Ирина Эланс

Автор который поможет с любыми образовательными и учебными заданиями

Іван Мележ

Мтністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь

Рэферат па тэме:

“Іван Мележ”

Падрыхтавала: Ганчар Юлія

вучаніца 11 “Б” класа

сярэдняй школы № 120

Праверыла: Сячко Алена Мікалаеўна

Мінск, 2007 год

Іван Мележ належыць да ліку мастакоў слова, пачатак творчай дзейнасці якіх прыпадае на суровыя ваенныя гады. Яго апавяданні, раманы і п’есы карыстаюцца шырокай папулярнасцю як у нашай рэспубліцы, так і далёка па-за яе межамі. Яны з’яўляюцца творчым дасягненнем не толькі самога аўтара, але і ўсёй савецкай літаратуры.

Іван Паўлавіч Мележ нарадзіўся 8 лютага 1921 года ў вёсцы Глінішчы Хойніцкага раена Гомельскай вобласці ў сялянскай сям’і. Там прайшлі яго дзіцячыя і юнацкія гады, багатыя сваімі радасцямі і клопатамі, адтуль пачалася дарога цяжкіх выпрабаванняў, нялёгкіх ваенных паходаў, вялікіх здзяйсненняў і ўсеагульнага прызнання.

Усяго было ў яго жыцці. Як і многія вясковыя дзеці, будучы пісьменнік летам дапамагаў бацькам па гаспадарцы, зімой у непагоду, замець і лютыя маразы хадзіў, спачатку ў роднай весцы, а потым за некалькі кіламетраў у Алексічы. Пазней займаўся ў Хойніках. Вучыўся настойліва і ўпарта, прымаў актыўны ўдзел у саманадзейнасці, прабаваў пісаць вершы. Сярэднюю школу скончыў з атэстатам выдатніка і марыў паступіць у Маскоўскі інстытут філасофіі, літаратуры, гісторыі (МІФЛГ).

Гэты атэстат даваў права паступлення ў вышэйшую навучальную ўстанову без экзаменаў аднак прыёмная камісія МІФЛГ устрымалася ад залічэння з далёкага Палесся. Няўрымслівы юнак без вфіцыйнага выкліку паехаў у Маскву, але ні з чым вярнуўся ў Хойнікі. “Без болю, з палёгкай, - успамінае Іван Паўлавіч, - ішоў я па ціхіх, мілых мне вуліцах з таполямі, па драўляным тратуары, - толькі каля школы стаяла пагана, як бы пачуў я дакор сабе са знаёмага двара, з-за шырокіх вокан. У райкоме камсамола спаткалі мяне не толькі без папрокаў, але нават узрадаваліся: сакратар прапанаваў пайсці працаваць да іх загадчыкам аддзела піянераў. Я згадзіўся”. Так Мележ стаў камсамольскім работнікам.

Штодзенныя сустрэчы з людзьмі, працоўныя клопаты, частыя паездкі ў школы раёна раскрывалі дагляды будучага пісьменніка, прывучалі жыць чужымі радасцямі і турботамі, пазнаваць жыццё ва ўсёй яго складанасці і мнагастайнасці.

Аддаючы шмат увагі непасрэднай сваёй рабоце, Іван Мележ знаходзіў час і на літаратурныя заняткі, пісаў вершы.

Першая няўдача не спалохала юнака. Іван Паўлавіч не расставаўся з марай паступіць у Маскоўскі інстытут філасофіі, літаратуры, гісторыі і праз год зноў падаў туды заяву. На гэты раз яго выклікалі, ветліва гутарылі ў прыемнай камісіі і, нарэшце, прыслалі паведамленне аб залічэнні. Радасць была бязмежнай. У інстытуце ён сустрэў многа такіх жа, як і сам, прагных да навукі і схільных да мастацкага слова юнакоў і дзяўчат , што з’ехаліся сюды з розных куткоў неабсяжнай краіны.

