Көк-Терек станциясының сипаттамасы

•                       Кіріспе

Қазақстан теміржолдарының  қазіргі құрылымында  бар ТАТ (теміржол автоматика және телемеханика) құралдары негізінен 1965—1985 кезеңдері  аралығында құрылған. Өткізгіш қажеттіліктерін  жоғарылату теміржол аймақтарында жабдықталған құралдары сандық кодттық автоматтық шектеу, релейлік орталықтандыру станцияларының жабдықтары, теміржолдарды электрификациялау, жаңа теміржол бағыттары мен жолдары құрылыстарының көлемдеріннің ұлғайтылу есебімен қамтамасыз етілген.

Барлық қолданыстағы ТАТ жүйелері тәжірибеге 1990 жылдарға дейін ендірілген, өзінің сапалық деңгейі бойынша   тасымалдау процессінің автоматтық кешенінің қазіргі замаңғы талаптарын қанағаттандырады, жаппай ақпараттық техникаларды енгізуді көтереді, қызмет ету бойынша аз адамдық енгізулерді қамтамасыз етпейді, тасымалдау процессінің орташа және жоғары автоматтану деңгейлері жүйелерімен әрқашанда үйлесімді емес, пайдалану шығындарын төмендетуді қамтамасыз етпейді.

Пайдалану мерзімі өтіп кеткен автоматика құралдарының үлкен  көлемі, элементтік базасының төменгі беріктігі, диагностикалау құралдарының болмауы оны батап және қызмет көрсету үшін, сонымен қатар тасымалдау процессімен байланысты кететін шығындарының ұлғайюына алып келеді.  

Баттағы ЭО (электірлік орталықтандыру) микропроцессорлық техникасын құрастыру және ендіру келесідей тапсырмаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді, олар:

• СБК (Станция бойынша кезекші) жұмысының ұйымдастырылуының жақсаруы арқасында пайдалану шығындарын төмендету, орталықтандырудың техникалық құралдарының интенсификациясы, релейлік аппаратураларының санының қысқаруы, ол өз кезегінде пайдалану штаты мен қажетті қуаттылықтың азайуына алып келеді, көршілес станциялармен телебасқаруды ұйымдастырудағы СБК санының қысқаруы; 
• бағдарламалық құралдарымен маршруттарын таратуда бағдаршамдар мен тілдердің  өзара әрекеттесуін тексеру функциясы есебімен ЭО жүйелерінің беріктігін жоғарылату, ол өз кезегінде релейлік аппаратураның санының қысқаруына алып келіп, ал монитордағы басқару-тақтаны ауыстыру жарықтандур техникасының қабыл алмау санынын төмендеуіне алып келеді;
• өндірістік аумақтарындағы аппаратураларымен, жобалау ерзімдері мен көлемдерімен, жөңдеу және құрылыс жұмыстарымен алынып жатқан қысқарылуы есебінен қаражат жұмсауды шектеу;
• ЭО жүйесінің өзінде, сонымен қатар  жердегі құралдар элменттерін және олардың жалпы жағдайларын бақылау, ақаулар мен бұзылыстарды тіркеудің техникалық диагностикасын үнемі орындау;
• басқа жүйелермен үйлесуін қамтамасыз ету, ол өз кезегінде осындай немесе жоғары деңгейдегі жүйелердің мәліметтерімен алмасу немесе бірлесуіне мүмкіндік береді, мысалы: диспетчерлік бақылау жүйелерімен, диспетчерлік орталықтандыру, поездар нөмірлерін бақылау жүйелері мен темір жол бағыттарында жұмыс жасап жатқандарға хабар беру және т.б.;
• жоспарлау көлемдерін қысқарту, өйткені аппараттар мен бағдарламалық қамтамасыз етудегі болманшы өзгерістер  белгілі бір станцияның топологиясының бейімделуін қамтамасыз етеді, ол өз кезегінде станцияның бағыттық  қайта құрастырулар сызбасының айтарлықтай жеңілдеуіне қолқабыс болады. Осындай қосымшалардың барлығы жобалық жұмыстарының бағасын қысқартып және пайдаланыстағы жүйенің енгізу мерзімдерін қысқартады;
• еңбек ету мәдениетін жоғарылатады.

Қазіргі уақытта ҚР теміржол тораптарында  түрлі микропроцессорлық  және тілдер мен бағдаршамдары орталықтандырылған релейлік-процессорлардың түрлі жүйелері пайдаланысқа ендірілуде.

