Маркетингтің теориялық негізі

 

 

 

 

 

«Маркетинг негіздері»

 

ПӘНІ БОЙЫНША НЕГІЗГІ ДӘРІС МАТЕРИАЛДАРЫ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-ші дәріс.

Тақырып: Маркетингтің теориялық негізі.

 

 

1. Маркетинг түсінігі, мәні және мазмұны.
2. Маркетингтің қызметі, принциптері және мақсаттары

 

1. Маркетинг (ағылшыннан « Marketing» - нарықтық қызмет.)

Фирма немесе компанияның өндірістік-тұрмыстық және сауда қызметін басқаруды ұйымдастырудағы бір тәсіл ретінде шыққан. АҚШ-та ол 1901-1905ж шықты.

Қазіргі уақытта маркетинг- бұл кең көлемді ғылым және бәсекелестердің шарттарының статиясы мен тактикасын, сатып алушыларды қызықтыру әдістерін, нарық тәсілдерін, нарық пен бағаны белсенді бақылауды әзірлейтін сфералық қызмет.

Маркетинг- бұл өзінің тұтынушысының сұранысын қалыптастыруға және ынталандыруға жіберілген нарықтық қызмет.

Маркетингтің ұраны: өндіретін тауарды емес, сататын тауарды өндіру  және сату қажет. Американдық ғалым Ф.Котлердің анықтамасы.

Маркетинг мұқтаждық пен тұтыныс қажеттерін алмастыру арқылы орындауға арналған адамзат әрекеттерінің түрі. Осы анықтаманы түсіндіру үшін, мына түсініктемелерге тоқталамыз: мұқтаждық, тұтыныс, мүдде, тауар, алмастыру, келісім және нарық.

Мұқтаждық- адамдардың өзіне керекті бірдененің жетіспегендігін сезінуі. Бұл тағамға деген физикалық мұқтаждық, жылу қауіпсіздігі, білімдегі жеке мұқтаждықтар және өздігінен пікір білдіруі. Ол адамзат табиғатын құрайды.

Тұтыныс- жеке адамның мәдени деңгейіндегі сәйкестеленетін мұқтаждықтың арнайы пішіні. Сондықтан адам өзінің қаржы мүмкіншіліктер аясында өзін қанағаттандыратын тауарды тандайды. Мысалы, автомобиль HONDA- GIVIS- бұл жылдамдық, төмен баға. Ал Mersedes- бұл жабдық, әдемілік, қоғамдық жағдайын биік көрсетуші. Өздерінің тұтыныстарын ресурстармен салыстыра отырып, тұтынушы өзін қанағаттандыратын тауарларға сұраныс жасайды.

Сұраныс- бұл сатып алушының мүмкіндігіне бекітілген тұтыныс. Таңдау ауысымына бағалардың өзгеруі, кіріс деңгейі әсер етеді.

Адам мұқтаждығы, тұтынысы  және шығындары тауармен қанағаттандырылады (азық-түліктермен). Тауар- физикалық обьект- банк мекемелері, қонақ үйлер, шеберханалар жатады.

Айырбас-өзіне керекті затты басқа біреуден алу үшін оның орнына басқа бірденеңі ұсыну. Мысалы, аш адам өз тамағын аңшылыққа шығу, жеміс-жидектер теру, балық аулау арқылы табады. Сонымен қатар ол қол ұшын беруге және шағым сұрауға тамақты , басқа тауарды  немесе қызметін ақшаға айырбастауын ұсынуы мүмкін. Көпшілік көп тауарды онсыз қолдануға қаншалықты болсын айырбасты құруға мүмкіндік береді.

Келісім- бұл екі жақтың құндылықтарымен коммерциялық алмасуы.  Мысалы, ескі холодилникті көршінің телевизорын ұстауға ауыстыруға болады, қонақ үйдегі бөлме үшін тәулігіне 3000 тг. Келісім екі заттың бағасы барын, келісім шарт жасауын уақытында және оның реализациялық орнынын бар болуына мүмкіндік  береді.

