив  асқазан түтігі

  Өңештің  дөңгелек тарылуында –антирефлюксті  әдісті қолданып кеңейткен тиімді.Ұзына  бойына тарылғанда  Тһаі- Nissen операциясы қолданылады.Бұдан қанмен жақсы қамсызданған асқазанның фундал бөлігі өңешті кеңейтуге жұмсалады. Бұл асқазан-өңеш рефлюксінен жақсы қорғайды.

  Тһаі- Nissen бойынша комбинирленген операция  нәтижесіз болса,өңештің резекциядан  кейін жетіспеген жеріне тоқ немесе жіңішке ішектің бөлігін жалғайды.

Баррета өңеші.Бұл – гастроэзофагальды рефлюкс ауруларының асқынуы түрінде жүре пайда болған ауру,мұнда өңештің төменгі бөлігінің көп қабатты жалпақ эпителий цилиндр тәрізді эпителиймен ауысады да,өіеште немесе кардияда аднокарцинома дамуына алып келеді.

Клиникасы.Көп қабатты жалпақ эпителидің  цилиндр тәрізді эпителиймен ауысуы арнайы белгілерсіз өтеді. Цилиндр тәрізді эпителийдің ауруға сезімталдығы нашарлайды,25% науқастарда рефлюкстерді ауру белгілері болмайды,қалғандарында әлсіз анықталады.% 
 
 

                      Аспаптармен және лабораториялық диагностика әдістері

1.Асқазан және  өңеш рентгеноскопиясы (Баррета  ойығы,көкеттің өңеш тесігі жарығында  өңештің шырышты қабатында тор  тәрізді өзгерістері)

2.ФГДС (цилиндрлі   эпителий мақпал тәрізді шырышты  қабаты қызыл реңді)биопсия өткізіледі,биоптат  гистологиялық тексеріледі

3.Хроноэзофагоскопия- өңешті метил көгі ерітіндісін  қабылдағаннан кейін тексеру.Метаплазияға ұшыраған шырышты қабат реңі қалыпты қабаттан өзгеше

4.Өңеш ішілік  рН-өлшеу

5.Технеций 99 радиоизотопты  тексеру.

Емдеу.Сәулелі терапия,асқазан кардия бөлігін резекциялау

Мендельсон  синдромы.Көбіне наркоз кезінде асқазан сөлдерінің бронхқа аспирациясынан келіп шығады.Бұл жүкті әйелдерде акушерлік операцияда ,жалпы наркозбен туғанда жиі кездеседі.Бұдан гиперэргиялық аспирациялық пневмонит.Жүкті әйелдер тамақтануына көңіл бөлмейді,гастрин мөлшері кемиді,құрсақ қуысында қысым жоғары болған себепті тамақтың асқазаннан өтуі баяулайды.Жүкті туатын әйелдерді операция жасағанда Тренделенбург жағдайында жатқызылады,құрсақ қуысындағы жоғары қысым операция столының бас жағын төмен түсіргенде регургитацияға жағдай жасайды.

Клиникасы.Клиникалық белгілері операциядан кейін 2-5 сағаттан кейін дамиды.Науқаста күшті,қиын жөтел,дем жетіспеуі,бронхтардың шырышты қабатында уытты ісіну пайда болады.Температура жоғарылайды,тах икардия,реңі көгереді.Өкпе ісінуі мүмкін.

Рентгенде өзгерістер ошақты пневмонтя тәрізді.

Емдеу.Бронхоскопия жолымен бронхтарды санациялау,кортикостероидтарды енгізу.Қажет болған жағдайда өкпе ісінуін емдеу. 

                                      Кардия ахалазиясы

   Өңештің еі кеі таралған бұлшықет жүйке ауруына – кардия ахалазиясы жатады,бұнда өңеш бойлап перисталтика нәтижесіз,жұтынған кезде өңештің төменгі сфиктері босаңсып ашылмайды.

   Басқа  өңеш ауруларының ішінде кардия ахалазиясы 3-5%-дан 20%-ын құрайды. – Кардия ахалазиясы кардия және өңеш рагінен кейін 2- орында.Аурушаңлық көбінше 20-40 жастарда кездеседі.Жиілігі әйел мен еркектерде бірдей.