Праўда, вучоба аказалася нядоўгай. Над светам ужо займалася полымя другой сусветнай вайны, і неўзабаве Іван Паўлавіч стаў садатам артылерыйскага палка.

Вайна застала Івана Мележа на далёкай заходняй граніцы. Давялося прайсці цяжкімі дарогамі адступлення, удзельнічаць ва ўпартых абарончых баях, не аднойчы прарывацца з варожага акружэння, быць сведкам гібелі сяброў па зброі, учарашніх студэнтаў, хлопцаў-калгаснікаў, рабочых і інтэлігентаў, самосу адчуць, як балюча пакідаць на глум і здзекі ненавісным чужынцам родную зямлю.

Летам 1942 года Мележ быў цяжка паранены ў правае плячо. У растоўскім шпіталі, куды ён трапіў, пачалося змаганне за тое, каб захаваць яго руку. Вопытны хірург Антонаў зрабіў удалую аперацыю, і, здавалася, немагчымае стала магчымым.

Першыя апавяданні былі напісаны ў тбіліскім шпіталі. Працэс творчасці быў пакутлівы. Нялёгка было авалодаць майстэрставам літаратара ўвогуле і разам з тым нвучыцца пісаць левай рукой, бо правая яшчэ не дзейнічала. Але якія перашкоды не адолее чалавек у сваім нестрыманым імкненні да запаветнай мэты!

Прызнаны непрыгодным да вайсовай службы, Іван Паўлаіч восенню 1942 года адправіўся ў далёкі Бугуруслан. Там ён уладкаваўся на працу і адначасова паступіў на завочнае аддзяленне педінстытута. Той год застаўся для пісьменніка голам незабыўных успамінаў і яркіх уражанняў. Яму давялося ўбачыць, чым жыў савецкі тыл у тыя трывожныя дні, як самааддана працавалі нашы людзі.

Вайна лютавала на бяскрайніх прасторах ад Белага да Чорнага мора. Фашысцкія полчышчы былі разгромлены ў бітвах пад Сталінгадам і на Арлоўска-Курскай дузе. Наступіў рашучы пералом у ходзе ваенных дзеянняў. Перамога яўна схілялася на наш бок. У гэты час па рашэнню Савецкага ўрада аднавіў працу Беларускі дзяржаўны універсітэт у сходні, пад Масквой. Даведаўшыся пра гэта з газеты “Правда”, Мележ неадкладна пераязджае ў Маскву і становіцца студэнтам БДУ. Вось што ён піша ў аўтабіяграфіі аб тым незабыўным часе:

“Нялёгкае і цікавае жыццё было тут: раволі адзін за адным з’язджаліся студэнты, доўга звычайным быў такі малюнак, калі перад выкладчыкам сядзелі два-тры студэнты. Нярэдка можна было бачыць і такое: прафесара слухаў адзін-адзіны слухач. Хлопцы и дзяўчаты не толькі вучыліся: па чарзе працавалі на кухні, у сталоўцы, якая радавала галаднаватых наведальнікаў сваіх цудоўным крапіўным баршчом, - казалі, багатым надзвычай каштоўнымі вітамінамі. Ездзілі – разам з выкладчыкамі – у лес, нарыхтоўвалі самі дровы, пілавалі іх. Самі разгружалі вагоны з бульбай. Самі рабілі ўсё, нічаму не здзіўляючыся, ні на што не наракаючы”.

Іван Паўлавіч вучыўся на трэцім курсе філалагічнага факультэта і працаваў сакратаром універсітэцкай партарганізацыі.

Настрой студэнтаў універсітэта быў радасны. Савецкія войскі гналі фашысцкіх захопнікаў з беларускай зямлі. Восенню 1944 года універсітэт пераехаў у вызвалены Мінск. Скончыліся вымушаныя вандраванні і Мележа. Тут ён атрымаў вышэйшую адукацыю, а затым закончыў аспірантуру, чытаў курс лекцый па беларускай літаратуры ў родным універсітэце, працаваў у рэдакцыі часопіса “Полымя”, у Цэнтральным Камітэце КПБ.

