Герундий және оның сөйлемдегі қызметі

Герундий

МАЗМҰНЫ 
КІРІСПЕ

I БӨЛІМ.  Герундий және оның сөйлемдегі  қызметі. 
1.1. Герундий ұғымының жалпы сипаттамасы, оның белгілері мен қасиеттері 
1.2. Герундийдің сөйлемдегі басты қызметі

II БӨЛІМ.  Герундийді аудару және аударма  кезіндегі оның формалары. 
2.1. Герундийді аудару тәсілдері мен эквивалентті таңдау  
2.2. Герундийді формаларға бөлу

ҚОРЫТЫНДЫ 
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 
ҚОСЫМША

Жұмыс түрі: Курстық жұмыс 
Жұмыс көлемі: 21 бет 
 
 
  
КІРІСПЕ

 
Ақпаратты беру кезіңде, әдетте, іс-әрекеттің  мағынасын, қызметін немесе процесті 
Зерттеу жұмысының объектісі болып етістіктің жақсыз тұлғасы ретінде герундий 
Зерттеу жұмысы болып герундийдің аударма кезіндегі ерекшеліктерін қарастыру болып 
Курстық жұмыстың мақсаты- герундий формаларының сөйлемдегі әр түрлі қызмет 
Курстық жұмыста белгіленген мақсаттарға қол жеткізу үшін келесі нұсқаулар 
1) таңдалған тақырып бойынша әдебиеттерді қарастыру;

2) «герундий» ұғымын, оның басты қасиеттерін анықтау

3) лексикалық бірліктерді  таңдау;

4) таңдалған мысалдарды  олардың сөйлемдегі қаңдай қызметті  атқаратына байланысты 
Берілген мақсаттарды іске асыру мақсатында берілген курстық жұмыста зерттеу 
Жұмыстың практикалық маңыздылығы болып курстық жұмыстың зерттеу жұмыстарының нәтижесі 
Берілген курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланған әдебиеттер 
Кіріспеде таңдалған тақырыптың ерекшелігі, ғылыми және зерттеу өзектілігі белгіленген, 
«Герундий және оның сөйлемдегі қызметі» атты бірінші бөлімде  
«Герундийді аудару және оның формалары» атты екінші бөлімде герундийді 
Қорытындыда зерттеу кезіндегі басты нәтижелер талқыланады.  
Қосымшада герундийді қолдану мысалдары беріледі.

  
I БӨЛІМ. Герундий және оның сөйлемдегі қызметі.

 
Герундий ұғымының жалпы сипаттамасы, оның белгілері мен қасиеттері  
Герундий - орыс тілі мен қазақ тілінде ұқсастығы жоқ 
“Герундий” атауы латынның “gerere” (әрекет ету) етістігінен шыққан. Ол 
Герундийдің құрылуы есімшенің қасиеттері етістіктен жасалған зат есімге тасымалдана 
Тарихтың бас кезіңде бұл –ing жалғауымен аяқталатын 
Герундийдің екіұдайлылық табиғи ізі жаңа тілде оның қызметінің 
А. В. Клименконың айтуы бойынша, зат есім мен герундийдің 
- іс-әрекетті емес, тек ғана оның атауын, іс-әрекеттің 
- бастауыш, анықтауыш, толықтауыш, пысықтауыш, баяндауыштың бөлшегі ретінде сөйлемде 
- предлогтармен тіркесіп, тәуелдік септіктегі зат есімдермен және тәуелдік 
Герундийдің зат есімнен айырмашылығы оның артикльінің, көпше түрінің болмауында,

Герундий бастауыш қызметінде

Бастауыш қызметінде герундий предлогсыз қолданылады. Аудау кезінде  зат есіммен немесе тұйық раймен аударылады. Мысалы:

Smoking is bad for health. – Темекі шегу денсаулыққа зиянды.

Reading gives you knowledge. – Оқу сізге білім береді.

Герундийде герундиялық айналым пайда болатындай өзіммен бірге етістікке шек қоятын бағыныңқы сөз болуы мүмкін. Мысалы:

Swimming in the lake is forbidden. – Көлде жүзуге тиым салынады.

Қазіргі сөйлеу мәдениетінде бастауыш қызметіндегі герундий тұйық рай сияқты, әдетте, it формальді бастауышпен тіркескен құрылысында қолданылады. Мысалы:

It was dangerous for him swimming in such cold water. – Осындай суық суда жүзу ол үшін қауіпті болды.