Этиология және патогенезі. – Кардия ахалазиясының этиологиясы басқа да өңештің бұлшықет жүйке аурулары сияқты анықталмаған.Көпсанды тәжірибе тексерулер:кезеген жүйке тамырын әр деңгейде  байлау,созылмалы әсер тигізіп қытықтау және клиникалық тексерулер– кардия ахалазиясы ұрылғанда,қабыну процесімен қамтылғанда, кесілгенде келіп шығып,өңеш парасимпатикалық иннервациясы бұзылуынан келіп шығуын айқындайды.

  Кардия ахалазиясында  өңеш интрамуральды жүйке тамырларының  өзгерістеріне көңіл бөледі.

  Huzst (1914-1927)теориясы бойынша өңештің бұлшықет жүйке тамырларының зақымдануы –кардияның ашылмауы. Осы теория бойынша кардияның функциональды өткізбеушілігі өңеш қысқарғанда кардия ашылмайды,бұл жүйке тамырларының өткізушілігінің бұзылуынан.

  Патологиялық анатомиясы.Көзбен микроскопиялық тексергенде өңештің кардиядан жоғары бөлігінде 2-8см ұзындықта тарылған жер анықталады,бұдан жоғары өңеш кеңейген. Оймақ тәрізді шемірщекке дейін тарқалуы мүмкін,көбінше өңештің төменгі 2/3 бөлігінде кездеседі.Өңеш қабырғасы кеңейген жерінде қалыңдаған,бұлшыұет дамыған.Кейінгі сатыларында кеңейген өңеш созылса, қисайса онда бұлшықет қабаты жұқаланады.Бұлшықет талшықтары арасында көкеттен жоғары аймағында шырышты қабатында дивертикулатәрізді өзгерістер анықталады.

Жіктеу. Кардия ахалазиясын-көп санды жіктеулер ажыратады.Кең қолданылатын жіктеу негізінде клиникорентгендік және монометриялық белгілер қойылған.

Петровский Б.В (1975)4 сатыға бөледі.

1.функционалды  спазм,өңеш кеңеймеген

2.тұрақты спазм,өңештің  шамалы кеңеюі

3.бұлшықет қабатының шандырлы өзгерісі - өңеш өзегі кеңейген

4.кардиостеноз  өңештің кеңеюі және S тәрізді  қисаюы

Клиникалық  белгілері. Кардия ахалазиясының негізгі белгілері –дисфагия ең ерте және тән белгісі –регургитациясы. Төс арқасындағы ауырсыну.Басталу кезінде тынымсыз дисфагия.

   Жұтынғанда  тамақ төстің төменгі бөлігінде тұрып қаладыда ,жұтынған сайын жиыла береді.Көпшілік науқаста тамақты тез асығып жегенде, басқа, себепсіз дисфагия келіп шығады.

   Ауру  дамыған сайын тамақты жұтуға  бейімделеді:ауамен жұтынады,күшеніп терең дем алады,басын шалқайтады,тез жүреді, орнында секіреді.

   Регургитация 70% наукаста кездеседі.Бастапқы сатысында тамақ жеген кезінде және кейін пайда болып науқасты қинайды.Кейінгі сатыларында өңеш кеңейіп 2л дейін сұйықтық сияды.Кейбіреулері ашыған тамақ қалдықтарын құсып тастайды.Регургитация ұйықтаған кезде жиі болады.Вилявин Г.Д. авторларымен (1971)ахалазияның бұл белгісін ылғал көпшік (жастық)белгісі деген.Сирек жағдайда төс арқасында сұйықтықтың шылқылдағаны анықталады.Ұйқы кезінде өңештегі сұйықтық тыныс жолдарына түсуі қауіпті,сол себепті науқастар отырып ұйықтайды.Түнде жөтел басталады(түнгі жөтел белгісі)

   Төс арқасында  өңеш керіліп, бұлшықеттері тырысқанда  керіліп қысылған ауру пайда  болады.

  Эзофагит  қосылғанда күйіп аурады.Петровский Б.В.(1962),Уткин В.В(1966) Кардия ахалазиясында науқастарда көкірек аралықтың қысылуын жазған оларда:тахикардия,дем жетіспеуі,омырау мойын тамырларының кеңейуі,көгеру белгілері пайда болады.