Нарық- тауарды қазіргі кезде және болашақта сатып алушылар жиынтығы. Тұтынушылардың қаржы байланысын және транспорты айырбастауда жарнамалар, теледидар, интернет жүйелері мен физикалық байланысының ұқсастығын орындауда пайда болады.

  

II. Маркетингтің негізгі міндеті- бұл дұрыс бағдар үшін тереңірек оқытылатын өндіріс нарығы.

Маркетингтің негізгі принциптері

1. нарықта тауардың шығарылған қызметі- реализациялық нәтиженің табысқа жетуінің соңғы қортындысы.
2. Маркетинг бағдарламалы-мақсатты әдісін және табысқа мақсатпен қойылған міндет жиынтығын, қаржы шарты үшін нарықтың қызметін қамтамасыз етеді.
3. Бағдардың қызметі уақытша емес, ұзаұ уақытты қортындыны қалайды.
4. Мақсатқа жетудің соңғы жолында қортынды пайдасын алады. Маркетинг компания негізімен стратегия миссия пайдасын бағалайды және бүтіндейді, яғни алынған пайданын көлемін маркетингтік қызмет әсер етеді.

Маркетингтің негізгі функциялары.

А) нарықтың функциясын оқыту- бұл барлығына керек ақпарат тұтынысы мен сұраныс топтардың әртүрлі тұтынушылардың тауарлық ұсынысын игерген ассортиментінің процесстік жиыны.

Б) жарнама бекітуге жіберілген нарықтық сигменті мен тұтынушылардың жаңа нормасын жаулап алуға функцияны қолданады.

В) яғни жіберілген тауарды сатуға, жеңілдіктер сатуға, тауарды төмен бағамен реализациялауға пайдалануға, делдалдар қызметін пайдалану ынталандыру функциясында өткізіледі.

Г) саяси ьағаның функциясы, сұраныс пен ұсыныстық реттеуіне мүмкіндік береді.

Д)  маркетинг тауардың қозғалу жүйесі мен тауарлық процесс ұйымының ұсынысын есеп жүргізбейді, сондай-ақ тұтынушы қолданылған азық-түлікті қайта өңдейді. Тауарлық саясатын басқару тауардың тұжырымдамасы, сапанын мәселесінің көтерілуі мен бәсекеге төтеп беретін стратегияның тауарлық белгілерін құру және сервис ұйымы сияқты функция.

АҚШ-та маркетингке тауардың соңғы шығысы 55-60 %баға жиынтығын құрайды.

Маркетингтің негізгі мақсаттары.

 

 

Маркетингтің маңызды мақсаты адамзат факторы, азық-түлік пен пайда болып табылады.

 

Маркетингтің мақсаттары

Тұтынушылардың    табыстың           нарықтың   сату өсімін

Тұтыныс                    үстемді               үлесін         қамтамасыз ету 

Талабын                    бәсекелестері     жаулап

Қанағаттандыру                                    алу

 

 

 

 

     Лекция 2 Маркетингті басқарудың негізгі концепциялары.

 

1. Маркетинг концепциялары
2. Маркетингтің түрлері мен типтері
3. Қазақстанда маркетингтің дамуы

 

1. Маркетинг концепциялары

Коммерциялық мекемелердің өз маркетингілік әрекеттерін жүргізудің негізгі бес жолы бар:

• өндірісті жетілдіру концепциясы;
• тауарды жетілдіру концепциясы;
• коммерциялық күштерді интенсификациялау концепциясы;
• маркетинг концепциясы;
• әлеуметтік-этикалық маркетинг концепциясы.

  Өндірісті жетілдіру концепциясы – бұл сатушылардың қолданатын ең көне әдістерінің бірі.

  Өндірісті жетілдіру концепциясы – тұтынушылар қазіргі тұтыныстары кең тараған әрі баға жағынан да қолайлы тауарлар болғандықтан, тұтынушыларға оларға деген мейірбанды көзқарастарын ескере отырып басқарушылар өз әрекеттерін өндірісті жетілдіруге және тарату жүйесінің тиімділігін жоғарылатуға шоғырландыру керек.