Берілген дипломдық  жобада станция араларындағы электрлік  орталықтандыру және ЭО12-03 типіндегі  жобалық шешімдегі маршруттық жиынтықтар құралдары қарастырылған. Жоба түсіндірмелік хаттан, ондағы пайдланудың, техникалық, технологиялық, экономикалық бөлімдері мен тілдерді орталықтандыруды қамтамасыз етудегі еңбек қауіпсіздігі мәселелерінен құралған.

Түсіндірмелік хат станциядағы (дабыл, орталықтандыру және шектеу құралдары) ДОҚ және оның сипаттамасынан, станцияның сызбалық жоспарын түсіндіру және оны маршрутизациялау, ЭО басқару аппараты мен жоспарланып отырған жүйенің сипаттамасынан, рельстік  тізбектерде пайдаланылатын және екі нүктелік жоспарды түсіндіруден, категория мен бағыттағы реле сызбасы, маршруттың ажырауы мен бас тартуы, 1 жолдағы Н бағдаршамының қабылдану маршруты бойынша орындалушы топ пен сызба жиынтығы, бағдаршамдардың кабельдік желілері есебінен, тілдік электр желілерінен тұрады. Сонымен қатар түсіндірмелік хатта ЭО құралдарына қамтамасыз ету технологиясы мәселелері қарастырылған (тілдік электроқұрылғыны ауыстыру) детальдер ретінде Н бағдаршамынан шығысты басқару сызбасы қарастырылған. 

Графикалық материал ЭО12-03 сызбалық типтік шешімдерін пайдалануымен қарастырылған,  ДОҚ құралдарын құрастыру және жоспарлауға әдістемелік нұсқау, ДОҚ құрылғыларын пайдалану және енгізу құрастыру, жоспарлауда пайдаланылатын іс-әрекет етуші Нұсқаулар мен Ережелер.

Негізгі бөлім 

1. Көк-Терек станциясының сипаттамасы

Көк-Терек станциясы  Арыс-Түлкібас екі бағыттық учаскесінде  өтпелі электр тоғының 50 герц тарту жиілігінде, қуаттылығы 27  киловольт аумағында орналасқан. Электрлік орталықтандыру және тілдердің жеке ауыстырылуы электр қоректенуімен орталықтандыруымен жабдықталған.

ЭО-9 альбомы бойынша  орындалған. Станциядағы рельстік тізбектер  екі элементтік ДСШ-13 типіндегі қоректену  жиілігі 25 герц болатын фазалық сезімтал рельесімен  жабдықталған. Рельстік тізбектер бойы тарту тоғын өткізу бойынша ДТ-1-150-ДТ-0,6-500с типтеріндегі  дроссель-трансформаторлары орнатылған.

Орталықтандыруға келесілер  қосылған:

а)  14 тілдер – СП типіндегі  кесілмейтін электрлік желілерімен  жабдықталынған, МЖТ (микрожүйелік техника) өтпелі тоқ электр моторлы, үшфазалық 220 қуаттылықпен қоректендіріледі.

б) стания шығыс бағдаршамдарымен  қоршалған - Ч,ЧД,Н,НД;

Екі желілік шаммен шығыс  бағдаршамдары Н, Ч әрбір к;1ж;2ж, Н1,Ч2 бас бағыттан шығатындар к;1ж,  Н2,Ч1, бас бағыттан шығатын Н4,Н6,Ч4,Ч6 жанама бағыттардан қызыл шамға  шығыстар. Жақын жерде орналасқан аралықтар Саз-Төбе-Көк-Терек- Түлкібас рельстік тізбегі 25 герцті құрайтын екі баағыттық бір жақты кодттық  авто шектеулі өтпелі тоқпен жабдықталынған. Аралықтарда барлық бағдаршамдар  қалыпты жанып тұратындар, олар АБ-2К-25-50-ЭТ 82 альбомы бойынша бағыттардың бірінде жөңдеу жұмыстарын жүргізу барысында екі жақтық қозғалыс мүмкіндігін орындай алатындай етіп орындалған.   ЧДК жүйелік құрылымдарының  аралық дабыл жағдайларын жиілік диспетчерлік бақылау қарастырылған. АЛСН 25 Гц бағыттық құрылғыларымен Iп, IIп дұрыс бағытта, сонымен қатар тек қабылдау-жөнелту бағыттарында Iп, IIп, 4п екі бағыттарда бағыт аясында етіп жабдықталған.

Берілген дипломдық  жұмыста аралық станциялардағы маршруттық жиынтықтағы маршруттардың шоғырланған  электрлік орталықтандыру құрылғылардың жабдықталуы,  тілдер, дабылдар мен маршруттардың өзара байланысындағы барлық поездар мен маневрлік қозғалыстардың кестелері қарастырылған. Станцияға жақын жатқан екі бағыттық аралықтар екі бағыттық  үш мәнді автоматты түрде құлыпталған аппараттардың орналастырылуы, типтік жобалық шешімдер бойынша  өтпелі бағдаршамдардың оқшауланған бағаналарысыз тональды рельстік тізбектермен жабдықталған.