Герундий тура толықтауыш қызметінде

He hates being asked about it.- Ол одан бұл мәселе туралы сұрағанды өте ұнатпайды.

Герундий тура толықтауыш қызметінде әдетте келесі етістіктерден кейін қолданылады:

to like – ұнату; to prefer – қалау; to regret — өкіну; to want – қажет ету; to enjoy – ләззат алу; to continue – жалғастыру; to mind – қарсы болу, қарсылық білдіру; to feel like – бейім болу; to avoid – қашқақтау; to excuse – кешіру

және келесі тіркестерден кейін:

it cannot help – бір нәрсеге шыдай алмау; is no use – бекер; it is useless –мағынасыз; to be worth – соған тұрарлық.

Герундий жанама толықтауыш қызметінде

The archaeologists succeeded in excavating several new sities.- Археологтарға бірнеше жаңа аймақтарды қазуы қолдарынан келді.

Жанама толықтауыш қызметінде герундий келесі предлогтармен тіркескен етістіктерден кейін қолданылады:

to aim at – мақсат қою, ұмтылу; to fall to – бастау; to turn to – қатынасу, біреуге жолығу; to insist on (upon) – талап ету; to keep from – кедергі жасау; to prevent from – кедергі болу; to complain of – шағымдану ; to think of (about) – бір нәрсе туралы ойлау; to accuse of – айыптаy; to suspect of – күдіктену; to object to – қарсылық білдіру; to be fond of – қатты сүю; to be furious at – қатты ыза болу, ашулану.

Зат есімнің предлогтармен тіркесінен кейін:

for fear of -  қауіптенуден, қорқыныштан; in terror of – бір нәрседен қорқа отырып; in the hope – үміттене отырып; with the object of – бір нәрсе үшін, мақсатпен.

Күрделі предлогтардан кейін:

far from – бір нәрсе үшін алыс, алыстырақ; instead of – бір нәрсенің орнына.

Герундий анықтауыш қызметінде

Әдетте предлогтармен  тіркескен дерексіз мағынадағы зат  есімдермен қолданылады (for, in, оn). Мысалы:

His intention of getting this book.- Оның мақсаты (қандай?) бұл кітапты табу.

Анықтауыш қызметіндегі герундий тұйық раймен, өткен шақтағы предлогпен тіркескен зат есіммен немесе «үшін» сөзімен басталадын бағыңынқы сөйлеммен анықталады.

Герундий пысықтауыш қызметінде

Берілген жағдайда герундийдің алдына әрқашан да өткен шақтағы етістік пен зат есіммен қолданылуына қатысы жок предлог тұрады. Осындай предлог герундиймен тіркесе отырып уақыт (қашан?), себеп-салдар (неліктен?), мақсат (қандай мақсатпен?), қимыл-сын (қалай? қалайша?) жағдайын қалыптастырады. Осыған сәйкес уақыт, себеп-салдар, мақсат, қимыл-сын жағдайымен аударылады.

1.1. Герундий ұғымының жалпы  сипаттамасы, оның белгілері мен  қасиеттері 

Герундий  — орыс тілі мен қазақ тілінде  ұқсастығы жоқ ерекше грамматикалық  дәреже. Бұл етістік пен зат есімнің қасиеттерін біріктіріп, іс-әрекетті білдіретін етістіктің жақсыз тұлғасы.

“Герундий” атауы латынның “gerere” (әрекет ету) етістігінен шыққан. Ол герундий арқылы іс- әрекеттің іске асу процесіне бағыттайды. Герундий үлкен бағыныңқы сөйлемдерді қолданбауға көмектеседі және қысқа да нұсқа сөз айналымдарын құрастыруды жеңілдетеді.

Герундийдің құрылуы есімшенің қасиеттері етістіктен жасалған зат есімге тасымалдана басталуымен байланысты болды. Бұдан ол есімше сияқты етістік басқаруын алып, одағаймен анықтала басталды, осылайша етістік жүйесіне енді. Басқа қырынан қарайтын болсақ, бұл араласу етістіктен жасалған зат есім  есімшеге белгілі бір әсер ететіндіктен, ұзақ формалардың дамуына әкеп соқты. Етістіктен жасалған зат есімнің әсерінен есімшемен бірге құрылысында герундиймен сипатталатын үрдістің мағынасы арта түсті, бұл ұзақ формалардың дамуына мүмкіншілік берді.