Пасляваенныя гады былі для Мележа гадамі вялікіх творчых клопатаў, актыўнага ўдзелу ў пісьменніцкім жыцці. Цяпер, займаючыся пераважна літаратурнай працай, Іван Паўлавіч многа часу і ўвагі аддае грамадскай і дзяржаўнай дзейнасці. Ён з’яўляецца сакратаром праўленяя Саюза пісьменнікаў і дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР.

Юнацтва пачынае свае думкі ў паэзіі. Аўтар вялікіх эпічных раманаў Іван Мележ пачаў сваю літаратурную дзейнасць як лірык. Першы яго верш быў надрукаваны ў газеце “Чырвоная змена” ў студзені 1939 года. Аднак гэта дата можа толькі юрыдычна лічыцца пачаткам яго творчага шляху. У 1942 годзе, перамагаючы боль і пакуты, Мележ узяўся за аловак, каб у мастацкіх вобразах расказаць аб перажытым. Пра што мог пісаць воін, якога цяжкае раненне вырвала з радоў абаронцаў роднай зямлі? Пра сваё пакаленне, якое вайна апаліла вогненнымі крыламі, пра тых сціплых працаўнікоў , што на фронце рабілі сваю справу ціха і непрыкметна.

Героямі першых апавяданняў Івана мележа з’яўляюцца простыя савецкія людзі, на долю якіх выпалі вялікія выпрабаванні. Вайна ўсклала на плечы кожнага незвычайны цяжар, і пісьменнік паказвае, як паводзяць сябе людзі ў складаных жыццёвых абставінах. Малады салдат, якому няма яшчэ і васемнаццаці год, у страшэнную завіруху дабіраецца са штаба арміі ў сваю брыгаду з важным пакетам (“У завіруху”). Смярьэльна стаміўся яздок, ледзь перастаўляе ногі па глыбокім снезе і конь. Становішча здаецца безвыходным, але ўсведамленне воінскага абавязку надае юнаку сілы, і ён паўтарае толькі адно слова: “Дайсці… Дайсці… Дайсці”.

Грэючыся ў хаце, Мікола Засмужац, так звалі героя апавядання, думаў, што ў другі раз ён не мог бы адолець і палавіну гэтай цяжкай дарогі. Ды нядоўга прыйшлося адпачываць. Праз пару гадзін капітан уручыў яму пакет, які трэба было тэрмінова даставіць у штаб арміі. Салдат паспрабаваў нагадаць аб сваёй стомленасці, прасіў паслаць каго-небудзь іншага, аднак, даведаўшыся, што яго бліжэйшыя таварышы хто загінуў, а хто паранены ў нядаўнім жорсткім баі, не стаў адмаўляцца. Засмужац папрасіў толькі даць другога каня і зноў адправіўся ў далёкую і цяжкую дарогу, разважаючы сам з сабою: “Як я мог прасіць спачыну, калі іх няма ўжо з намі. Іх абавязкі лажацца на мае плечы. Я ў адказе за іх”.

У апавяданнях герой звычайна паказваецца ў найбольш адказны момант яго жыцця. Мікола Засмужац, з якога зусім нядаў на кпілі, што ён яшчэ бязвусы юнак, становіцца сапраўдным мужчынам, здольным на высакародны ўчынак.

У незвычайна цяжкіх і сладаных абставінах з асаблівай сілай і пераканаўчасцю праяўлялася мужнасць людзей. У ваенны шпіталь, дзе працуе хворы на сэрца ўрач Цулукідзе (“Сустрэча”), прыбывае новая партыя раненых, сярод якіх знявечаны, без нагі, адзіны яго сын Георгій. Баючыся за жыццё свайго калегі, урачы і санітар расказваюць старому цулукідзе, што сын жывы і здаровы, робяць усё магчымае, каб не адбылася сустрэча з ім. Аднак бацька з сынам усё ж сустрэліся. Жахлівую навіну Цулукідзе перанёс спакойна. Вайна зрабіла яго ваенным, а значыць мужным, здольным перажыць любое гора.