Бірінші басты бағыт  бойынша қозғалыс тақ бағытта  автоматты локомативті дабылдың белгілернің автоматты түрде құлыпталуы бойынша , ал жұпты бағытта - тек автоматты локомативті дабыл бойынша жүзеге асырылады.  Екінші басты бағыт бойынша қозғалыс жұпты бағытта автоматты локомативті дабылдың белгілернің автоматты түрде құлыпталуы бойынша, тақ бағытта  - тек автоматты локомативті дабыл бойынша орындалады.

 Бірінші және екінші  жақындау учаскелері аралықтарында  құрамдардың жылжуын бақылау  құрылғысы мен (жылжымалы құрамның  қозғалысын бақылау құрылғылары)  ЖҚҚБҚ , ол жылжымалы құрамдардың  төменгі габаритінде, сонымен қатар поездардағы жылжымалы құрамдардың шеттен шығып кетуін бақылауға арналған детальдердің автоматты түрде сүйреткілеу.

Жылжымалы құрамның шетке  шығып кетуін бақылау құрылғысы  мен ЖҚҚБҚ детальдерінің сүйретілуін  анықтау поездардың қозғалысының қауіпсіздігін жоғарылатудағы қосымша құралы болып табылады. 

Олардың дұрыс жұмыс  істеуі туралы ақпарат ДОҚ құрылғысының көмегімен станция бойынша кезекшінің аппаратының басқарылуына оптикалық (светодиодтты) және дыбыстық (дабыл) белгілері  арқылы беріледі. 

Датчиктердің бірінің  іске қосылуы рұқсат етпейтін көрсеткішті  көрсететін шығыс бағдаршамының  кірісінің жабылуын тудырады. Сонымен  қатар, поездық радиобайланыс және сөзбе сөз ақпараттандыру каналдарын пайдалану арқылы жылжымалы құрамының  габариттерінің бұзылыстарын машинистке автоматты түрде хабарландырылуын қарастырады.

Жоспарланып отырған  станция поездық және маневрлік  бағдаршамдарымен жабдықталған.

Станцияда  ЭО бекетімен  басқарылатын линзалық, қалыпты сөйлегіш бағдаршамдары пайдаланылады. Жобада қарастырылған бағдаршамдардың белгілік көрсеткіштері, жобаның №1 графикалық бөліміндегі қағазда станцияның сызбалық жоспарында көрсетілген.

Бағдаршамдардың дабылдары  ҚР ТжКМ   (Қазақстан Республикасының  Транспорт және коммуникация Министрлігі) дабылдары және темір жолдарда бағдаршамдық дабылдарды РУ-30-80 және ҚР ТжКМ   бекітілген оларға қосымша нұсқаулар негізінде орындалған.

 «КҮН», «ТҮН» және  АТО (ақпараттық технологиялар  орталығы)  мен бағдаршамдардағы  шамдардың үш жану кезеңдері  қарастырылған (қуаттылықтардың еке есе төмендеуі – ерекше тапсырманы қосады).

Шақыру дабылдары келесідей  бағдаршамдарда қарастырылған: Ч, Н, Н1, Н2, Н3. Бағдаршамдар Ч, ЧД, Ч1, Ч2, Ч4, Н, НД, Н1, Н2, Н3, М5, М6, М8 -  мачталық; М1, М2, М3, М4, Ч3, Н4 - ергежейлік.

Станция 8 тілге ие, олар СП-6М  типті электр желілері мен МСТ-0,3 электр қозғалтқыштарымен жабдықталған. Барлық тілдер 1/11 маркілі бір жолдан екінші жолға жіберетін тетікке ие. Станцияның және оған іргелес жатқан барлық аралықтар өтпелі тоқ жүйесі арқылы электірленген. Басты бағыттағы рельс типі Р-65, жол арасындағы көлемі - 6,5 метр; жанама бағыт бойынша  Р-65, аралық жол арасының көлемі бойынша 5,3 метр. Қабылдап жөнелту бағыттарының минималды ұзындығы 1400 метр.

Станция АНШ2-310 типтегі  бағыттық релемен  75 Гц жиілік аралығында кодтталған тоналды рельстік тізбектерімен жабдықталынған.

Станция 3 қабылдау-жөңелту  бағыттарына ие. 

I-II – басты бағыттар, поездарды тоқтаусыз өткізіп  жіберу үшін арналған аялдамалар. 