  Өндірісті жетілдіру концепциясын  пайдалану екі жағдайда қолданылады. Бірінші - тауарға деген сұраным  ұсыныстан жоғары. Бұл жағдайда  басқарушылар өз күш-жігерін өндіруді  өсіру әдістерін іздестіру керек. Екінші – тауардың өзіндік құны өте жоғары және оны төмендету үшін еңбек өнімділігін арттыру қажет.

  Өндірісті жетілдіру концепциясын  бірқатар қызмет атқару мекемелері  де пайдаланады. Көптеген медицина  және стоматология мекемелері, еңбек  биржасы, айдаушылар құжаттарын  беретін МАИ сияқты бірқатар мемлекеттік мекемелер конвейер ұстанымы бойынша жұмыстарын ұйымдастырады. Олардың әр сағатта көптеген келушілерге қызмет атқаруына қарамастан олар тұтынушыларды иесіздендіріп, оларға немқұрайды қарайды деп шағым айтуда.

  Тауарда жетілдіру концепциясы – тұтынушылар жоғары сапалы пайдалану қасиеттерінің артықшылығы бар және жақсы сипаттамалы тауарға игі ниетпен қарайтындығын ескеріп, мекеме өз энергиясын тауарды тұрақты түрде жетілдіруге шоғырландырды.

  Тауарды жетілдіру концепциясы  «маркетингілік болжамсыздыққа» әкеліп соқтырады. Сатушы өз тауарына ғашық болып. Клиент мұқтаждығын сырт қалдырады. Теміржол басқарушылары тұтынушыларға көлік құралы емес, поезд керек деп ойлап, авиажелілері, жүк және жеңіл машиналар жағынан өскен қауіптілікті байқамай қалған. Колледждер, орта мектепті бітірушілер жалпы гуманитарлық білім алуға қызығады деп санап, мамангерлер дайындауға көңіл аударыла бастағанын сезбей отыр.

  Коммерциялық  күштерді интенсификациялау крнцепциясы – егер фирма өткізу өрісінде және ынталандыруда бірталай күш жұмасаса, тұтынушылар оның тауарын қажетті көлемде сатып алммайды.

  Коммерциялық күштерді интенсификациялау  концепциясын сұранымы пассивті  тауарлар үшін, демек тұтынушы  сатып алу туралы ойланбайды. Мысалы, энциклопедиялық сөздіктер, қамтамасыздандыру тауарлары үшін агрессивті түрде пайдаланады.

  Маркетинг концепциясы – бұл кәсіпкерлік әрекеттердің жаңа жолдарына жатады.

  Маркетинг концепциясы –  бұл мекеменің алға қойған  мақсатына жету үшін, мақсатты  нарықтар мұқтаждықтары мен тұтынушыларын анықтап, оларды қажетті түрде қанағаттандыруда, бәсекелестерге қарағанда тиімді және өнімді тәсілдерді пайдалану деп есептейді.

  Маркетинг концепциясының маңызын  әсерлі сөздер арқылы анықтауға  болады. Мысалы, «Тұтынысты іздеңіз  және оны қанағаттандырыңыз», «Өзіңіз шығара алатын затты сатуға тырысқанша, сата алатын затты өндіріңіз», «Сіздіңше болсын» («Бергер кинг» тамақ орны), «Сіз біздің досымыз» («Юнайтед Эйрлайнс» әуекомпаниясы).

  Марктинг концепциясының маңызы  бұл мекеменің мақсатына жету негізіне тұтынысты қанағаттандыруды нысаналап, маркетинг күшімен нығайтып, клиенттер мұқтаждығы мен тұтынысына бағыт алу.

  Көптеген фирмалар маркетинг  тұжырымдамасын басшылыққа алып  отыр. Оны қолданушылардың бірінші  қатарында «Проктер энд Гэмбл», «ИБМ», «Эйвон» және «Макдональдс» компаниялары жатады.