Тарихтың  бас кезіңде  бұл –ing  жалғауымен аяқталатын форма барлық зат есімнің қасиеттері бар субстантивтік дәреже болған. –Ing  етістік формасының 3 қолданысы бар: есімшенің құрылуы, герундия, Continuous тобының шақтары. Уақыт өте келе, тіл дамуының орта және жаңа ағылшындық кезеңінде етістіктен жасалған –ing  жалғауымен аяқталатын зат есімдерді құрастыру тәсілі пайда болды, сонымен қатар бұл етістіктен жасалған зат есімдер етістіктердің кейбір қасиеттерін де сақтайтын болған. Осылай тілде зат есім мен етістік арасындағы жаңа форма- герундий пайда болды. Герундий етістік пен зат есім арасындағы өзгеше бір делдал ретінде қарастырылады. Ағылшын тілінде әрбір етістіктің герундийсі бар және де олар өте кең қолданылады. Кейбір сөйлем айналымдарында тек қана герундийдің қолдануын талап етеді, себебі басқа етістік формалары ол жерде қолданыла алмайды.

Герундийдің екіұдайлылық табиғи ізі  жаңа тілде оның қызметінің екіұдайылығы ретінде сақталды: онда зат есімнің де, етістіктің де қасиеттері бар және де ол осы екі дәреженің әрқайсысымен де байланыс жасайды.

А. В. Клименконың айтуы бойынша, зат  есім мен герундийдің байланысы, соңғысының:

-  іс-әрекетті емес, тек ғана оның атауын, іс-әрекеттің процесін білдіреді;

- бастауыш, анықтауыш, толықтауыш, пысықтауыш, баяндауыштың бөлшегі ретінде  сөйлемде зат есімнің қызметін  атқарады;

- предлогтармен тіркесіп, тәуелдік  септіктегі зат есімдермен және  тәуелдік есімдіктермен анықталады.

Герундийдің зат есімнен айырмашылығы оның артикльінің, көпше түрінің болмауында, сонымен  қатар герундийдің сын есіммен  анықтала алмайтынында тұрады.

Герундийдің етістікпен байланысын қарастыратын болсақ, герундий келесі белгілерімен анықталады:

- етістіктің түбірінен жасалады;

- шақ пен етіс айырмашылығы  бар;

- тура толықтауыш бола алады;

- үстеумен анықтала алады;

Герундийдің етістіктен айырмашылығы оның етістіктің жақсыз тұлғасының болуында, яғни ол жақ  дәрежелерін де, сан дәрежелерін  де анықтай алмайды және  ол баяндауыш қызметін атқара алмайды, ол тек оның бөлшегі бола алады.

Формасы бойынша герундий есімше  II мен перфекті есімшеге ұқсас.

Есімшеге  қарағанда сөйлемде герундийдің  алдында предлогтар, ілік септігінде тұрған зат есімдер немесе тәуелдік есімдіктер тұруы қажет. Мысалы:

The author has succeeded in basing his study on sound principle.- Автор өз зерттеу жұмыстарын дұрыс принциптерге сүйене отырып іске асырды.

In spite of his being tired we had to disturb him.- Оның шаршағанына қарамастан, бізге оны мазалауға тура келді.

I have been told of your friend’s coming soon.- Маған сіздің досыңыздың жақын арада келетінін хабарлады.

Анықтауыш пен пысықтауыш қызметін атқаратын есімшеге қарағанда, герундий бастауыш пен толықтауыш қызметін атқара алады. Мысалы:

Collecting rare books was his favourite occupation.- Сирек кітаптарды жинау оның сүйікті ісі болды.

He likes reading aloud. —  Ол дауыстап оқуды жақсы көреді.

Егер герундий анықтауыш пен пысықтауыш қызметін атқаратын болса, бұл жағдайда оның алдына предлог қойылады (ал есімшеннің алдына ешқашан предлог қойылмайды). Мысалы:

In studying it they applied a new method of deciphering. – Оны зерттеу кезіңде олар шифрді ашудың жаңа әдісін қолданды.