3П    -   жанама  бағыттар жүк және адамдарды  тасымалдайтын поездардың тұрағы мен өткізіп жіберуге арналған жанама бағыттар.

Поездар станция бойынша  тоқтаусыз жөнелтулері келесілерде  қарастырылған: қозғалыстың жұп  бағытында I, II, бойынша 3 бағыт және тақ бағыттағы қозғалыста I,  II, 3  бағыт.

Сонымен қатар станцияда НП, НДП, ЧП, ЧДП тілсіз аймақтар және екі тұйықтарда пайдаланылатын жиынтық поездарының айналма жұмыстары жүргізіледі.  Маневрлік қозғалыстар белгіре арқылы жүргізіледі. Тілдердің жоспарланып отырған станцияда жергілікті басқарылуы қарастырылмаған. Станцияның екінші бағытында есептік басынан кіреберіс жолына жалғасады, сегізінші тіл қағып алу тұйығына қалыпта апарады.

1.2 ДОҚ құрылғысы жайлы жалпы мәліметтер 

Станциядағы барлық бағдаршамдар линзалық және жақсы жанады.

1. Кіру белгісі «Н» - бір сарымен белгі береді; екі сарымен; екі сарымен, оның жоғарғы жыпылықтаушысы, жасыл, қызыл және жылтыр ақ (шақыру) оттарымен жыпылықтайды.

2.  Шығу белгісі  «Ч» - бір сарымен белгі береді; екі сарымен; екі сарымен, оның  жоғарғы жыпылықтаушысы, жасыл, қызыл және жылтыр ақ (шақыру) оттарымен жыпылықтайды.

3. Шығыс «ЧД» және  «НД» -  қызыл және екі сарымен  белгі береді.

4. Н4, Н6, Ч4, Ч6 шығыс  белгілері – сарымен, жасылмен, қызылмен, жылтыр-ақ / маневрлі/ шамдармен  .

5. Н1, Ч2 шығыс белгісі  жасыл, сары, қызыл, жылтыр-ақ жыпылықтау (шақыру) және жылтыр-ақ (маневрлі) шамдарды белгілейді.

6. М1, М2, М3, М4, М6, М7   маневрлік дабылдары – жылтыр  –ақ рұқса беруші және көк  рұқсат етпейтін отты шамдарымен.

М -9 дабылы жылтыр-ақ рұқсат етуші және қызыл рұқсат етпейтін шамдармен.

Орталықтандырылған тілдермен  басқару, сонымен қатар тілдердің  жағдайларын басқару, ЭО орталықтандыру бекетіне қосылған, ол станция кезекшісімен басқару тақта СБК бөлмесінде орнатылған тетігі арқылы  жүзеге асырылады.

 Орталықтандыруға: 14 – тілдер қосылған. 

Көк-Терек станциясында  орталықтандыруға 1/3, 9/11, 13, 15/17, 2/4, 6/8, 10/12, 14 тілдері қосылған.

Кесілмейтін электр желілерімен  жабдықталынған СП-6  МСТ-0,3 типіндегі  үш фазалық өтпелі тоқ электр қозғалтқыштарымен 5-ші желілік сызбасын басқарылады.

17 тілі  қабылдау, жөнелту  маршруттарында 9 бағыттағы тіркелмеген  вагондарды шығарып тастау үшін  оң жаққа лақтырып сілкейтін  тетікпен жабдықталынған. Қалыпты  жағдай (+) ақ шам жану тақтасында  бақыланады, шамдар жанбаса –  тілдер маршрутта тоқтап тұрады, қызыл шам жарқыраса – СБК тілді қосу  (қауіпсіз) жағдайға бұруға міндетті.

 Станцияның сызбалық  жобасы жобаның графикалық бөлімінде  1 парақта берілген. Онда келесілер  берілген:

• литер мен көрсеткіштері көрсетілген бағдаршамдар ординаттары;
• матчталық бағдаршамдарда трансформаторлық қораптардың орнатылуы;
• бағдаршамдардың екі бағыттық шамдары;
• басқа жолға өткізу тетігі, маркілері, рельстер типі, номері, ординатасы,
• оқшаулау бағаналар құрылғылары; 
• қабылдау-жөнелту бағыттарының нөмірлері, олардың ұзындықтары мен негізделулері;
• тілсіз аймақтар мен жақындау аймақтарының нөмірі мен ұзындығы;
• ЖТП (жиынтық трансформаторлық подстанциялар), олардың типі, релейлік және батарейлік сөрелердің орнатылған орындары;
• САУТ-ЦМ бағыттық генераторларынан рельстердің тұрақтану орындары;
• Электірленген бағыттар;
• ДОҚ магистральді кабельдер трассасы, ЭО бекеті, жолаушылар ғимараттары.

