Қазақстан Республикасы салық жүйесіндегі жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен төлемдері

МАЗМҰНЫ

 

Кіріспе...................................................................................................................................4

 

I Қазақстан Республикасы салық  жүйесіндегі жер қойнауын 

пайдаланушылардың салықтары мен  төлемдерінің экономикалық мәні

1.1. Қазақстан Республикасының Салық жүйесі..............................................................5

1.2. Жер қойнауын пайдаланушылардың  салықтарының экономикалық мәні............7

 

II Жер қойнауын пайдаланушылардың  салықтары мен төлемдерін

 төлеу және ресімдеу тәртібі

2.1 Жер қойнауын пайдаланушылардың  төлемдері бонустарды төлеу мерзімі 

      мен ресмдеу әдістері  .....................................................................................................9

2.2 Жер қойнауын пайдаланушылардың төлемдері өнiмдi бөлу бойынша

      Қазақстан Республикасының  үлесi..............................................................................11

2.3 Жер қойнауын пайдаланушылардың төлемдері келiсiм-шарт бойынша

       жүзеге асыратын  жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемiy

       төлеу мерзімі  мен ресмдеу әдістері ............................................................................19

2.4 Жер қойнауын пайдаланушылардың үстеме пайда салығы.....................................20

III Жер қойнауын пайдаланушылардың  салықтары мен төлемдерін 

жүзеге асырудағы қазіргі кездегі жетілдіру жолдары................................................22

 

Қорытынды........................................................................................................................26

 

Пайдаланылған әдебиеттер..............................................................................................28

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                        

                                                       

                                                  

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

Нарықтық экономика  мен мемлекеттің салық саясатының негізгі мақсаты- бюджеттің кіріс  бөлігін қаржы ресурстарымен  қамтамасыз ету болып табылады.

Салық саясатының басты мақсаты- салық жүйесін құру және оның тиімді қызмет етуіне мүмкіндік беретін салық механизмін іске асыру.

Салық жүйесі өз алдына сала болып қалыптасуы үшін, біршама қиындықтарды бастан кешіре отырып, көптеген өзгерістер мен толықтырулар жасалынып, қазіргі кезде тұрақты жүйеге түсті.

Қазақстан Республикасы өз алдына егемендік алып, тәуелсіз мемлекет болғасын, экономиканы дербес түрде басқарды. Мемлекеттік басқару  жүйелеріне көптеген өзгерістер жасалып, бірнеше заң жобалары қабылданды. Оларға қаншама өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. Дамыған мемлекеттер мен көрші мемлекеттердің жүргізіп отырған саясаттарын сараптай отырып, өзіміздің ұлттық менталитетке сай, қажетті жақтарын алып отырды.

Қазақстан Республикасының  Салық жүйесінің дамуы 3 кезеңнен өтті.

Бірінші кезең. 1991 жылы 9 шілдедегі Қазақ КСР Президентінің  «ҚазКСР мемлекеттік салық қызметін құру туралы» Жарлығымен ҚазКСР-нің  басты мемелекеттік салық инспекциясы  құрылды. 16 жалпы мемлекеттік және 27 жергілікті салық түрін қарастыратын салық жөніндегі заң актілер пакеті қабылданды.       

Жер қойнауын пайдалану  бойынша операцияларды жүргізу  жөніндегі қызметке салық салу:       

1. Салық режимiнiң бiрiншi үлгiсi бойынша салық және бюджетке  төленетiн басқа да міндеттi  төлемдер бойынша салық мiндеттемелерiн есептеу оларды төлеу жөнiндегi міндеттемелер пайда болған кезде қолданылып жүрген Қазақстан Республикасының салық заңдарына сәйкес жүргізіледi.       

2. Мiндетті салық сараптамасынан  өткен және 2004 жылғы 1 қаңтарға  дейiн жасалған, Қазақстан Республикасының Үкiметi немесе құзыретті орган мен отандық немесе шетелдiк жер қойнауын пайдаланушылар арасындағы жер қойнауын пайдалануға арналған келiсiм-шарттарда айқындалған салық режимi олардың қолданылуының белгіленген бүкiл мерзiмi ішiнде сақталады және қолданылады әрі Қазақстан Республикасы салық заңдарының өзгеруіне байланысты тараптардың келісімі бойынша түзетiлуi мүмкiн.       