Герундий –ing аяқталатын етістіктен жасалған зат есімге ұқсас болғанмен, оның одан келесі айырмашылықтары бар:

1) Тақырыптық айырмашылығы бар. Мысалы:

He likes showing his photographs. – Ол өзінің суреттерін көрсетуді ұнатады (оған өзінің суреттерін көрсету ұнайды).

The child likes being shown pictures. – Сәбиге оған суреттерді көрсеткен ұнайды (Сәби оған суреттерді көрсеткенді ұнатады).

2) Герундий есімше сияқты дербес уақыт мағынасын бермейтіндігінен, етістікпен берілген іс-әрекетке бір мезгілді немесе өткен шақты іс-әрекетті білдіре алады.

Герундий Indefinite әдетте етістікпен берілген іс-әрекетке бір мезгілді іс-әрекетті (немесе оған байланысты келер шақты) білдіріеді. Мысалы:

I know about his returning from Moscow.- Мен оның Мәскеуден келетіндігін білемін.

Герундий Perfect етістікпен берілген іс-әрекетке өткен шақты іс-әрекетті білдіреді. Мысалы:

I know about his having returnedfrom Moscow.- Мен оның Мәскеуден келгенін білемін.

3) Өтпелі етістіктерден жасалған герундий тура толықтауыш бола алады. Мысалы:

Writing comedies took all his time.- Әзіл-ысқақты жазу оның барлық уақытын алды.

The writing of his work occupied seventeen years.- Оның еңбегінің жазылуы он жеті жылды қамтыды.

4) Етістіктен жасалған зат есімдерге қарағанда герундий көпше түрдің формасын алмайды, артикльмен қолданылмайды және етістіктен жасалған зат есімдер сияқты сын есіммен емес, үстеумен анықталады.

Герундийдің етістікпен байланысын қарастыратын болсақ, герундий келесі белгілерімен анықталады:  
- етістіктің түбірінен жасалады;  
- шақ пен етіс айырмашылығы бар;  
- тура толықтауыш бола алады;  
- үстеумен анықтала алады;  
Герундийдің етістіктен айырмашылығы оның етістіктің жақсыз тұлғасының болуында, яғни 
Формасы бойынша герундий есімше II мен перфекті есімшеге 
Есімшеге қарағанда сөйлемде герундийдің алдында предлогтар, ілік септігінде тұрған 
The author has succeeded in basing his study on 
In spite of his being tired we had to 
I have been told of your friend’s coming soon.- 
Анықтауыш пен пысықтауыш қызметін атқаратын есімшеге қарағанда, герундий бастауыш 
Collecting rare books was his favourite occupation.- Сирек кітаптарды 
He likes reading aloud. - Ол дауыстап оқуды 
Егер герундий анықтауыш пен пысықтауыш қызметін атқаратын болса, бұл 
In studying it they applied a new method of 
Герундий –ing аяқталатын етістіктен жасалған зат есімге ұқсас болғанмен, 
1) Тақырыптық айырмашылығы бар. Мысалы:  
He likes showing his photographs. – Ол өзінің суреттерін 
The child likes being shown pictures. – Сәбиге оған 
2) Герундий есімше сияқты дербес уақыт мағынасын бермейтіндігінен, етістікпен 
Герундий Indefinite әдетте етістікпен берілген іс-әрекетке бір мезгілді іс-әрекетті 
I know about his returning from Moscow.- Мен оның 
Герундий Perfect етістікпен берілген іс-әрекетке өткен шақты іс-әрекетті білдіреді. 
I know about his having returned from Moscow.- Мен 
3) Өтпелі етістіктерден жасалған герундий тура толықтауыш бола алады. 
Writing comedies took all his time.- Әзіл-ысқақты жазу оның 
The writing of his work occupied seventeen years.- Оның 
4) Етістіктен жасалған зат есімдерге қарағанда герундий көпше түрдің