Жоспарланып отырған  кіре берісте келесідей бағдаршамдар орнатылған:

- Кіреберіс «Н» - бес  мәнді, мачталық, келесідей көрсеткіштерге ие: жоғарғы біреуі сары, жасыл, жоғары біреуі жыпылықтаушы, екі сары, екі сарының біреуі жыпылықтаушы, жылтыр-ақ жыпылықтаушы, қызыл. Оттардың орналасуы жоғарыдан төменге қарай жақшада көрсетілген. (1Ж, З, К, 2Ж, Л/Б). Шамдардың барлығында, жылтыр –ақтан басқасы екі жіпке қосылған. 

- Қосымша шығыс «НД» - бес мәнді, мачталық. НД дабылдық  көрсеткіштері – екі сары, қызыл  (1Ж, бітеуіш, 3, 2Ж, бітеуіш). Барлық  шамдарда екі жіп қосылған.

- “НI”,“Н3”шығыс бағдаршамдары  – төрт мәнді, мачталық, келесідей көрсеткіштерге ие: сары, жасыл, жасыл жыпылықтаушы жылтыр-ақ, жылтыр-ақ жыпылықтаушы, қызыл. Оттардың жоғарыдан орналсуы (Ж, З, К, Л/Б) жақшаларында көрсетілген. Шамдардың барлығында, тек жылтыр-ақтан басқа екі жіп қосылған.

- «Н4» - бес мәнді,  ергежейлік, келесідей көрсеткіштерге ие: сары, жасыл, жасыл, қызыл, жыпылықтаушы жылтыр-ақ, жылтыр-ақ. Оттардың жоғарыдан орналсуы (1Ж, З, К, бітеуіш, Л/Б).

• «Н2» шығыс бағдаршамы - бес мәнді, мачталық, келесідей көрсеткіштерге ие: екі сары, екі сары олардың жоғары біреуі жыпылықтаушы, жоғары біреуі жыпылықтаушы мен жылтыр-ақ жыпылықтаушы, жылтыр-ақ,  жыпылықтаушы жылтыр-ақ қызыл. Оттардың орналасуы жоғарыдан төменге қарай жақшада көрсетілген. (1Ж, бітеуіш, К, 2Ж, Л/Б). Шамдардың барлығында, жылтыр –ақтан басқасы екі жіпке қосылған. 

-  Маневрлік бағдаршамдар: М1, М3 – екі мәнді, ергежейлі;  маневрлік бағдаршамдардың дабылдық  көрсеткіштері – көк, жылтыр-ақ, оттардың орналасуы  (Л/Б, С).

-    М5 Маневрлік  бағдаршамы  - екі мәнді, мачталық; маневрлік бағдаршамның  дабылдық көрсеткіштері – қызыл, жылтыр-ақ, оттардың орналасуы (Л/Б, К).

Кіріс бағдаршамдары  станцияны аралық станция жақтан оқшаулау және (тек Ч, Н бағдаршамдарында) қабылдау маршруттарының дайындалуы немесе аялдамасыз өткізіп салуға сәйкес машинистке дабылды белгілерді беру үшін қызмет етеді. 

Кіріс бағдаршамдарын ашу  қабылдау маршруттарының дұрыс дайындалуындағы  рұқсат етілетін көрсеткіштерде мүмкін (қабылдау маршрутыныңқауіпсіздік тілдері  мен жүріс жағдайына сәйкес келетін), тілдік және тілсіз аймақтардың бостығы, дайындалатын маршрутқа кіретін, оларға сәйкес аймақтарға қатысты габаритті еместерді қосқанда, маршру дайындалған бағыттардың бостығы, ЭО құрылғыларының дұрыстығы.

 Кіріс бағдаршамдары  келесілерге арналған: станцияның  жұп және тақ кіре берісінде орналасқан тілдік секцияларды оқшаулауға, қабылдау-жөнелту бағытына дайындалған маршрутқа сәйкес  машисниттерге рұқсат етілген дабылдық көрсеткіштерді беру.