3. өнiмдi бөлу туралы  Қазақстан Республикасының заңдарында  белгіленген тәртіппен жасалған  келісім-шартта ғана айқындалады.     

 Өнiмдi бөлу туралы  келiсім-шартта белгіленетiн салық  режимi келісім-шартқа қол қойылған (жасалған) күні қолданылатын жеке  және заңды тұлғалардың салық  және бюджетке төленетін басқа  да міндетті төлемдерді төлеуiн  реттейтiн Қазақстан Республикасының салық заңдарының ережелерiне сәйкес болуға тиіс.

 

 

 

 

 

 

 

I Қазақстан Республикасы салық жүйесіндегі жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен төлемдерінің экономикалық мәні

1.1. Қазақстан Республикасының Салық жүйесі

 

1991 жылғы қабылданған  Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі туралы» Заңына сәйкес сол кездегі салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің түрлеріне тоқталып өтейік.

I.Жалпы мемлекеттік  салықтардың түрлері:

1.Қосылған құнға салынатын  салық.

2.Пайдаға салынатын  салық.

3.Акциздер.

4,Бағалы қағаздармен  жасалатын операциялардан алынатын  салық.

5.Экспорт пен импортқа  салынатын салық.

6.Кеден тарифі және  баж салығы.

7.Пайдалы қазбаларды  геологиялық барлау және геологиялық  іздестіру жұмыстарына байланысты шығындарды өтеуге жұсалатын алым.

8.Тіркелген (ренталық) төлемдер.

9.Транспорт құралдарына  салынатын салық.

10.Автотранспорт құралдарын  сатып алуға салынатын салық.

11.Автотранспорт құралдарының  Қазақстан Республикасына келіп  кіргені үшін төленетін ақы.

12.Заңды ұйымдардың  мүлкіне салынатын салық.

13.Қазақстан Республикасының  азаматтарынан, шетел азаматтарынан  және азаматтығы жоқ адамдардан  алынатын табыс салығы.

14.Мемлекеттік баж  салығы.

15.Табиғат ресурстарына  салынатын салық.

16.Колхозшылардың еңбегіне ақы төлеу қорына салынатын салық.

II.Жалпыға бірдей міндетті  жергілікті салықтар мен алымдар:

1.Жер салығы.

2.Жеке адамдардың мүлкіне  салынатын салық.

3.Орман табысы.

4.Су үшін төленетін  ақы.

5.Табысқа салынатын  салық.

6.Кәсіпкерлік қызметті  тіркеу үшін алынатын алым.

7.Кәсіпкелік қызметтің  субъектілері ретінде тіркелмеген  азаматтардан алынатын алым.

8.Заңды ұйымдарды мемлекеттік  тіркеуден өткізгені үшін алынатын  алым.

9.Елтаңбалық алым.

10.Мұрагерлік және  сыйға тарту тәртібімен ауысқан  мүлікке салынатын салық.

III.Жергілікті салықтар  мен алымдар.

1.Курорттық аймақта  өндірістік мақсаттағы объектілер  құрылысына салынатын салық.

2.Курорттық алым.

3.Азаматтардан алынатын  мақсатты алым.

4.Жарнамаға салынатын  салық.

5.Автотранспорт құралдарын, есептеу техникасы жәнежеке компьютерлерді қайта сатуға салынатын салық.

6.Автотранспортты аялдауға  қойғаны үшін алынатын алым.

7.Жергілікті символиканы  пайдалану құқығы үшін алым.

8.Ипподромдарда ат  жарысына қатысқаны үшін алынатын  алым.

9.Ат жарысындағы ұтысы  үшін алынатын алым.

10.Ипподромдарда тотализатор  ойынына қатысушы адамдардан  алынатын алым.

11.Тауар биржаларында  және валютаны сату және сатып  алу кезінде жасалған мәмілелерден  алынатын алым.

12.Аукциондық сатудан  алынатын алым.

13.Кино-телетүсірімдер  өткізу құқығы үшін алынатын алым.

14.Пәтер алуға берілген  рұқсат қағаз үшін алынатын  алым.

15.Ит иелерінен алынатын  алым.

16.Спиртті ішімдіктермен  сауда-саттық жасау құқығы үшін  алынатын лицензиялық алым.