1.2. Герундийдің  сөйлемдегі басты қызметі 

 
Герундий бастауыш қызметінде  
Бастауыш қызметінде герундий предлогсыз қолданылады. Аудау кезінде зат есіммен 
Smoking is bad for health. – Темекі шегу денсаулыққа 
Reading gives you knowledge. – Оқу сізге білім береді. 
Герундийде герундиялық айналым пайда болатындай өзіммен бірге етістікке шек 
Swimming in the lake is forbidden. – Көлде жүзуге 
Қазіргі сөйлеу мәдениетінде бастауыш қызметіндегі герундий тұйық рай сияқты, 
It was dangerous for him swimming in such cold 
Герундий тура толықтауыш қызметінде  
He hates being asked about it.- Ол одан бұл 
Герундий тура толықтауыш қызметінде әдетте келесі етістіктерден кейін қолданылады: 
to like – ұнату; to prefer – қалау; to 
және келесі тіркестерден кейін:  
it cannot help – бір нәрсеге шыдай алмау; is 
Герундий жанама толықтауыш қызметінде  
The archaeologists succeeded in excavating several new sities.- Археологтарға 
Жанама толықтауыш қызметінде герундий келесі предлогтармен тіркескен етістіктерден кейін 
to aim at – мақсат қою, ұмтылу; to fall 
Зат есімнің предлогтармен тіркесінен кейін:  
for fear of - қауіптенуден, қорқыныштан; in terror 
Күрделі предлогтардан кейін:  
far from – бір нәрсе үшін алыс, алыстырақ; instead 
Герундий анықтауыш қызметінде  
Әдетте предлогтармен тіркескен дерексіз мағынадағы зат есімдермен қолданылады (for, 
His intention of getting this book.- Оның мақсаты (қандай?) 
Анықтауыш қызметіндегі герундий тұйық раймен, өткен шақтағы предлогпен тіркескен 
Герундий пысықтауыш қызметінде  
Берілген жағдайда герундийдің алдына әрқашан да өткен шақтағы етістік

II БӨЛІМ.  Герундийді аудару және аударма  кезіндегі оның формалары. 

Герундийдің перфекті формасы туралы түсінік

Әрбір аудармашы аудару кезінде  аударманы тұпнұсқаға ең жақын мағынасымен  аударуға тырысу керек. Аударма процессі кезінде әдетте аудармашы көп  қиындыққа тап болады. Соның бірі бұл герундийді аудару. Бұл курстық  жұмыста герундийді қалай аудару керектігі туралы баяндалған. Осындан  қорытынды шығара келе, герундий- бұл  ағылшын тілінің құрылысындағы  жақсыз тұлғаларының ең өзгеше формасы  екендігін білдім. Егер де тұйық  рай мен есімше формасы барлық замандас европалық тілдерге тән  болса, герундийдің тек испан  тілінде ғана ұқсастығы бар.  Бұл форма өзінде етістік пен субстантивті белгілерді біріктіреді.

Осыған байланысты, герундийде  етістік белгілері болғандықтан және де ол тура толықтауыш бола алатына байланысты ол сөйлемде тек қана субстантивті позициясында ғана бола алады. Бұл оның жай сөйлемді күрделендіруге кедергі келтіреді, сондықтан да ол әдетте басқа тілдердің бағыныңқы сөйлемдерінде берілетін ойды қысқа да нұсқа берілу жолы болып табылады. Зерттеу жұмысы барысында мен ағылшын тіліндегі герундийге байланысты бірқатар қорытындыларға келдім.

Бірінші бөлімде герундийдің  жалпы анықтамасы, белгілері, қасиеттері, оның тарихы мен сөйлемдегі қызметі  көрсетілген. Бұл бөлімде мен  осындай қорытындыларға келдім:

- Герундий- бұл орыс тілі  мен қазақ тілінде ұқсастығы  жоқ ағылшын тілінің етістіктің  жалғыз формасы.

- Герундий формасында  дербес уақыттың мағынасы жоқ,  бірақ ол осы, келер және  өткен шақты білдіре алады.

- Герундий сөйлемде бастауыш, толықтауыш, анықтауыш, пысықтауыш  және баяндауыштың бөлшегі ретінде  қызмет атқарады.

- Герундий екіұдайлы қызмет  атқарады, яғни онда  зат есімнің де, етістіктің де қасиеттері бар.

Екінші бөлімде  герундийді аудару тәсілдері, оны аудару кезінде эквивалентті таңдау және оның формалары туралы айтылған. Бұл бөлімнен осындай қорытындылар шықты:

- Герундийді тұйық раймен, етістіктен жасалған зат есіммен,  көсемшемен, бағыңынқы сөйлемнің  етістігінің қызметін атқаратын  етістіктің жақсыз формасымен  аударуға болады.