Выключную заклапочанасць ад лёсе іншых людзей праяўляе ўрач васіль дзянісавіч (“Апошняя аперацыя”). Да самага апошняга моманту ён не пакідае бальніцу. І толькі тады, , калі з хвіліны на хвіліну ў вёсцы маглі з’явіцца немцы, ён адпраўляецца ў лес да партызан. Сустрэўшы на дарозе цяжка параненую жанчыну, Васіль Дзянісавіч вяртаецца назад. Пачуццё прафесіянальнага і грамадзянскага абавязку не дазваляе яму пакінуць чалавека ў бядзе. Пад артылерыйскім абстрэлам ён робіць аперацыю і гіне ад рукі раз’юшанага салдата-захопніка.

У час вайны геройскія ўчынкі здяйсняліся не толькі на фронце і ў партызанскіх атрадах. Старога машыніста Антоніка (“Канец размовы”) немцы гвалтам прымусілі весці эшалон к фронту. З горыччу думаў савецкі патрыёт, што, дастаўляючы ворагам зброю, ён тым самым ганьбіць сябе. Зрабіць жа што-небудзь у дарозе не мог, бо за ім пільна сачыў нямецкі яфрэйтар.

Эшалон прыбыў на станцыю прызначэння якраз у той час, калі за яе пачаўся бой. Немец пагрозліва загадаў даць задні ход, аднак машыніст не зварухнуўся. Ён рашыў загінуць, толькі б зброя, якую ворагі прымусілі яго везці на фронт, трапіла ў рукі савецкіх воінаў.

Апавяданні І. Мележа ваеннага часу склалі першы сборнік “У завіруху” (1946). Пазней выйшлі ў свет зборнікі: “Гарачы жнівень” (1948), “Блізкае і далёкае” (1954), “У гарахдажджы” (1957) і “Што ён за чалавек” (1961).

Сустрэча з роднымі мясцінамі пасля вызвалення, жахі разбурэнняў і мужнасць нескаронага народа пакінулі ў душы пісьменніка незабыўныя ўражанні. У творах пасляваеннага часу Іван Мележ расказвае, як на абпаленай беларускай зямлі пачало аднаўляцца жыццё. Характэрна ў гэтых адносінах апавяданне “Перад навальніцай”. Героі яго здзяйсняюць працоўны подзвіг. Ноччу, нібы па трывозе, паднімаюцца хлопцы і дзяўчаты зграбаць сухое сена, таму што вось-вось павінна пачацца навальніца і ўся дзённая праца магла дарэмна прапасці.

Пра жыццё і клопаты пасляваеннай калгаснай вёскі апавядаецца ў аповесці “Гарачы жнівень”.

Важным этапам у творчым развіцці Івана Мележа з’яўляецца раман “Мінскі напрамак” (1947 – 1952), у якім аўтар нібы падагульняе вынікі сваёй папярэдняй творчасці і разам з тым раскрывае новыя магчымасці свайго таленту ў галіне манументальнай эпічнай формы.

Пістменнік паставіў перад сабой складаную і адказную задачу адлюстроўваць адну з самых значных і яркіх падзей перыяду Вялікай Айчыннай вайны – барацьбу за вызваленне Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

У рамане паказваецца кульмінацыйны момант гэтай барацьбы – лета 1944 года, калі воіны Чырвонай Арміі і народныя мсціўцы разграмілі адну з буйнейшых групіровак ворага і поўнасцю ачысцілі беларускую зямлю ад ненавісных чужынцаў.

“Мінскі напрамак” – твор мнагапланавы. Іван Мележ стварае маляўнічыя карціны жыцця і побыту салдат і партызан, насельніцтва на акупіраванай тэрыторыі і ў савецкім тыле, яркія і мнагастайныя характары радавых воінаў і праслаўленых палкаводцаў, кіраўнікоў партызанскага руху і простых, па-свойму вельмі слаўных беларускіх мужчын і жанчын, што выстаялі ў цяжкім адзінаборстве з ворагам.