   Балаларда  негізгі шағымы регургитацияның қиыншылығы.Балалар азады,дамуы тежеледі,қатарынан қалады,аспирационды асқынулар жиі кездеседі.    

  Асқынулар.Ауру қарқынды дамыған сайын ауыр асқынулар кездеседі-эзофагит,өңеш ойығы,өкпе асқынулары,рак.

   Өңештегі  сұйықтық тыныс жолдарына түскеннен  аспирационды пневмония,бронхит,өкпе абсцесі,бронхоэктазия,бронхтық астма жиі кездеседі.

  Диагносстика.Ахалазия диагнозы науқастың шағымына,анамнезіне,клиникалық белгілеріне,рентгендік тексеруге,эзофгаомонометрия,парасимпатомиметикке сезімталдығын анықтау негізінде қойылады.

   Көп науқастарда рентгендік тексеру арқылы диагноз анықталады.Бастапқы сатысында төстің орта деңгейінде контрастың сақталғаны,өңештің сәл кеңейгені,кардия бөлігінде қысқа мерзімді спазм. Кейін кардия ашылып жиналған барии асқазаннан сауылдап түседі. Өңештің көкірек жоғарығы бөлігі қолқа доғасына дейін перистальтикасы өзгермеген. Кейін ауру дамыған сайын өңеш кеңейіп барии сақталуы молайады. Өңештің перистальтикасы жогарғы үштігінде өзгермеген, төменгі үштігінде күшейген өңеш бұлшықеттері ретсіз жиырылады. Дамыған сатысында өңеш ұзына бойы кеңейген қабылдаған тамақпен, сұйыұқтықпен толған, перистальтикасы анықталмайды, кардия тарылған жер шеңбері байлап бір тегіс өзгермеген, рентгенологтар тарылған кардияны «аузы байланған қалта», «темекі ұшы», «тышқан құйрығы» деп атайды.

  Өтіп кеткен  сатысында өңеш шексіз кеңейген. Төменгі үштігі көк еттің үстінде  жайласқан. Өңештің диаметрі 15 –  18 см жетеді. Рентгеноскопияда көкірек  аралық қуысы кеңейген, өңеш перистальтикасыз, сұйықтық деңгейі анықталады. Контраст жіңішкеленіп ағып асқазанға түседі. Кей науқастарда 48 сағаттан кейінде, өңеште қабылданған барии анықталады. Өңеш қалта тәрізді кеңейіп қисайған қуыстарда анықталады.

   Эндоскопия диагнозын анықтаау үшін және рактің  бастапқы сатыларын анықтау үшін қажет.Эзофагитпен асқынған себепті эндоскопты кіргізуге қиналады.Өңеш ілгері зонд арқылы шайылып жуылғаннан кейін көрінеді.Ахалазияда шырышты қабат,көлденең қабатты қатапапрларбан тұрады,өңешті тексеруді қиындатады.Аурудың бастапқы сатында өңештің шырышты қабаты аз өзгерген.

   Кейінгі  сатысында өңеш ұзарған, кеңейген  шырышты қабаты іскен, қалыңдаған,кірлі-күңгірт реңді,жеңіл қансырайды,ақшыл қабыршақпен қапталған ойықтар анықталады.Өңештің төменгі үштігі ауыр қабынғанда кардия тығыз қабысады.Малингнизация болғандығын анықтау үшін – биопсия істелінеді.

   Кардия  ахалазиясында- эзофагомонометрия өіештің төменгі сфинктерінің релаксация немесе қабысқаны анық дерек береді.Жұтынғанда кардия ашылмайды немесебір сегменті ашылады.Науқастың бастапқы сатысында перистальтика өңештің көкірек қуысы бөлігінің жоғарғы үштігінде сақталған,ақырғы сатысында перистальтика анықталмайды.Өңештің төменгі сфинктерінде қысым 2рет асады.

   Емдеу.Консервативті   ем:диета,дарі-дәрмектер,кардиодилятация.

   Тамақ  ұсақталған немесе қоймалжың ботқа тәрізді химиялық өңдеусіз,белок,витаминдер жеткілікті.Дәрімен емдеу уақытша эффект береді.