Кіріс бағдаршамының  ашылуы 1-ші аймақтың бостығының жойылуына  мүмкін, оның матасуының болмауында және қорғалатын аймақтың бостығы біріншіден кейін  аралыққа шыға берісте  орталықтандырлған авто оқшаулау бағдаршамында мүмкін. Кіріс бағдаршамының ашық болуы басқару аппаратында бақылаудың болуында рұқсат етуші көрсеткіштер мүмкін: маршруттың дұрыс дайындалуы (жүріс және қауіпсіз тілдердің жағдайы жөнелту маршрутына сәйкес); дайындалған маршруттағы кіріс тілдік немесе тілсіз бостықты  бақылаудың болуы, сонымен қатар оның ішінде станцияда жөнелту режиміндегі габаритті емес; басқару аппаратында сәйкес келетін аралықтың темр кілтінің болуы (кілтті алып-алғаннан кейін – кіріс бағдаршамы тетігін ашу мүмкін емес). 

Поезды дабылдардың  қалыпты жабылуы пойыздың басының  маршрутқа кіре берісінен ақ автоматты  түрде жүзеге асырылады (сигнал артынан  оқшаулаушы аймақтардың бос болмауы) маршруттан кейін бірінші секциядағы  уақыт аралық 4-6 сек. СБК басқару аппаратындағы тетіктерді басу арқылы дабылды тоқтата алады, ол «Аппаратураны басқару» бөлімінде көрсетілген.

Аралық жатқан станциялар жабдықталған ДОҚ құрылғысы станциялық құрылғыларды аралықтармен байланыстырады, бос болу немесе бос болмауды бақылау, жетіп келу және кету аймақтарын бақылайды.

Көк-Терек станциясына 2-бағыттық аралықтар байланысады: Саз-Төбе-Көк-Терек-Түлкібас бір бағытпен жабдықталған, екі бағыттық сандық, кодттық авто құлыптау, 25 Гц жиілігіндерельстік тізбектерімен кодтталған, екі жақтық қозғалысқа өту мүмкіндігі АБ-2К-25-50-ЭТ-82 альбомымен орындалған бағыттардың бірінде екіншісінің толық жөңделуінде, ЧДК жүйесіндегі диспетчерлік бақылауды қалыпқа келтіруімен болады.

Поездың екінші, сонан  соң бірінші аймаққа жол басуында қысқа уақыттық жақындау  тақта-пуьті  ішінде орналасқан поездың жақындау дабылымен іске қосылады. АБ-12 орнатылуында аралықтағы бағыттау кезегі «Кезекті бағыттау» батырмасы арқылы бағыттау кезегінің екі  желілік сызбасында жүзеге асырылады.

1.3 Басқару және бақылау  аппараттары 

Поездарды қабылдау және жөнелту және маневрлік жұмыстарын жүргізу станция кезекшісімен поездардың қозғалысы мен маневрлік жұмыстары  нұсқауы  (техникалық пайдалану ережесі) ТПЕ – не сәйкес жүзеге асырылады,  даблы бойынша нұсқау, поезд диспетчер кезекшісі, Шымкент жол басқармасының нұсқауларын басқарушы (станцияның техникалық тарату акты) СТА.

 Қабылдау бағыттарының  қауіпсіздігін жоғарылату мақсатында, рельстік тізбектерде фаза сезімталдық релелерімен жабдықталған, дроссельмен байланысуының дұрыс еместігі немесе үзілуінде реле соңында қысқаша матасу болып оны бағанадан оқшаулайды, сызба орындалған, қабылдау бағытының бостығы жайлы тесттік тексеру кіріс бағдаршамының ашылуы алдын бағыттық реленің электрлік тізбегінің қысқа уақыттық үзілісінің жұмысы тексеріледі.

Маршрутты дайындау тақтасында қабылдау бағытының қосылуының қысқа уақыты бақыланады.

Егерде бағыттық реле басқа электр көзінен қоректенетін болса, онда бағдаршам ашылмайды. Iп бағыты үшін орындалған – тақ бағытында , жұп бағытта IIп.

Станцияның жұмыс жасау технологиясы бойынша  станцияның толық маршрутизациясы  құрастырылған. Құрастырылған маршрутизация  негізінде маршруттар кестесі құрастырылған.

Электрлік орталықтандыру құрылғыларын басқару және автоматты оқшаулау үшін, СБК бөлмесінде басқару тақтасы орнатылған. Оның астыңғы бөлігінде батырмалары бар  станцияның сызбасы орналасқан, бақылау шамдары, кілттік тетіктер, есептегіштер. Ал көлденең бөлігінде тек батырмалар орнатылған. 

Басқару тетігіндегі бақылау шамдары:

Н, НД, Ч,ЧД кіріс бағдаршамдары:

а) кіріс бағдаршамдарының рұқсат беруші көрсеткіштерінде, олардың қайталануында  бір жасыл шам жанып тұрады;

б)  кіріс бағдаршамдарының рұқсат етпеуші көрсеткіштерінде, олардың қайталамасында қызыл жанып тұрады.