Вялікая перамога здабывалася намаганнямі ўсяго народа. Былы інжынер Лагуновіч становіцца воінам. Многа разоў вадзіў ён у бой танк. Трапляў у такое пекла, што ледзь жывым заставаўся, але зноў і зноў садзіўся ў баявую машыну. На Беларускім фронце ён быў капітанам і камандваў танкавым батальёнам.

Ваюючы пад Сталінградам і Курскам, Лагуновіч разумеў, што змагаецца за родную савецкую зямлю. Аднак да будучых баёў за вызваленне роднага Мінска рыхтаваўся з выключнай стараннасцю, бо гэта быў горад яго маленства і юнацтва, адсюль пайшоў у вялікую жыццёвую дарогу, нарэшце, тут жыла яго сям’я. Вызваліць Мінск азначала для яго асабіста – вырваць з фашысцкай няволі жонку, дачку, бацькоў, блізкіх сяброў. Сталіа Савецкай Беларусі ў свядомасці Лагуновіча асацыіравалася з родным домам.

Радасць сустрэч у Мінску была азмрочана вялікай трагедыяй. Жонку Лагуновіча фашысцкія захопнікі закатавалі за некалькі дзён да прыходу чырвонай Арміі. Асабістыя пакуты ўзмацнялі пачуцці грамадзянскага абавязку, выклікалі яшчэ большую нянавісць да захопнікаў. І калі да роднага горада капітан Лагуновіч вёў грозныя танкі як вызваліцель, то далей, на Захад, ён павёў іх яшчэ і як мсціцель і суддзя. У бывалага воіна ўзнікла думка ад неабхлднасці сурова пакараць фашысцкіх акупантаў за ўсе із злачынствы.

Салдаты і афіцэры Чырвонай Арміі паказаны пісьменнікам як адзіная дружная сям’я. Танкіста Лагуновіча ў бітве на Курскай дузе выратаваў пехацінец Праворны. За вызваленне Беларусі змагаюцца рускі Ціхаміраў і ўзбек Гаджыеў, украінец Якавенка і грузін Гогаберыдзе. Кожны з іх вызначаецца асаблівасцямі свайго характару, але ва ўсіх адно імкненне, адна мэта – хутчэй разграміць ворага.

Даволі цікавым атрымаўся вобраз генерала Чарняхоўскага, камандуючага Трэцім Беларускім фронтам. Іван Мележ паказаў, як ва ўмовах савецкай рэчаіснасці просты сялянскі хлопец стаў праслаўленым палкаводцам.

Вайна з гітлераўскімі захопнікамі ў паказе Мележа паўстае як агульнанародная па савёй мэце і характару. Пісьменнік стварыў вобраз гераічнага нескаронага беларускага народа, які ў цяжкіх умовах мужна змагаўся з ворагамі. Так, Ніна Лагуновіч у імя перамогі ахвяравала сваім жыццём. Застаўшыся ў акупіраваным Мінску з маленькай дачкой і старой маці, яна не сядзела склаўшы рукі. Жыць – азначала для яе – жыць свабодна. Па закліку ўласнага сумлення яна пайшла ў рады народных мсціўцаў. Не аднойчы выконвала самыя адказныя заданні камандвання, хадзіла ў разведку ў варожыя гарнізоны. Апошняе яе заданне было самым цяжкім. Да таго ж здарылася непрадбачнае: яе выдаў здраднік.

Родную Беларусь аўтар рамана паказвае як краіну-партызанку. На барацьбу з ворагам узняліся ўсе. У партызанскай брыгадзе Ермакова змагаліся мужчыны розных прафесій і ўзростаў, а таксама юнакі і жанчыны.

Падобна да Ніны Лагуновіч калгасніца Аўдоцця Шабухіна. У яе немцы забілі мужа. Жанчына з малымі дзецьмі ідзе ў партызанскі атрад, пераносіць незвычайныя нягоды і цяжкасці. З такой жа ўпартасцю і настойлівасцю яна прымаецца за аднаўленне свайго калгаса пасля выгнання акупантаў.