17.Жергілікті аукциондар  өткізу және лотореялар ойнату  құқығы үшін алынатын лицензиялық алым.

Екінші кезең. Қазақстан  Республикасының Үкіметі 1995 жылдың басында салық реформасының ұзақ мерзімді тұжырымдамасын қабылдады, онда еліміздің 

Салық жүйесі мен салық  заңнамасын бірте-бірте халықаралық  стандарт салық салу принциптеріне сәйкестендіру көзделген еді. Осыған орай 1995 жылы 24 сәуірде « Салық және бюджетке төленетін басқа да мінбдетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы шықты.Бұл өз қаржы жүйемізді құруға ықпал етті. Ең бастысы, салық төлеу ықшамдалып, салық саны 45-тен 11-ге дейін қысқартылды. Оның ішінде бесеуі мемелекеттік, алтауы жергілікті салықтар.

Жалпы мемлекеттік салықтар:

1.Заңды және жеке  тұлғалардан алынатын табыс салығы.

2.Қосылған құнға салынатын  салық.

3.Акциздер.

4.Бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық.

5.Жер қойнауын пайдаланушылапрдың  арнайы салығы мен төлемдері.

Жергілікті салықтармен  алымдар:

1)Жер салығы.

2)Заңды және жеке  тұлғалардың мүлкіне салынатын  салық.

3)Көлік құралдарына  салынатын салық.

4)Кәсіпкерлік қызметпен  айналсатын жеке тұлғаларды және  заңды тұлғаларды тіркегені үшін  алынатын алым.

5)Жекелеген қызмет  түрлерімен айналысу құқығы үшін  алынатын алым.

6)Аукциондардан алынатын  алым.

Қазақста Республикасы Президентінің бұл Жарлығы Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 16 шілдедегі 440-1 заңына сәйкес заң мәртебесін алды.

 

 1.2. Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтарының экономикалық мәні

Жер қойнауын пайдаланушылардың мынадай салықтары мен арнайы төлемдерiн: 
      1) үстеме пайда салығын;     

 2) жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы төлемдерiн:     

 а) бонустарды (қол  қойылатын, коммерциялық табу);     

 б) роялтидi;     

 в) өнiмдi бөлу бойынша  Қазақстан Республикасының үлесiн;      

 г) қызметiн өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарт бойынша жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемiн есептеу мен төлеу тәртiбi белгiленедi.       

"жер қойнауын пайдалану  бойынша операциялар", "мұнай  операциялары", "мұнай" және "келiсiм-шарттық аумақ" ұғымдарының  Қазақстан Республикасының жер  қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы және мұнай туралы заңдарында айқындалған маңызы бар.     

 Пайдалы қазбалар  өндiрудi жер қойнауын пайдалануға  келiсiм-шарт жасалғанға дейін  жүзеге асыратын жер қойнауын  пайдаланушылар жер қойнауын  пайдаланғаны үшiн республикалық бюджеттің кiрiсiне Қазақстан Республикасының Yкiметi белгiлейтiн мөлшерде роялти түрiнде аударымдар жасайды.     

 Салық сараптамасы жүргізілген күн мен өнімді бөлу туралы келісім-шартқа қол қойылған күн аралығындағы кезеңде Қазақстан Республикасының салық заңдары өзгерген жағдайда қайтадан сараптама жүргізіле отырып, салық режимi осы өзгерістерге сәйкес келтірілуге тиiс.     

4. Өнімді бөлу туралы  бiр келiсiм-шарт бойынша жер  қойнауын пайдалануды бiрнеше  салық төлеушi жүзеге асыратын  жағдайда келісім-шартта белгіленген салық режимi олардың барлығы үшін ортақ болып табылады. Бұл ретте:     

1) осындай келiсім-шарт  аясында жүзеге асырылатын қызмет  бойынша салық төлеушiлер салық  салу мақсатында бірыңғай шоғырландырылған  есеп жүргізуге және келісім-шартта белгіленген барлық салық пен төлемдерді төлеуге міндетті; 
      2) бiр келісiм-шарт бойынша қызметті жүзеге асыратын резидент eмec жер қойнауын пайдаланушыларға келiсiм-шартта белгіленген салықтар бойынша осы Кодекстің 184-186-баптарына сәйкес салық салынуға тиіс.     