  Қолданылатын  дәрілер:жергілікті жансыздандыратын  және спазмолитикалық препараттар,  М-холинилитиктер,витаминдер,седатив препараттар,физиотерапия.Өңеш бұлшықеті параличке ұшырағанда ауруын қалдырады.Папавирин гидрохлорид антиперистальтика шақырады.Соңғы кездерде адреноблокаторлар және Са антагонистері қолданылады.

  Кардия ахалазиясын  емдегенде екі негізгі ем қолданылады:кардио  дилятация және ота әдістері.

Кардиодилятация-бұл өңештің төменгі тарылған бөлігін зорлап бұлшықет қабатының бір бөлігін жыртып кеңейту.Бұл кардияны қансыратпай кеңейтуді бірінші қолданған Willis (1679).Киттің мұртынан дайындалған бұжды қолданған.

  1898жылы Schraiberg және Russell кеңейту үшін зонд және баллоннан тұратын бұжды қолданады.

  Кейінгі  кездерде Сипи  түріндегі пневматикалық  кардиодилятатор кең қолданылады.Бұнда  барлық тарылған аймағы бірдей  кеңейеді. Vantappen (1963,1977) әдісінде пневматикалық дилятатор ұлғайту баллондар жүйесі қолданылады (3см; 3,5см; 3,8см; 4,2см; 5см;)

  Қажетті  кеңейгеннің белгілері -өңештің төменгі сфиктктеріндегі қысымның жоғалуы кеңейюі өңештен тамақ өтудің жөнделуі және рентгенмен тексергенде өңештің тарылған жерінің кеңеюі.

   Кардиодилятацияның ауыр асқынулары өңештің тесілуі және жыртылуы.Бұдан төс артында күшті ауру,кейін мойында,тері асты эмфиземасы айқындалады.Емі тек тез ота жасау.

  Кардиодилятация  ахалазияның бірінші және екінші  сатысында және ота жасауға  қайшылықтар болғанда өткізіледі.

Ота жасау үшінші, төртінші сатысында және де біпр курс кардиодилятациядан кейін рецидив  берсе жақсы нәтиже береді

  Ахалазияны  емдеу үшін орындалатын операцияларды  мынадай топтарға бөледі: 

                               Өңеш кеңейгендегі операциялар

1.Өңеш қабырғасының бір бөлігін  тіліп алу;

2.Трансплевральды эзофагоплекация;

3.эзофагоэктомиядан кейінгі пластика;

4.өңештің сегментті резекциясы Геллер операциясымен бірге;

5.кеңейген өңеш қабырғасының бір бөлігін тіліп алып,Геллер операциясын қосарластыру.

                    Өңештің тарылған бөлігінде орындалатын операциялар:

а.тарылған бөлігін  тілу.

1.шырышты қабатынан тысқары – эзофагокардиомиотомия;

2.кардияның бұлшықет қабатын толық сылып алып тастау;

3.шырышты қабатынан тысқары эзофагокардиомиотомия фундопликациямен бірге.

4.миотомия пилоропластикамен бірге;

5.миотомия сол жақ спланхниэктомиямен бірге;

6.миотомия- өңешті төмен құрсақ қуысына түсіру;

7.эндоскопиялық миотомия

Б.тарылған бөлігін  тіліп пластика жасау 

1.Марведель-Вендель бойынша кардиоплсатика

2.шырышты қабатынан тысқары эзофагокардиомиотомиялық пластика;

-көкет құрағымен; 

-асқазанмен;

-асқазан алдыңғы қабырғасымен;

-аллопластика.

В. Тарылған жерді резекция:

1. кардия резекциясы.

2.өңештің төменгі үштігін кардиямен қоса резекция.

3. кардияны жылжыту.

4. кардия резекциясы орнын жіңішке немесе көлденең жуан ішекпен алмастыру.

                        Айналып өтетін анастомоздар:

1. эзофагогастроанастомоз

2. айналып өтетін эзофагоеюностомия

3. финстерер әдісі бойынша асқазан резекциясы эзофагогастротомия.

4. ру әдісі бойынша асқазан резекциясы эзофагогастротомия.

               өңештің мөлшерін кеңейтетін операциялар кеңінен қолданылмайды. Кеңінен қолданылатын операциялар өңештің тарайған жерін кеңейтіріп кедергіні жою.