Нацыянальны характар народа фарміруецца на працягу доўгага часу, але з асабістай сілай і яскравасцю праяўляецца ў пераломныя часы гісторыі. Іван Мележ паказаў, што беларускі народ мужны і ніхто не можа яго адолець і перамагчы: ён непахісны ў барацьбе.

Сярод шматлікіх твораў нашых пісьменнікаў на ваенна-гістарычную тэму “Мінскі напрамак” займае адно з найбольш прыкметных месц.

Мастацкі талент Мележа развіваўся даволі хутка і ў кожным новым творы праяўляўся іншымі якасцямі і адценнямі. Пры гэтым ствараецца ўражанне, што пісьменнік быццам быў незадаволены ўласнымі поспехамі і ўсё больш настойліва, упарта працавў над удасканаленнем свайго мастэрства.

У другой палавіне пяцідзесятых годоў Іван Паўлавіч задумаў цыкл раманаў пад агульнай назвай “Палеская хроніка”. Падобна да таго, як Колас у трылогіі “На ростанях” адлюставаў жыццё дакастрычніцкай вёскі, Мележ паставіў перад сабой мэту – паказаць вёску і яе людзей на новых гістарычных шляхах, у бурны перыяд вялікіх сацыяльных і палітычных зрухаў. З задуманага цыкла першымі былі напісаны і апублікаваны два раманы: “Людзі на балоце” (1961) і “Подых навальніцы” (1966).

Чытачы і крытыка радасна і адзінадушна віталі з’яўленне гэтых раманў у друку. Усе ў адзін голас называлі іх выдатнай падзеяй у тагачаснай літаратуры, запаветнымі творвмі пісьменніка. Раманы “Людзі на балоце” і “Подых навальніцы”, маючы кожны паасобку самастойнае мастацкае значэнне, цесна звязаны паміж сабой сюжэтна і тэматычна, аджзінствам месца. У іх дзейнічаюць адны героі.

У “Палескай хроніцы” адлюстравана жыццё сялянства другой палавіны дваццатых гадоў. Вёска Курані знаходзіцца быццам на выспе. Яна адгароджана ад усяго свету балотамі. Адсюль можна выбрацц толькі зімой ці летам. Вясной і восенню балоты робяцца непраходнымі, і тады нават пісьмы і газеты куранёўцам месяцамі ляжаць у сельсавеце, пакуль пры зручным выпадку іх перададуць адрасатам.

Але чым больш падкрэслівае аўтар адасобленасцьКуранёў ад астатняга свету, тым знітаваней здаецца нам жыццё жыхароў гэтай глухой вёскі з жыццём усяго народа.Людзі ў Куранях жывуць вялікімі надзеямі на шчасце, змагаюцца за яго кожны па-свойму, любяць і ненавідзяць, працуюць і адпачываюць, радуюцца рэдкаму асабістаму шчасцю і пакутуюць вялікімі чалавечымі пакутамі.

“Людзі на балоце” і “Подых навальніцы” Мележа нагадваюць мнагаводную раку з безліччу вялікіх і малых прытокаў, па-свойму прыгожых і своеасаблівых. Кожны герой раманаў – гэта цікавы і нпаўторны свет. Апавяданне пра аднаго з іх або пра ўзаемаадносіны яго з іншымі мае пэўную цікавасць. Усіх жа герояў разам яднае тая агульнасць, якая вынікае з іх адносін да тых перамен і зрухаў, што былі выкліканы перамогай рэвалюцыі. Такім чынам, адлюстраванне гістарычнага лёсу сялянства ва ўмовах сацыялістычнага будаўніцтва, паказ вялікіх перамен і сацыяльных перўтварэнняў у жыцці вёскі з’яўляецца тэмай твора. Тэма аб’ядноўвае і цэментуе ўсе сюжэтныя лініі, стварае тое маналітнае адзінства, якое вызначае адну з характэрных адзнак высокай мастацкай “Палескай хронікі”

Вельмі важна, пра што піша пісьменнік. Падзеі гістарычнага значэння заслугоўваюць таго, каб з’явіцца асновай выдатнага мастацкага твора.