в) шақыру дабылдары арқылы поездарды  қабылдауда, олардың қайталамасында  ақ және қызыл шам жанып тұрады.

г) «Н» және «Ч» өшіп қалған қайталағыш бағдаршам негізіндегі қызыл  түсті шамның  негізгі және қордағы жібінің күйгенін білдіреді, сонымен қатар 1-ші жақындау аймағы жалған жанады;

д)  бағдаршамдағы қызыл шамның, сонымен қатар НД және ЧД бағдаршамдарындағы тежегіші күйіп кетуінде олардың  қайталағышында тақтадағы қызыл  түсті шам жыпылықтай бастайды.

Кіріс бағдаршамдары:

а) шығыс бағдаршамдарының рұқсат ету көрсеткіштерінде олардың қайталағышында жасыл түсті шам жанады;

б) шақыру дабылы бойынша поездарды  II, I, 4 бағыттары бойынша жөнелтуде, олардың қайталану басқару тақтасында, бір жыпылықтаушы жасыл түсті шам жанады;

в)  қыщыл түсті шамның күйіп  кетуінде немесе тежегіштің күйуінде айталағышта ақ түсті  шам жанады.

Маневрлі бағдаршамдар: маневрлі бағдаршамдардың  қайталағыштарының қалыпты дабыл  берулері:

Маневрлік бағдаршамдарының рұқсат беру көрсеткіштерінде, олардың қайталағыш пульт тақтасында бір ақ шам жанады, рұқсат етпеуші шам немесе тежегіш шамдардың күйіп кетуінде ақ шам жыпылықтайды. 

Қабылдау және жөнелту аймақтарындағы шам ұяшықтарының  қосымша шамдары  бос қалыпты аймақта ақ болып  жанады, ал поездбен орын алып тұруда бұл аймақтар қызыл шаммен жанып тұрады.

Тілдер/жарық ұяшықтары тілдерінің бақылау шамдары плюс жағдайда тілдер жасыл болып жанады, минус жағдайында сары жанады. 

«Н Бағдаршамдардың шығысындағы  ақау» бақылау шамдары,  «Ч Бағдаршамдардың шығысындағы ақау».

Дұрыс жанбай тұр, шығыс бағдаршамдарының ақауы мен қуаттылықтың болмауында жанады.

Телемеханика және автоматика құрылғыларымен станцияны жабдықтауда  поездардың қозғалысының ұйымдастырудағы  спецификалық ерекшеліктері есепке алынады, олар бір уақытта бірнеше бірліктердің бағыттарда қозғалуында болуымен байланысты, сонымен қатар жүктермен операцияларды орындауда, жолаушыларға қызмет көрсетуде, құрамдарды құрастыру және ажыратуда, олардың техникалық тексерілуі мен жөңделуі.

Бекітілген бағыттар бойы қозғалудағы тілдер маршрутталған  болып аталады, ал бекітілмеген бойынша  - маршрутталмаған. Поездық қозғалыстарға  поездардың бір парктен екінші паркке қабылдау жөнелту кіреді. Сондықтанда  кіру, жөнелту маршрутына жататын  барлық тілдер, және қауіпсіз тілдері орталықтандырылуға қосылады.

 Станцияның маршрутизациясының  құрастырылуында  негіз етіп  күрделі маршруттар құрылатын  қарапайым маршруттар принципі  қабылданған. Әрбір белгілі бір  маршруттардың шекарасы рельтік  тізбектердің оқшаулаушы бағаналарын анықтайды. Күрделі жылжымалы маневрлік маршруттарды жүзеге асыруда бақылауға, берілген станцияның кіре берісінде толық маршруттар сызбасын қосатын,  осы маршрутты ажыратып қосуға мүмкіндік беруші релейлік аппаратура қарастырылады.

Маршруттарды құрастыруда олардың шекараларын анықтайды. Маршруттарды қабылдаудың бастамасы болып кіріс бағдаршамы болып табылады, ал соңы – қабылдау бағыты.  Маршрут басын жөнелтуде кіріс бағдаршам, ал соңы – станция шекарасы болып табылады.

Маневрлік маршрут бастамасы болып маневрлік бағдаршам болып табылады, ол арқылы берілген маршрут бойынша қозғалысқа рұқсат етіледі, соңы – бірінші жолшыбай маневрлік бағдаршам, ал мұндайдын болмауында – кез-келген келесі маневрлік аймақтағы бағдаршам, сонымен қатар станциялық бағыт немесе тұйық.

 Поезд маршруты – ол поездардың  жабық тілдері мен ашық дабылдар  бойынша жөнелтілуі. Негізгі маршрут,  вариантты маршрут және маневрлік  маршрут деп бөледі.