  Майда компанияларға қарағанда, ірі компаниялар жиі қолданады. Көптеген фирмалар бұл тұжырымдаманы  уағыздағанымен, іс-жүзінде пайдаланбайды. Олар маркетинг бойынша вице-президент  лауазымын енгізу, тауар басқарушыларын, маркетинг жоспарын дайындау, маркетингтік зерттеулер жүргізу сияқты формальды маркетинг элементтерімен шектеліп, оның толық маңызынан сырт тұрады. Өткізуге бағытталған фирманы нарық тұтынысын қанағаттандыруға бағытталған компанияға айналдыру көптеген жылдар бойы ынталы еңбек етуді талап етеді.

  Әлеуметтік-этикалық маркетинг концепциясы – мекеменің алға қойған міндеті мақсатты нарықтың мұқтаждықтарын, тұтынысын және қалауын белгілеп, қажетті қанағаттандыруды бәсекелестерге қарағанда әрі тиімді, әрі өнімді тәсілдермен орындаумен қатар, тұтынушылардың және жалпы қоғамның сала уақыттылығы сақталып, оның нығая беруін пайымдау.

  Әлеуметтік-этикалық маркетинг  концепциясы таза маркетингтің  қоршау орталығы сапасын төмендету, табиғи қорлардың 

 

 

3 – ші дәріс. Тақырып: Маркетингтік орта.

 

1. Фирманың маркетингтік ортасы.
2. Микроорта және оның негізгі субьектілері.
3. Фирманың микроортасындағы қаржы жоспарының негізгі факторлары.

              

1. фирманың маркетингтік ортасы- бұл фирмадан тыс күшті әсер ететін белсенді субьектілер жиынтығы мен маркетинг басшылығының мүмкіндіктеріне әсер ететін, мақсатты клиентермен ынтымақтастықты нығайты болып табылады.

Ол:

1. микроорта фирманың өзіне тікелей байланысты күштермен  және клиентерге, жабдықтаушыларға, маркетингтік делдалдарға, бәсекестелерге қызмет көрсету бойынша мүмкіндіктерді ұсынады.
2. Макроорта әлеуметтік жоспар күштері арқылы ұсынылады:

Демографиялық факторлар, мәдени, табиғи, саяси, ғылыми-техникалық факторлар.

Макроорта

Экономикалық факторлар.

 

Ғылыми-техникалық                                        Саяси

Факторлар                                                            факторлар

Микроорта

Клиенттер

Бәсекелестер                                                         Жабдықтаушылар

Фирма

Маркетингтік                                                      байланыс  

Делдалдар                                                             дәрісханалары

 

2. Әрбір фирманың негізгі мақсаты- табыс табу.    

Маркетингті басқару жүйесінің негізгі мақсаты- мақсатты нарықтарды қызықтыратын тауарлар шығаруды қамтамасыз ету. Маркетингтің табысы делдалдар, бәсекелестер және байланыс дәрісханаларының әрекеттеріне байланысты.

А) Жабдықтаушылар-компания және оның бәсекелестерін тұрмыстық қорлармен, өндіріс үшін қажетті нақты тауарлар мен қызмет көрсетуді қамтамасыз ететініскер фирмалармен жеке адам.

Б) Маркетингтік делдалдыр- компанияның тауарларын тұтынушылар арасында өткізуге, таратуға көмектесетін тауарлар. Бұған сауда делдалдары жатады, олар клиентерді іздеп табады және фирманың, компанияның тауарларын сатады, сонымен қатар өндірушіден тұтынушыға тауарларды ауыстыруға көмектеседі.

Маркетингтік қызмет көрсету жөніндегі агенттік- маркетингтік зерттеу фирмалары, жарнама агенттері, маркетинг бойынша консолтинг фирмалары, олар нарықта тауарларды сатуға көмектеседі.

Қаржы делдалдары- банктер, несиелік делдалдар фирманың келісімдерін қаржыландыратын және сақтандыратын сақтандыру компаниялары.