5. Жер қойнауын пайдаланушы  келісiм-шарт аясында жүзеге асырылатын  қызмет бойынша салық міндеттемелерін  eceптеу және осы келісiм-шарт  аясынан тыс қызмет бойынша  салық мiндеттемелерiн eceптeу үшін  бөлек есеп жүргізуге міндетті. 
      Осы ереже кең таралған пайдалы қазбаларды және (немесе жер асты суларын өндiру жөніндегі келісім-шарттарға және барлаумен және өндiрумен байланысы жоқ жер асты құрылыстарын салуға және (немесе) пайдалануға қолданылмайды.      

6. Қорларын осы мақсаттар үшiн уәкiлеттi мемлекеттiк орган бекiткен жер қойнауын пайдалануға арналған келiсiм-шартта көзделмеген пайдалы қазбаларды өндiрген жағдайда, жер қойнауын пайдаланушы осы Кодекстiң 281-бабында белгiленген тәртiппен солар бойынша төлемдер жүргiзедi.     

Жер қойнауын пайдалануға жасалған келiсiм-шарттардың салық режимiнiң үлгiлерi     

 Жер қойнауын пайдаланушыларға  салық салу келiсiм-шарттардың  негiзгi түрлерiне қарай екi үлгiге  бөлiнедi:     

1) бiрiншi үлгi, өнімді  бөлу бойынша Қазақстан Республикасының  үлесін қоспағанда, жер қойнауын пайдаланушының осы Кодексте көзделген салық пен басқа да мiндеттi төлемдердi төлеуiн көздейдi;

      2) екiншi үлгі жер қойнауын пайдаланушының өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесiн төлеуiн (беруiн), сондай-ақ осы Кодексте көзделген салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің барлық түрлерінің төленуін көздейді, оларға:

• экспортталатын шикi мұнайға, газ конденсатына салынатын рента салығы;
• роялти;
• шикi мұнайға, газ конденсатына салынатын акциз; 
• үстеме пайда салығы;
• жер салығы;
• мүлiк салығы қосылмайды. 

 

       Келiсiм-шарт шеңберiнде жүзеге асырылатын қызмет бойынша салық мiндеттемелерiн  орындау жер қойнауын пайдаланушыны  осындай мiндеттемелердiң пайда  болған күнi қолданылып жүрген салық  заңдарына сәйкес, келiсiм-шарт шеңберiнен тыс қызметтi жүзеге асырғаны үшiн осы Кодексте көзделген салық мiндеттемелерiн орындаудан босатпайды. Салық заңдары өзгерген кезде өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарт бойынша салық салу шарттары     

 1. Өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарттарда белгiленген салық салу шарттары тараптардың келiсiмi бойынша салық заңдарының өзгеруiне байланысты түзетiлуi мүмкiн. Салық заңдарындағы өзгерiстер нәтижесiнде жер қойнауын пайдаланушыға салық салу шарттары жақсарған жағдайда, өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарттарда Қазақстан Республикасының экономикалық мүдделерiн қалпына келтiру мақсатында салық салу шарттарына түзету жасалады.     

2. Өнiмдi бөлу туралы  келiсiм-шартта көзделген салық  және бюджетке төленетiн басқа  да мiндеттi төлемдердiң жекелеген түрлерiнiң күшi жойылған жағдайда, жер қойнауын пайдаланушы осы баптың 1-тармағында айқындалған тәртiппен келiсiм-шартқа тиiстi өзгерiстер енгiзiлгенге дейiн келiсiм-шартта белгiленген тәртiппен және мөлшерде оларды бюджетке төлеудi жалғастыра бередi.Салық сараптамасы     

 1. Салық сараптамасы - құзыреттi орган жасайтын жер қойнауын пайдалануға арналған келiсiм-шарт жобасына, оған толықтырулар мен өзгерiстерге талдау жасау мен баға берудi қамтитын, Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жер қойнауын пайдаланушылардың арнаулы төлемдерi мен салығын белгiлеудi қоса алғанда, салық режимiн бекiту мақсатында жүргiзiлетiн мiндеттi сараптама.  
      2. Жер қойнауын пайдалану жөнiндегi барлық келiсiм-шарттарға қол қойылғанға дейiн олар Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлейтiн тәртiппен және мерзiмдерде мiндеттi салық сараптамасынан өткiзiлуге тиiс. Осы ереже бұрын жасалған келiсiм-шарттарға енгiзiлетiн өзгерiстер мен толықтыруларға да қолданылады. 
      3. Салық сараптамасының нәтижелерi бойынша белгiленген салық салу шарттары өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарттың түпкiлiктi мәтiнiне ешбiр өзгертулер мен түзетулерсiз мiндеттi түрде енгiзілуге тиіс.