- Аудару кезінде герундийге  эквивалент таңдау етістіктердің  герундиймен  және тұйық раймен қиыстыру арқылы жүзеге асырылады.

- Герундийдің 4 формасы  бар.

- Герундийдің жай формасы  етістік-баяндауышпен көрсетілген  іс-әрекетке қатар іс-әрекетті  білдіреді және соған байланысты  осы шаққа, келер шаққа немесе  өткен шаққа қатысты бола алады.

- Герундийдің перфекті  формасы сипатталып тұрған іс-әрекет  басыңқы сөйлемдегі іс-әрекетке  уақыты бойынша келер шақта  болғанын көрсетеді.

Қорытындылай келе, мен  герундий туралы көптеген жаңа мәліметтер білдім. Оны шығу тарихын, белгілерін, қасиеттерін зерттей отырып, мен  герундийді дұрыс аударуға үйрендім. Бұл, әрине, менің мамандығым үшін өте  үлкен рөл атқарады. Себебі герундий қазіргі кезде өте жие кездеседі, әсіресе күнделікті өмірдің сөйлеу мәдениетінде. Герундий жайлы зерттеу  өте қызықты да әсерлі болды. Енді мен оны тұйық райдан, есімше сияқты етістіктің басқа жақсыз тұлғаларынан оңай ажырата аламын. Және де оны  сөйлемде қалай қолданылатынын білемін. Бұл маңызды жайт, себебі дұрыс  құрылмаған сөйлем сауатсыздықтың белгісі. Енді герундийдің сөйлемдегі қандай қызмет атқара алатына сүйене отырып, мен сөйлемді дұрыс құрастыра  аламын, герундийдің қайда және қашан  тұру керек екендігін білемін.

Менің ойымша әрбір аудармашы  герундий туралы көп білу керек, себебі бұл ағылшын тілінде жаңа құбылыс  және ол болашақта бұдан да кең  қолданысқа түседі.  Сол кезде, оны ажырата білу, аудара білу өте маңызды болады.

Қосымша

Герундийді қолдану мысалдары

 
2.1. Герундийді  аудару тәсілдері мен эквивалентті  таңдау 

 
Герундийді келесі жолдармен аударуға болады:  
1) Тұйық раймен:  
She stopped answering my letters. – Ол менің хаттарыма 
2) Етістіктен жасалған зат есіммен:  
After finishing school he went on an expedition.- Мектепті 
3) Көсемшемен:  
In examining the manuscript the historian discovered a curious 
4) Бағыңынқы сөйлемнің етістігінің қызметін атқаратын етістіктің жақсыз формасымен:  
This volume differs from the previous in embracing a 
Нақты ағылшын тілінің эквалентін таңдау кезіндегі мәселердің бірі болып 
Тұйық рай әдетте келесі етістіктерден кейін қолданылады:  
agree –қолдау;  
intend - ниеттену;  
learn – білу, оқу;  
manage – қолынан келу;  
mean - мағынасында;  
offer - ұсыну;  
plan - жоспарлау;  
demand – талап ету;  
deserve – тұрарлық болу;  
expect – тосу, күту;  
fail – сәтсіздіктерге ұшырау;  
forget - ұмыту;  
wait - күту;  
want - қалау.  
Мысалы:  
We hope to buy a car. – Біз машинаны 
You expected to get all information you need. – 
He doesn’t want to produce these goods. – Оның 
You want to use a new computer – Сенің 
He deserves to be sent to peison – Ол 
Герундий әдетте келесі етістіктерден кейін қолданылады:  
forbid – рұқсат бермеу;  
mention –еске салу;  
miss - өткізу;  
postpone – артқа қалдыру;  
complete - бітіру;  
consider – бағалау;  
delay – артқа қалдыру;  
deny – мойындамау, терістеу;  
discuss - талқылау;  
enjoy – ләззат алу;  
finish - бітіру;  
keep – ұстау, жалғастыру;  
Мысалы:  
He enjoys talking to you. – Ол сенімен 
They postponed leaving. – Олар жол жүруді артқа қалдырды.  
They stopped firing. – Олар аттысуды тоқтатты.  
He regrets being unable to help. – Ол көмектесе 
Герундий сонымен қатар келесі айналымдардан кейін қолданылады:  
approve of something – бір нәрсені қолдау;  
insist on smth – бір нәрсені талап ету;  
be better off – ең жақсы күйде/ жағдайда болу; 
keep on doing smth – бір нәрсені істеуді жалғастыру; 
can’t help doing smth – бір нәрсені істемейге тұра 
look forward to smth – бір нәрсені шыдамсыз күту; 
count on smth – бір нәрсеге үміттену;  
object to doing smth – бір нәрсеге қарсы болу; 
don’t mind- қарсы болмау;  
think about smth – бір нәрсе туралы ойлау;  
forget about smth – бір нәрсені ұмыту;  
think of smth – бір нәрсе туралы ойлау;  
get through smth – бір нәрседен өту.  
Мысалы:  
He couldn’t help laughing. – Ол күлкіден тұра алмады.  
You should think about taking this examination. – 
They insist on paying immediately. – Олар дереу ақы 
He doesn’t mind getting up early. – Олар ерте 
Mother object to his smoking too much. – Анам 
To remember, to forget, to stop етістіктерінен кейін герундийді 
I remember meeeting him for the first time 
I must remember to meet him at the station 
Jake completely forgot buying two pounds of sugar the 
Jake forgot to buy sugar although I reminded him 
“Stop talking!”, the teacher shouted in exasperation. –  
They stopped to talk the matter over in detail. 
Тұйық райлы немесе герундиялық айналымдар ойдың мақсаты мен мағынасына 
I remember visiting Rome last summer. It was great! 
Please, remember to post the letter at the Central 
Бірінші сөйлемде оқиға туралы естеліктер жөнінде айтылған (герундий),