В) Клиенттер

 

Компания  мемлекеттік  мекеме

                                Нарығы 

                                    

                                           

                                   

Халықаралық         тұтынушы     мекеме нарығы

Нарық                      нарығы

 

Өндірушілер  Делдалдар

Нарығы нарығы

 

Тұтынушы нарығы жеке тұтынушы үшін тауарларды сатып алу мен қызмет көрсетудің жеке және отбасы тұтынушыларынан тұрады.

Өндірушілер нарығын- өзінің өндірістік үдерісінде әрі қарай өңдеу немесе қолдану үшін тауарларды сатып алу және қызмет көрсету компаниялары құрайды.

Делдалдар нарығы-тауар мен қызметтерді өз пайдасы үшін қайта сататын сатушылар нарығы.

Ұйым нарығы- мектеп, емхана, бала-бақша және т.б адамдарға әртүрлі қызмет көрсетуді ұсынады.

Мемлекеттік мекемелер нарығы- мұқтаж адамдарға тауарлар мен қызметтерді тарату үшін тауарлар мен қызметтерді сатып алатын құқықтық ұйымдар.

Халықаралық нарық-тұтынушылар, өндірушілер және мемлекеттік мекемені қоса алғанда басқа елдердің барлық сатып алушылары.

Г) Бәсекелестер. Маркетингтің концепциясына сәйкес табысқа жоғары тұтыну құндылығын құрайтын және бәсекелестерге қарағанда тұтынушыларды қанағаттандыратын компания жетеді.

Бұған жататындар;

1. Бұқаралық ақпараттың байланыс  дәрісханалары. Бұлар жаңалықтарды хабарлайтын газет, журнал, теле орталықтардың қожалары.
2. Қаржы компанияға ақша қорын жинауға әсер етеді. Бұлар банктер, ирвестициялық компаниялар және акционерлер.
3. Мемлекеттік мекемелердің байланыс аудиториялары. Фирма басшылығы мемлекеттік ортадағы болып жатқан оқиғаларды есепке алып отыруы тиіс. Маркетологтар, заңгерлер мен тауардың жзан-жақты қауіпсіздігі жөніндегі белсенді жарнама сауда делдалдары және т.б жөнінде кеңес алуы қажет.
4. Азаматтық топтар- бұлар қоршаған ортаны қорғау топтарының ықпалында болады.
5. Кең көлемді көпшілік. Көпшілік фирманың тауар қарым-қатынасымен тұтынушының талап қызметіне тиісті.
6. Аудиторияның ішкі байланысы-бұл өзіндік жұмыс, фирма қызметкерлері, ерікті көмекшілер, директор кеңесінің мүшелері. Фирма ақпараттық бюллютень және т.б Фирмалар ішкі байланыс аудиторияларын басқа байланыс аудиторияларының қарым-қатынасын құрайды.

 

 

3. Макроорта 6 негізгі факторларға бөлінеді:

А) экономикалық факторлар.

Б) табиғи факторлар 

В) ғылыми-техникалық факторлар.

Г) саяси факторлар.

Д) мәдени факторлар.

Е) демографиялық факторлар.

1. Демография- тұрғандардың сан жағынан өсуіне және олардың орналасуы тығыздығын зертейтін ғылым. Нарық адамдардан құрылатын болғандықтан, маркетинг мәселесімен айналасушылар үшін қызықты саланың бірі демографиялық фактор болады. Нарық кестесі  тұрғындар тығыздығымен оны структурасының  айырмашылық ұқсастығынан құрылады.

2. Экономикалық факторлар- нарық үшін адамдардың өздерімен қатар , олардың сатып алу қабілеттеріміздің маңызы зор. Нарық қайраткерлері пайда құрылымының бөлінуін зерттегенде олардың географиялық орналасқан айырмашылықтарын ескеруі қажет. Отбасының өзгерген шығысы өсім кірісіне тәуелді ( тамаққа, үйге, транспорттық қызметтерге).

3. Табиғи факторларға  кіреді:

- шикізат түрлерінің жетіспеуі (озон қабатының бүлінуі және  т.б.)