 

II Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен төлемдерін төлеу және ресімдеу тәртібі

2.1 Жер қойнауын  пайдаланушылардың төлемдері бонустарды төлеу мерзімі мен ресмдеу әдістері

 

Бонустар жер қойнауын пайдаланушының тiркелген төлемдерi болып табылады.  

Жер қойнауын пайдаланушы  жер қойнауын пайдалануды жүргiзудiң  жеке жағдайларын негiзге ала отырып, бонустардың мынадай түрлерiн: 

1) қол қойылатын;  

2) коммерциялық табу бонусын  төлейдi. 

Қол қойылатын  бонус      

Қол қойылатын бонусты  белгiлеу тәртiбi     

1.Қол қойылатын бонус жер қойнауын пайдаланушының келiсiм-шарт жасалатын аумақта жер қойнауын пайдалану жөнiндегi қызметтi жүзеге асыру құқығы үшiн бiржолғыбтiркелгенбтөлемiбболыпбтабылады.   
     2. Қол қойылатын бонустың бастапқы мөлшерлерiн пайдалы қазбалар көлемi мен кен орнының экономикалық құндылығы ескерiлген есеп негiзiнде Қазақстан РеспубликасыныңбYкiметiббелгiлейдi.  
    3. Қол қойылатын бонустың түпкiлiктi мөлшерiн жер қойнауын пайдалануға құқық алуға өткізiлген инвестициялық бағдарламалар конкурсының нәтижелерi бойынша комиссия белгiлейдi және ол жер қойнауын пайдалану үшiн берiлетiн кен орындарының (келiсiм-шарт аумақтарының) экономикалық құндылығы есепке алынып, келiсiм-шартта бекiтiледi, бiрақ бастапқы мөлшерлерден төмен болмауы керек.

Қол қойылатын  бонусты төлеу мерзiмi     

 Қол қойылатын бонус  келiсiм-шарт күшiне енген күннен  бастап күнтiзбелiк отызщкүнненбкешiктiрiлмейббюджеткебтөленедi.   
Салық декларациясы     

 Жер қойнауын пайдаланушы  қол қойылатын бонус бойынша  декларацияны тiркелген жерi бойынша  салық органына төлеу мерзiмi басталған айдан кейiнгi айдыңб15-iнебдейiнбтабысбетедi. 
2. Коммерциялық табу бонусы

Коммерциялық  табу бонусын төлеу тәртiбi     

1. Коммерциялық табу - келiсiм-шарт аумағы шегiнде ашылған,  өндiру үшiн экономикалық жағынан  тиiмдi пайдалы қазбалардың белгiлi  бiр түрiнiң запастары.  
      2. Осы баптың 3-тармағында аталған жағдайларды қоспағанда, коммерциялық табу бонусы келiсiм-шарт аумағындағы әрбiр коммерциялық табу үшiн, оның iшiнде кен орындарына қосымша барлау жүргiзу барысында, бастапқы анықталған алынатын қорды арттыруға жеткiзетiн пайдалы қазбалардың табылғаныщүшiнщтөленедi.   
      3. Пайдалы қазбалардың кен орындарына оларды кейiннен өндiрудi көздемейтiн барлау жүргiзуге жасалған келiсiм-шарттар бойынша коммерциялық табущбонусыщтөленбейдi.   
      Қол қойылатын бонус келiсiм-шарт күшiне енген күннен бастап күнтiзбелiк отыздкүннендкешiктiрiлмейдбюджеткедтөленедi.  

 
Коммерциялық табу бонусының мөлшерi      

 Коммерциялық табу  бонусының мөлшерi салық салу объектiсi, есептеу базасы менжставкаднегiзгедалынадотырыпдбелгiленедi. 