2.2. Герундийді формаларға бөлу

       Герундийдің 4 формасы бар: екі сабақты етісте және екі ырықсыз етісте.

Герундий сабақта етісте:

1. Simple Gerund Жай  герундий 
2. Perfect Gerund Перфекті (аяқталған) герундий

Герундий ырықсыз етісте:

3. Simple Gerund Passive Ырықсыз етістің жай герундийсі 
4. Perfect Gerund Passive Ырықсыз етістің перфекті герундийсі

        Тұйық райға қарағанда герундийде бір ғана синтаксистік құрылым бар: герундиальды айналым. Ол келесі түрде көрінеді:

Жатыс септігіндегі зат есім / жатыс септік + Герундий

His buying a gift is really no excuse.- Сыйлықты сатып алуы оны еш ақтамайды.

Герундийдің активті және пассивті формасы 

      Герундийдің активті формасы мағыналық етістікке –ing жалғауының жалғануы арқылы жасалады. Ал герундийдің пассивті формасы мағыналық етістіктің 3-ші формасы (яғни I есімше) мен «being» сөзі арқылы жасалады.

Герундийдің активті формасы, мысалы ретінде  осындай сөйлемде қолданыла алады:

He remembered reading the book spoken about by all. – Ол барлығы талқылап жатқан кітапты оқығанын есіне түсірді.

Мұндағы «ол» кітапқа деген қатынасына активті күйінде тұр; «ол» (субъект) –бастауыш-  объектке (кітап) байланысты іс-әрекет жасайды, ал керісінше емес.

Пассивті құрылымда іс-әрекет субъектке (бастауышқа) бағытталған, сондықтан да герундий пассивті формада тұрады. Мысалы:

He didn’t remember being knocked down. –Қалай аяқтан шалдырылып қалғанын оның есінде болмады.

Субъектің пассивті күйінде тұрғанына қарамастан (яғни іс-әрекетті ол жасамайды, керісінше  іс- әрекет оның үстінен жасалады), олардан кейін герундийдің активті формасы қолданылатын бір қатар сөздер бар. Оларға: want, need, deserve, require  етістіктері мен worth сын есімі жатады. Мысалы:

This car needs repairing.- Бұл машинаны жөндеу керек ( іс-әрекетті машинаға қатысты жасауға тиіс, герундий формасы- активті болса да, субъект – машина пассивті күйде тұр).

This film is worth seeing.- Бұл фильм оны көруге тұрарлық ( бұл жағдайда қайтадан герундий формасы- активті болғанымен, субъект- фильм пассивті күйде тұр).