- өсу ортасының ластануы 

- табиғи ресурстардың мемлекеттік  алмасуларының қосылуы

4. ғылыми-техникалық факторғаа  кіреді:

- НТП жеделдету

- жаңа тауарлармен биотехнология, жұмыс техникасын құруда мүмкіндік  шексіз болады.

- бөлінген ақша НИОКР-ң өсімі

- мемлекеттік бақлаумен қауіпсіздік  тауарының көлемі

5. Саяси факторлар ұсынады:

- заңдар жиынтығын реттеудегі  қызметі

-көпшілктің мүдде тобын өсім  санынан қорғау

(саудалық палата, тұтынушының мүддесін  қорғаушылар, мүгедектер)

-заң тергеушілерін мемлекеттік  талаптар мемлекеттік мекемелерін  жан-жақты қарауын жоғарылату.

Мәдени факторлар анықтайды:

• мәдени дәстүрді сақтау  (барлығы жұмыс істеу қажет, некеге кіру, қайырымдылықпен айналасу)
• екінші қатардағы мұра-қазынасындағы уақытша өзгеруі ( прическалар, мода)

               Мысалы, спорт, индустриялық бос  уақыт, өнер мен шеберлік іс.

   Барлық фирмаларда макро мен макроортаның маркетингтік зерттеулерін қарастыру керек.

 

                                                     

 

 

 

Дәріс 4

 

Маркетингтік зерттеулер  және маркетингтік ақпарат жүйесі.

 

1. Маркетингтік ақпарат жүйесінің түсінігі.
2. Бастапқы және екінші деңгейлі ақпарат: түсінік, мәні, дәрежесі және жетіспеушілігі.
3. Маркетингтік ақпарат жүйесі.

1. Маркетингтік ақпарат жүйесі – адамдар, жабдықтар және бағалау, жинастыру үшін қолданылатын және маркетингтік шешімдерді қабылдау үшін нақты ақпаратты таратудың метологиялық әдістері құрайды. Маркетингтік зертеудің мақсаты- фирманың осы нарықта бәсекелес позициясында орнын айқындау немесе нарықта шығарылатын тауардың сұранысы болып табылады. Маркетингтік зертелуді бірнеше тәсілдермен шығаруға болады. Ұсақ фирмалар консолтингтік фирмаларға ғылыми орталықтарға, университтерге зертемеге сұраныс береді, ірі фирмаларда маркетингтік зерттеудің өз қызметтері болады. Мысалы, АҚШ-та фирмалардың 75% осындай қызметтер бар. Маркетингтік зертеулердің келесі бағыттары бар : тұрмысты талдау, бәсекелестердің фирмаларының тауарлары, сатып алушылардың жаңа тауарға деген реакция,баға қысқы да ұзақ мерзімді болжам жасау.

Маркетингтік зерттеу 5 кезеңнен тұрады.

 

1. зерттеудің обьектісі мен мақсатын айқындау;
2. ақпарат көздерін таңдау;
3. ақпарат жинау;
4. жиналған ақпаратты талдау жөнінде;
5. зерттеу қортындылары;
2. Ақпаратты жинаудың әртүрлі тәсілдері бар және нақты зерттеу үшін соған сәйкес жұмыстарды таңдау керек. Ақпараттың көзі бастапқы және екінші мәлімет бола алады.

Екінші мәлімет-бұл басқа мақсаттар үшін жиналған ақпарат. Бастапқы мәлімет- ең бірінші нақты мақсаттар үшін жиналған ақпарат.

Екінші мәлімет- бұл нақты ақпарат. Бұл ақпарат ішкі құжаттарда сақталады, кіріс туралы көрсеткіштер бухалтерларының есеп берулері, тұрмыстық көрсеткіштер, шот фактуралары және т.б.

Сыртқы көздер мемлекеттік мекеменің шығарымдамалары ( статистикалық есептер және анықтамалар) , жарнама агенттері, әртүрлі газеттер мен есеп берулер.