Коммерциялықдтабу бонусының мөлшерiн есептеу үшiн:  
      1) кен орнынан алынатын пайдалы қазбалар қорының уәкiлеттi мемлекеттiк орган бекiткен осы мақсаттағы көлемi салық салу объектiсi болып табылады;  
      2) алынатын пайдалы қазбалар қорының бекiтiлген көлемiнiң құны төлемдi есептеу базасы болып табылады. Алынатын қордың құны, Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiтетiн ақпарат көздерiнiң деректерi бойынша осы пайдалы қазбаның төлем жүзеге асырылған күнгi Халықаралық (Лондон) биржада белгiленген биржалық баға бойынша есептеледi. Пайдалы қазбаларға биржалық баға белгiленбеген жағдайда шығарылатын қордың құны құзыреттi орган бекiткен жұмыс бағдарламасында көрсетiлген өндiруге жұмсалатын жоспарлы шығындардың жоспарлы рентабельдiлiк мөлшерiне түзетiлген сомасынан айқындалады;   
      3) коммерциялық табу бонусы есептеу базасының 0,1 проценті ставкасы бойыншадбөлінедi.   
      Коммерциялық табу бонусын төлеу мерзiмi      

 Коммерциялық табу  бонусы осы мақсаттар үшiн уәкілеттік  берiлген мемлекеттік орган кен  орнындағы пайдалы қазбалар қорының  шығарылатын көлемiн бекiткен күнненлдбастапд90дкүннендкешiктiрiлмейдтөленедi.   
Салық декларациясы     

 Коммерциялық табу  бонусы жөнiндегi декларацияны жер  қойнауын пайдаланушы тiркелген  жерi бойынша салық органына  төлеу мерзiмi басталған айдан  кейiнгi айдың 15-iне дейiн табыс етедi.  

Роялти

Роялти туралы жалпы  ережелер     

1. Жер қойнауын пайдаланушы  роялтидi Қазақстан Республикасының  аумағында өндiрiлетiн пайдалы  қазбалардың әр түрi бойынша,  оның сатып алушыларға өткiзiлгенiне (тиеп жөнелтiлгенiне) немесе өз  қажетiне пайдаланылғанына қарамастан, жеке төлейдi.     

       2. Жер қойнауын пайдалануға жасалған келiсiм-шартта белгiленген роялти, осылбаптыңл3тармағындалкөзделгенлжағдайлардықоспағанда,ақшалайднысандадтөленедi.  
      3. Келiсiм-шарт бойынша қызметтi жүзеге асыру барысында роялтидi ақшалай төлеу нысаны Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң шешiмiмен құзыреттi органмен қосымша келiсiмде белгiленген тәртiппен заттай нысанмен ауыстырылуы мүмкiн. 
Төлеушiлер.Техногендiк минералды құралымдардан пайдалы қазбалар алуды қоса алғанда, пайдалы қазбалар өндiрудi жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылар, есептi кезеңде олардың өткiзiлген-өткiзiлмегенiне қарамастан роялти төлеушiлер болып

табылады.   

2.2 Жер қойнауын пайдаланушылардың төлемдері өнiмдi бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесi

Төлеушiлер     

 Өнiмдi бөлу жөнiндегi келiсiм-шартта өзгеше келiсiлмесе, өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарт жасасқан жер қойнауын пайдаланушылар өнiмдi бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесiн төлеушiлер болып табылады. 
       Өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарт аясында жүзеге асырылатын қызметке салық салу ерекшелiктерi      

1. Өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарт  соған сәйкес Қазақстан Республикасы  белгілi бір мерзiмге жер қойнауын  пайдаланушыға ақылы негiзде,  келiсiм-шарт аумағындағы мұнай операцияларын қоса алғанда, жер қойнауын пайдалану жөнiндегi операцияларды жүргізу және оның есебiнен осыған байланысты жұмыстарды жүргiзу құқығын беретiн шарт болып табылады. 
      2.Өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарт мынадай негiзгi талаптарды: 
      1) өлшеу орнынан өткен өндiрiлген өнiмнің жалпы көлемiн және оның құнын айқындауды; 
      2) келісiм-шарт бойынша жұмыстарды орындауға арналған шығындарды өтеу үшiн жер қойнауын пайдаланушының, меншiгiне берілетiн өндiрілген өнiм бөлiгiнлайқындауды;   
      3) өтемдік өнім шегерілгеннен кейін бөлуге жататын өндірілген өнім бөлігін айқындауды;   
      4) Қазақстан Республикасы мен жер қойнауын пайдаланушының арасындағы бөлiсөүлесін(процент); 
      5) Осы Кодексте белгiленген тәртіппен Қазақстан Республикасының пайда түсiретiнъөнімдегіъүлесiнөайқындаузтәртiбiнзқамтуғадтиiс. 
ӨнiмдiжбөлужбойыншажҚазақстан.              