У “Палескай хроніцы” Івана Мележа адлюстраваны адзін з важнейшых перыядаў жыцця нашага народа. Толькі што перамагла Кастрычніцкая рэвалюцыя. Людзі працы былі вызвалены з-пад уціску і эксплуатацыі паноў і буржуазіі, але ў вёсцы захаваліся ранейшыя формы ўласнасці, засталіся бедныя і багатыя, няывырашанымі засталіся многія супярэчнасці. У такіх умовах пачалі складвацца новыя сацыяльныя ўзаемаадносіны ў краіне.

Перамога пачаткаў новага жыцця ўжо ў канцы дваццатых гадоў прывяла да сацыялістычнай рэканструкцыі вёскі, што абумовіла ўзнікненне адносін паміж асобай і грамадствам. Сацыялістычны лад адкрываў шырокія магчымасці для эканамічнай і духоўнай дзейнасці як грамадства ў цэлым, так і кожнага чалавека ў паасобку.

Гэты працэс адбываўся ў вострай і напружанай класавай барацьбе. Часам дапускаліся памылкі і пралікі, сутнасць якіх заключаецца ў тым, што не заўсёды ўлічваліся, а ў асобных выпадках некаторымі работнікамі нізавога апарату і проста ігнараваліся інтарэсы і запатрабаванні асобы.

“Палеская хроніка” прасякнута глыбокім пачуццём сацыялістычнага гуманізму, жывой увагай да асобы працаўніка, будаўніка сацыялістычнага грамадства. Такім чынам, ідэя твора заключаецца ў сцвярджэнні ленінскіх адносін да чалавека, гэта значыць, неабходнасці праяўлення ўвагі да яго штодзённых клопатаў і патрэб, да яго грамадзянскіх правоў.

Ідэю свайго твора пісьменнік заўсёды раскрывае праз мастацкія вобразы, у якіх тыпізуюцца найбольш істотныя і характэрныя рысы пэўных пластоў грамадства на тым ці іншым гістарычным этапе. Праз узаемаадносіны герояў ён паказвае грамадскія ўзаемаадносіны і супярэчнасці.

У раманах “Людзі на балоце” і “Подых навальніцы” аўтар стварыў яркія і самабытныя характары-тыпы, паказаў нам рэчаіснасць дваццатых гадоў так, як ніхто з беларускіх пісьменнікаў не паказваў раней, раскрыў не прыкмечаныя іншымі мастакамі слова асаблівасці жыцця, грані чалавечага характару, духоўна абагаціў нас.

Літаратура:

Беларуская савецкая літаратура

Н. С. Перкін,

Ю. С. Пшыркоў

Выданне трэцяе

“Біяграфія Івана Мележа”

Назавіце гады жыцця пісьменніка. Якія гістарычныя падзеі ўплывалі на фарміраванне яго ідэалаў?
Раскажыце пра сям’ю Івана Паўлавіча. Які ўплыў зрабілі бацькі і аднавяскоўцы на выхаванне вызначальных рыс яго асобы?
Дзе вучыўся Іван Мележ? Як ён сам вызначае ролю настаўнікаў і школы ў сваім жыцці?
Як Іван Мележ стаў студэнтам Маскоўскага інстытута гісторыі, літаратуры, філасофіі і чаму яго не закончыў?
Які ўдзел у Вялікай Айчыннай прымаў аўтар “Палескай хронікі”?
Як мележ апынуўся ў Бугуруслане і якія важнейшыя падзеі ў яго жыцці адбыліся ў гэтым горадзе?
Сходня і яе роля ў жыцці пісьменніка.
Чаму Мележ не напісаў навуковую працу?
Якія найбольш значныя творы напісаў пісьменнік? Якія з іх і чаму ён адносіць да сваіх творчых удач?

10. Як уганараваны літаратурныя здабыткі І. П. Мележа і яго

памяць?