Герундийдің жай және перфекті формасы 

       Сабақты етіс пен ырықсыз етістегі жай герундий етістік-баяндауышпен көрсетілген іс-әрекетке қатар іс-әрекетті білдіреді. Етістік-баяндауышқа байланысты, ол осы шаққа, келер шаққа немесе өткен шаққа қатысты бола алады. Мысалы:

Bill usually works for many hours without resting.- Билл әдетте демалыссыз көп сағат жұмыс істейді.

She told her story to her friends without stopping.- Ол өзінің достарына өзінің оқиғасын тоқтамай әңгімеледі.

Tom will not go there without knowing the correct address.- Том ол жаққа нақты мекен-жайды білмей бармайды.

Герундийдің жай формасы (giving, sending, forgiving  және т.б.) мағыналық етістікке –ing жалғауының жалғануы арқылы жасалады.

Герундийдің перфекті формасы (having given, having sent және т.б.) мағыналық  етістіктің 3-ші формасы (есімше II )  мен having сөзі арқылы жасалады.

Герундийдің перфекті формасы   күнделікті тілде өте жие қолданылады- әсіресе, сипатталып тұрған іс-әрекет басыңқы сөйлемдегі іс-әрекетке уақыты бойынша келер шақта болғанын көрсету үшін.  Мысалы:

In addition to having sent his partner all necessary documents he telephoned him twice a day – Осыған қоса, ол өзінің серіктесіне барлық  керекті құжаттарды бергенімен, оған күніне екі рет телефон  шалатын.

Келер шақты айрықшылау керек  болса да, етістіктер мен предлогтармен   қатар герундийдің жай формасы қолданылады. Бұл етістіктерге мыналар жатады: remember, excuse, forgive және  upon, on, after, without предлогтары. Мысалы: He wrote a letter in which he thanked John for giving him a chance to make a photo of that rare bird last Monday- Ол өткен дүйсенбі күні  бұл сирек кездесетін құстың суретін істеуге мүмкіндік берген үшін Джонға алғысын айту үшін  хат жазды.

After receiving the telex he started for New York – Телексті алған соң, ол Нью- Йорке аттанды.

 
Герундийдің 4 формасы бар: екі сабақты етісте және екі 
Герундий сабақта етісте:  
1. Simple Gerund Жай герундий  
2. Perfect Gerund Перфекті (аяқталған) герундий  
Герундий ырықсыз етісте:  
3. Simple Gerund Passive Ырықсыз етістің жай герундийсі  
4. Perfect Gerund Passive Ырықсыз етістің перфекті герундийсі  
Герундийдің формасы Етіс  
Сабақты етіс (Active) Ырықсыз етіс (Passive)  
Simple IV being III  
painting being painted  
Perfect having III having been III  
having painted having been painted  
Тұйық райға қарағанда герундийде бір ғана синтаксистік құрылым бар: 
Жатыс септігіндегі зат есім / жатыс септік + Герундий  
His buying a gift is really no excuse.- Сыйлықты 
Герундийдің активті және пассивті формасы  
Герундийдің активті формасы мағыналық етістікке –ing жалғауының жалғануы арқылы 
Герундийдің активті формасы, мысалы ретінде осындай сөйлемде қолданыла 
He remembered reading the book spoken about by all. 
Мұндағы «ол» кітапқа деген қатынасына активті күйінде тұр; «ол» 
Пассивті құрылымда іс-әрекет субъектке (бастауышқа) бағытталған, сондықтан да герундий 
He didn’t remember being knocked down. –Қалай аяқтан шалдырылып 
Субъектің пассивті күйінде тұрғанына қарамастан (яғни іс-әрекетті ол жасамайды, 
This car needs repairing.- Бұл машинаны жөндеу керек ( 
This film is worth seeing.- Бұл фильм оны көруге 
Герундийдің жай және перфекті формасы  
Сабақты етіс пен ырықсыз етістегі жай герундий етістік-баяндауышпен көрсетілген 
Bill usually works for many hours without resting.- Билл 
She told her story to her friends without stopping.- 
Tom will not go there without knowing the correct 
Герундийдің жай формасы (giving, sending, forgiving және т.б.) 
Герундийдің перфекті формасы (having given, having sent және т.б.) 
Герундийдің перфекті формасы күнделікті тілде өте жие қолданылады- 
In addition to having sent his partner all necessary 
Келер шақты айрықшылау керек болса да, етістіктер мен предлогтармен