Республикасының үлесiн айқындау:      

1. Өнiмдi бөлу бойынша  Қазақстан Республикасының үлесі  жер қойнауын пайдаланушының  пайда түсiретiн өнiмдегі үлесі шегеріліп, Қазақстан Республикасы мен жер қойнауын пайдаланушы арасында бөліске түсетiн пайда түсіретінлөнімніңлжиынтықэқұныэретіндеэайқындалады. 
      2. Өндiрiлген өнiмнiң құны осы Кодекстiң 313-4-бабына сәйкес белгiленедi.   
      3. Жер қойнауын пайдаланушының пайда түсіретін өнімдегі үлес төмендегі үш триггерге: 
      1) R-фактор (табыс көрсеткіші) - жер қойнауын пайдаланушының жинақтаған табысының жоба бойынша жинақталған шығыстарға қатынасына; 
      2) мердігер рентабельдiгінiң iшкi нормасы (PIH) - нақты таза дисконтталған табыс өзiнің нөлдік белгісiне жететін дисконтталған ставкасына; 
      3) Р-фактор (баға коэффициентi) - жер қойнауын пайдаланушы табысының есепті кезеңдегі өндiру көлеміне қатынасына сәйкес келетін проценттiк мәндерінiңлеңэтөменгiсiэретіндеэайқындалады. 
      Жоғарыда тiзiп көрсетiлген триггерлер осы баптың 4-6-тармақтарында аталған әдiстемеге сәйкес айқындалады. Жер қойнауын пайдаланушыға берiлуге тиiстi пайда түсiретiн өнiмдегi үлестiң проценттiк мәнiн айқындау үшiн әрбiр триггерден алынған нәтиже өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шартта айқындалған төменгiлмәндерменлсалыстырылады. 
      Жер қойнауын пайдаланушының өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шартта айқындалған пайда түсiретiн өнiмдегi үлесiнiң нақты проценттiк мәнi жобаның экономикалық көрсеткiштерiне қарай осы бапта көзделген шектерде, осы Кодекстiң 285-бабында көзделген тәртiппен келiсiм-шартқа тиiстi өзгерiстер енгiзiлгенге дейiн оның қолданылу мерзiмi iшiнде өзгерiссiз сақталады. 
      4. R-фактордың (табыс көрсеткiшiнiң) есепті кезеңдегi мәнi (Rn) жер қойнауын пайдаланушының жинақталған табысының жоба бойынша жинақталған шығыстарғалқатынасыэретiндеэайқындалады. 
      Жоба бойынша жинақталған табыс өтемдік өнімнiң нақты жиынтық құны мен жер қойнауын пайдаланушының бюджетке төленген нақты жиынтық табыс салығы шегерiлген пайда түсіретін өнiм үлесінiң нақты жиынтық құнының сомасылретiнделесептеледi. 
      Жоба бойынша жинақталған шығыстар нақты жиынтық өтелетiн пайдалану шығыстарының, барлауға және бағалауға жұмсалатын нақты жиынтық өтелетiн шығыстардың және жep қойнауын пайдаланушының басқа да нақты жиынтық өтелетiнэшығыстарыныңэсомасыэретiндеэесептеледі. 
      Осы баптың мақсаттары үшiн өтелетiн шығыстар осы Кодекстiң 313-бабына сәйкес айқындалатын өтелетiн шығындарды және өтелетiн шығындардың құрамына қосылмайтын, жиынтық жылдық табыстан шегеруге рұқсат етiлетiн және осы Кодекстiң 92-103, 105-114-баптарында көрсетiлген өзге де шығыстарды бiлдiредi.<*> 
      Жер қойнауын пайдаланушының пайда түсiретiн өнiмдегi үлесiнiң көрсетiлген төменгi мәндерге сәйкес келетiн және жер қойнауын пайдаланушының пайда түсiретiн өнiмдегi үлесiн айқындау үшiн қажеттi проценттiк мәнi өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шартта мынадай шектерде белгiленедi:

 

Кесте №1

 

R-фактордың (кiрiстiлiк  көрсеткiшiнiң) мәнi	Жер қойнауын пайдаланушының пайда  түсiретiн өнiмдегi үлесiнiң  проценттiк мәнi
1,2-ден аз немесе  соған тең	70 проценттен 90 процентке  дейiн
1,5-тен көп немесе  соған тең	10 процент

 

     

 Егер R-фактордың (кiрiстiлiк  көрсеткiшiнiң) алынған мәнi 1,2-ден көп және 1,5-тен аз болған жағдайда, жер қойнауын пайдаланушының пайда түсiретiн өнiмдегi үлесi мынаэформулаэбойыншаэесептеледi: 
      жер қойнауын пайдаланушының пайда түсіретін өнімдегі үлесі = (A% - (A% - 10%)/0,3*(Х-1,2)*100%),мұнда: 
      А - жер қойнауын пайдаланушының пайда түсіретін өнімдегі үлесiнiң өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шартта көрсетiлген R-фактордың (кiрiстiлiк көрсеткiшiнiң) мәнiне сәйкес келетiн, 1,2-ден аз немесе соған тең проценттiк мәнi; 
      X - жобаның iске асырылуы кезеңiндегi R-фактордың (кiрiстiлiк көрсеткiшiнiң) iсэжүзiндеэалынғанэмәнi. 
      R-фактордың (кiрiстiлiк көрсеткiшiнiң) мәнi үтiрден кейiнгi екiншi белгiге дейiн дәлдiкпенэайқындалады. 
      5. Рентабельдiлiктiң iшкi нормасы (РIН) жер қойнауын пайдаланушының өнiмдi бөлу туралы келiсiм-шарт күшiне енген кезден бастап әр есептi кезеңдегi және осындай есептi кезеңдi қоса алғанда, жер қойнауын пайдаланушының нақты қолма-қол таза ақша ағынының мәнi бойынша есептелген таза ағымдағы құны нөлге тең болатын дисконттың жылдық ставкасы ретiнде (процентпен) айқындалады. 
Таза ағымдағы құнды есептеу мынадай формула бойынша жүргiзiледi: 
Таза ағымдағы құн = ДЧДП₀ + ДЧДП₁/(1 + СД₁)¹ + ДЧДП₂/(1+СД₂)²+...+ ДЧП_n /(1+СДn)ⁿ;ДЧДП_n - eceпті кезеңдегi қолма-қол ақшаның нақты таза ағыны;СД_n - есептi кезеңдегi дисконт ставкасы (процентпен көрсетілген); 
n-есептiэкезең. 
      Есептi кезеңдегi нақты таза қолма-қол ақша ағыны мынадай формула бойынша айқындалады:ДЧДП_n = (ДСКП_n + ДСДПП_n) - (ДВЭР_n + ДВРРО_n + ДВРО_n + СДН_n + ДБКО_n +ДПБ_n); 
ДСКП_n - жер қойнауын пайдаланушының есептi кезеңде алған өтемдi өнiмiнің нақтыэқұны; 
ДСДПП_n - жер қойнауын пайдаланушының есептi кезең iшiнде алған пайда түсiретiнэөнiмэүлесiніңэнақтыэқұны; 
ДВЭР_n - есептi кезең iшiнде төленген өтелетiн пайдалану шығыстарының нақты құны; 
ДВРРО_n - есептi кезең iшiнде төленген, барлауға және бағалауға жұмсалатын өтелетiнэшығыстардыңэнақтыэқұны; 
ДВРО_n - есептi кезең iшiнде төленген, игеруге жұмсалатын өтелетiн шығыстардыңэнақтыэқұны; 
СДНn - өнiмдi бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесiн қоспағанда есептiк кезең iшiнде төленген салықтардың және бюджетке төленетiн мiндеттi төлемдердiңэнақтыэқұны;<*> 
ДБКО_n - осындай есептi кезең iшiнде әрбiр жағдайда төленген коммерциялық табу бонусының нақты құны;