Екінші мәліметтің артықшылығы ақпараты жинаудың жылдамдығы және шүбәсіз сенімді болады. Кемшілігі: мәліметтер ескіреді, толық емес және әртүрлі мақсаттар үшін жиналған.

Екінші мәлімет жағдайымен , өзгерістермен, тұрмыс кендігімен, кіріс тыралы, бәсекелестер, жетістіктер мен танысуға көмектеседі.

Бастапқы мәлімет- жаңа мақсатқа байланысты жиналған ақпараттар. Бастапқы мәліметті жинауға біршама еңбек пен уақытты, қаражатты талап етеді. Сондықтан бастапқы ақпаратты жинаудың арнайы жоспарын құрастыру керек.

Бастапқы зерттеулерге жататындар: Байқау,панелдік интервьюж,сараптама.

3. маркетингтік ақпарат жүйесі-бұл үнемі іс-әрекеттегі жүйе тура ақпаратты керекті уақытында жинастыру, топтау, бағалау және тарату үшін қажет адамдар арасындағы қатынастар жүйесі, құралдар және методикалық әдістер.

Маркетингтік ақпараттың жүйесі.

Маркетингтік      ішкі жүйенің          маркетингтердің жүйелік 

Ақпарат                                                 зерттелуі    

 

                                Жинақтау                    маркетингтік

                                Жүйесі                             ақпараттың

                                Ішкі маркетингтік анализ

                                 Ақпарат                         жүйесі

 

 

 

Маркетингтегі маркетингтік орта  

Басқару - мақсатты нарық

-анализдеу - маркетинг арналары

- - бәсекелестер

-реализация -  бақылау дәрісханалары

-ұйымдастыру -макроортаның факторлары

-бақылау                   

А) ішкі есеп беру жүйесіне жататындар: көрсеткіші, материялдық сұранысы және т.б.

Барлығы компьютерге енгізіледі. Сауда агенті кез-келген жерден телефон арқылы өзіне екректі мәліметтерді ала алады. Мысалы, қоймадағы құжаттардың бар болуы бұл бәсекелестер алдында көптеген қажеттер болар еді.

Б) Маркетингтік зерттеу жүйесі. Маркетингтік зерттеу-фирма алдындағы маркетингтік жағдайға байланысты қажетті деректер тобын жүйелі түрде анықтап, оларды жинау, талдау және алынған нәтижелео туралы есеп беру.

В)Маркетингтік зерттеулердің мәселелеріне мыналар жатады: нарық сипаттамаларын зерттеу, өткізуді талдау, бәсекелестер тауарын зерттеу, қысқаша уақытта болжам жасау, жаңа тауарды және оның потенциялын зерттеу, ұзақ уақыт болжамын жасау, баға саясатын зерттеу. Маркетингте ақпаратты алу үшін келесі әдістер қолданылады; бақылау, панель.

Панель- бұл қайталанып жиналған мәліметтер. Панел үлгілері; сауда, тұтынушылық, арнайы панел.

Г) маркетингтік ақпаратты талдау жүйесі.

Маркетингтік ақпаратты талдау жүйесі талдау әдістерінің қазіргі заманға сай түрлерін ұсынады. Талдаудың негізгі статистикалық банк және адамдар банкі.

Адамдар банкі- нарық қызметі бойынша маркетингті қабылдауға сәйкес математикалық адамдар тізімі.

Кесте

Бұл моделдер мына сұрақтарға жауап береді;

• Не жақсы ?
• Қай орналасқан жер жақсы?

Кесте

Маркетингтік зерттеудің соңғы кезеңі есеп берудің дайындау болып табылады.

ҚР-да маркетингтікзерттеумен бірнеше консолдингтік фирмалар айналысады. Мысалы, алматы қаласында қоғамдық пікірдік зерттедің реыпубликалық орталығы әлеуметтік және маркенингтік зерттеу агенттігі, Биммсимм фирмасы.

Бірақ Қазақстандағы маркетингтік зерттеу нарықтық экономика талап еткендей кең қолданыстаппаған.