Негізгі маршрут –  ол поездың тілдер бойынша жоғарыдан  төмен қарай ауытқуы.

Мысалы: Ч кіре беріс  бағдаршамынан  2П бағытына +2/4; +6/8;+10 тілдері.

 Вариантты маршрут  – ол маршруттың басы мен  соңы негізгі маршрутқа сәйкес  келетін, бірақ трасса тілдердің  ауытқуы бойынша өтеді. 

Мысалы: Н кіре беріс  бағдаршамынан  қабылдау 3 б қабылдау : -1/3; -5/7;-13.

Маневрлі маршрут келесідей  бойынша беріледі: маневрлік бағдаршамнан бірінші жолшыбай немесе ең соңғы  кездесоққа дейінгі.

Мысалы: М1 бағдаршамынан  М5 бағдаршамына дейін, М13, Ч13 бағдаршамынан  кейін.

Жобаланып отырған станцияда  бағдаршамдардың қайта орналастырулары жүзеге асырылған.  Н және Ч кіре беріс бағдаршамдары аралықты станциядан бөліп тұрады. Оларды  бірінші тілдік ауытқудан 300 метр жақындық арақашықтықта орнатады, ол ең соңғы тіл ұшы  немесе бағананың тілдік бұрылуы, өйткені темір жолдың берілген аумағында үздіксіз тоқтың электр-тартылысы жұмыс жасайды. Кіріс мачталық бағдаршамдар қосымша дабылға ие – шақыру: жылтыр-ақ поездың жанама бағыт арқылы 20 км/с  дейін бағытталып және тоқтауға мүмкіндігі болуына рұқсат етеді. 

Орталықтандырылған тілдерді басқару, сонымен қатар ЭО бекетінің орталықтануына қосылған  тілдердің жағдайын бақылау СБК бөлмесінде орнатылған,  станция бойынша кезекшімен тақта батырмасымен орындалады. 

Орталықтандыруға 14-батырма  қосылған.

Көк-Терек станциясында орталықтандыруға : 1/3, 9/11, 13, 15/17, 2/4, 6/8, 10/12, 14 тілдері қосылған.

Кесілмейтін электр желілерімен  жабдықталған СП-6  5-тік  өткізгіш сызбасы арқылы МСТ-0,3 типтегі үш фазалық электр қозғалтқышының отпелі тоғымен басқару.

17 тілі  9 –ші бағыттағы тіркелмеген вагондарды шығарып тасталуын болдыртпау үшін оң жаққа қарай лақтырып тастайтын үшкір тетікпен жабдықталған. Қалыпты жағдайы (+) тақтада ақ шамның жануымен бақыланады, шамдар жанбаса – тіл маршрутта қатып қалған, қызыл шам жыпылықтайды – СБК тілді плюс (қауіпсіз) жағдайына бұрап қоюы міндет.

Поездардың екі жақты  қозғалысқа өтуде бағыттардың бірінде 2 бағыттық аралық келесідей орындалады. Поезды жөнелту үшін поездан бос  аралықта станцияны жөнелтуге орнату, СБК толық бұрылғанға дейін ұстап тұратын бағыттарды ауыстыру батырмасын басу арқылы, сары түсті «Қабылдау» шамы сөніп қалғанда  және «Жөнелту» Б жасыл шамы жанады.

Екі жақтық қозғалысқа өту  үшін бағыттардың бірімен 2-кі бағыттық аймақта, екіншісінің жабық болуында, электромеханик релейлік тақтада қалыпты жұмыс жасау режимінен тұтқаны шығарып алып және оны  «Қабылдау» немесе «Жөнелту» ұяшығының тақ және жұп бағыттарының жабылуына сәйкес орналастыруы қажет. СТБ  «Бағыттарды алмастыру» кілтін солға қарай бұрау арқылы тірегішіне дейін  жақты  қозғалысты өтпелі жағдайына қойып қояды. Бағыттаудағы аралықтардың алмастырылуы «Бағыттарды алмастыру батырмасымен Iп немесе IIп бағытын алмастырумен» жүзеге асырады. Поездарды қабылдау және жөнелту бір бағытты аралық түрінде орындалады.  Дұрыс бағытта қозғалу АЛСН дабылымен, ал дұрыс еместе тек  АЛСН батырмасымен орындалады. Екі жақты қозғалысқа өту бос аралықта және «Бағытты алмастыру» кілтін сағат тілімен батырманың бағанасына дейін СТБ оны дұрыс бағытта орнатуды және панельдегі тетікті қайта орналастыру релейлік қалыпты жағдайда болады.