 

5 Дәріс

   Тақырып: Маркетинк жүйесіндегі тауар

 

   I.1) Тауар классификациясы  және оның түрлері.

   2) Тауардың өмірлік цикл  концепциясы.

   3) Тауар- белгі тәжірибиесінің  негізгі түсініктері.

 

   1) Тауар- бірінші және ең негізгі комплекс элементі немесе нарыққа тұтыну, көңіл аудару, қызықтыру және қолдануға ұсынады.

   Тауар бірлігі- бұл баға, сыртқы түрі.

Мысалы: крем- тауар, ал тюбик- тауар бірлігі.

   Тауар сатылуына ұсынатын  қызмет, қанағаттандырудың қозғалысымен мүмкінділігінен тұрады.

Мысалы: Шаштаразда шаш қию,  тұрғын үй ремонты.

   Тауар өңдеу қажетін құру  кезінде үш тауар дәрежесін  еске сақтаған жөн.

Монтаж                           3) тауар қосымша күшпен

 Орама                              2) тауар нақты орындалуда

                        Негізгі кіріс н/е қызмет 1) тауар  ой- пікірмен

                        Сыртқы көркемдеу сапасы

Кепіл

   Мысал ретінде видеотехника SONY-ды қарастырамыз.

   1) тауар ой- пікірмен- мәселе  шешу әдісі немесе негізгі  кіріс, сол үшін тұтынушы тауарды алатын.

   2) тауар шын орындалуда- сапа дәрежесі, қасиет жинағы, сыртқы  көркемдеу, марка атауы, орама.

   3) тауар қосымша күшпен- қосымша қызметтер және тұтынушыларға  мүмкіндіктер.

   Тауар классификациясы.

   Тауар ұзақ мерзімге классификацияланады.

   1) Ұзақ мерзімге қолданылатын  тауар, көп рет қолдануға шыдайтын  тауарлар (мебель, холодильник)

   2) Қысқа мерзімге қолданылатын  тауар (пиво, сабын, тағамдар). Тауар 2 классқа  бөлінеді, тұтынушы түрін анықтайтын  жеке меншік.

А)  Кең түрде тұтынушын, тауарлар.

Б) Кәсіпорындық тауарлар белгілері

   Кең түрдегі тұтыну  тауарлары- бұл тауарлар, соңғы тұтынушы  алған көп қолдану үшін осыған  кіреді.

   1) Күнара сұранатын тұтынушы  тауарды ойланбастан бір бөлігін  сатып алады. Мысалы: сүт, зуб. паста және басқалары әрқашан сұраныстағы тауар, импульсивті сатып алу тауарлары оқыс- оқиғаларға арналған тауарлар. Импульсивті сатып алу тауарлар күшсіз іздестірумен алынады (шоколад, мороженое, журнал).

   Оқыс- оқиғалар тауарын қысылған  кезде сатып алады. Мысалы: жауын кезінде қолшатыр, оппа қардан күрек.

   2) Болжам таңдау тауарлар- таңдау процессінде тұтынушы  бағаны салыстырады, сыртқы  көркемдеу  сапасы.

   Тауар туралы мәлімет  жинауға тұтынушы көп уақыт  кетіреді. Мысалы: Жиһаз, киім, электрлік  құралдар.

   3) Ерекше сұраныс тауарлары: бұл нақты марка  тауарлары  ерекше сипаттамамен қолдану  үшін тұтынушылар бөлігі қосымша  қызметін кетіруге дайын. Мысалы: жақсы суреттер, автомобиль түрлері

   4) Поссивті сұраныс тауарлары- бұл үлкен тұтынудағы тауарлар, тұтынушы білмейтін.

   Көптеген тауарлар иесі  категорияға жарнама тұтынушыға  олардың іске асуын туралы  айтылғанша келмейді. Мысалы: донорлық  қан беру, қызыл крест.

   Өндірістік тауарлар белгілері- бұл тауарлар келесі өңдеуге  немесе қолдануға шаруашылық  қызметінде қолдану үшін.