Мұнайдың қоршаған ортаға тигізетін әсері

                                     Жоспары

I Әдеби шолу

1.1.  Мұнай

1.2.  Мұнайдың атмосфераға тигізетін әсері

II.  Негізгі бөлім

2.1.   Өзен кенорны туралы жалпы мәліметтер

2.2.   Климаты

2.3.   Өсімдіктер әлемі

2.4.   Жануарлар әлемі

2.5.   Геологиясы

2.6.   Ластаушы көздері

III.  Эксперименттік бөлім

3.1. H2S-Күкіртсутекті анықтау

3.2.   NO2-Азот диоксидін анықтау

3.3  SO 2 Күкірт ангидридін анықтау

3.4  Атмосферадағы шаң мөлшерін анықтау

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер

 

 

 

Кіріспе

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   2.1 Өзен кенорны туралы жалпы мәліметтер

   Өзен кенорны административті  қатынаста ҚР-ң Маңғыстау облысы  Қарақия ауданында орналасқан.Өзен  мұнайгаз кенорны Ақтау қаласынан  120км шығысқа қарай,Каспий теңізінің  шығысына қарай,Маңғышлак түбегінің  оңтүстік бөлігінде орналақан.Жақын  орналасқан елді мекендер Ақтау,  Жаңаөзен қалалары және ҚТА  Жетібай.Өндіріс орнымен елді-мекен  арасындағы хабарлама автотранспорт  арқылы жүзеге асырылады.Құрғақ  жыл мезгілінде автртранспорт  жолына қолданылатын грунттық  жолдар желісі жақсы дамыған.

   Кенорны мұнайөткізгішімен және газөткізгішімен Ақтау қаласымен байланысты,сонымен қатар орталық Азия газөткізгішімен байланысты.

    Қазіргі таңда  Өзен кенорнын ӨФ «Өзенмұнайгаз»  эксплуатациялайды (жер бұрып  алу ауданы 39862,0404га құрайды.)Филиал  құрамына 19 басқарма кіреді.Оның  негізгі іс-әректіне мұнай өндіру  және оны товарлы өнімге дейін   өңдеу, сонымен қатар газ өндіру  және өңдеу жатады.

     ӨФ «Өзенмұнайгаз»  құрамына келесі бөлімшелер кіреді:

  • МГӨБ-1
  • МГӨБ-2
  • МГӨБ-3
  • УПНжПО
  • ТӨБҰ
  • УПГ
  • УДТГ
  • УОС-1
  • УОС-2
  • УОС-3
  • УОС-5;УУЭН
  • УДТПВ,УАТ
  • УБжКРС,УХЭ
  • ЦБМТС,УРНОжК

  Негізгі мұнайгаз  өңдеу бөлімшелері Қарақия ауданында  орналасқан,ал газ өңдеу басқармасы(ГӨБ)  Жаңаөзен қаласы территориясында  орналасқан.УОС-1,2,3,5 транспортты бөлімшелер  мұнайгаз өндірісінің скважиналарына  қызмет көрсетеді. «Өзенэнергомұнай»(ӨЭМБ) басқармасы өндірістік обьектілерді  тоқтаусыз жабдықтаумен қамтамасыз  етеді. Ауыз суды өндіру және  тасымалдау басқармасы Туесу  және Сауысқан артезиан сулары кенорындарының өңдеуін жүзеге асырады және Жаңаөзен қаласына дейін ауыз суды тасымалдайды.Бұрғылау және скважиналарды капиталды жөндеу басқармасы  (УБиКРС) өзінің іс-әрекетін тәжрибелік –экспериментальды өндірістік басқарма блок 3А территориясында жүргізеді.

    Кенорнында өндірілген  мұнай Атырау қаласына және  одан әрі Ресейге жөнелтіледі.Жолаушы  және өндірілген газ Қазақ  газ өңдеу зауытына,және сондай-ақ  Ақтау қаласының пластмасса зауытына  түседі.

2.2 Климаты

  Өзен кенорны Маңғыстау түбегінің геологиялық әдебиеттерінде Оңтүстік Маңғыстау ойысы деп аталатын оңтүстік шөлдала бөлігінде орналасқан

    Әкімшілік жағынан  кенорны территориясы Маңғыстау  облысы құрамына кіреді.Ең жақын  елді мекен Жаңаөзен қаласы,ол  кенорнынан оңтүстікке қарай  8-15км-де орналасқан.Батысында 80км-де  Жетібай ауылы,ал 150км-де Ақтау  қаласы.

     Орографиялық  жағынан Оңтүстік Маңғыстау ауданы теңіз жаққа,оңтүстік-батысқа қарай сәл көлбеуленген,төмпешікті үстірт түрінде ,оның абсолютті белгілері солтүстігінде +260 м және оңтүстігінде +24 м.Ауданның  орталық жіне оңтістік бөлігінде үдкен ойпаттар бар,олардың ішіндегі ең ірісі минимальды абсолюттік белгісі -132м «Қарақия» ойпаты.

Аулан рельефі өте күрделі  құрылысымен сипатталады.Орталық  бөлігін Өзен және Түнгіқарақшы ойпаттарының ортасында жатқан үстірт алады.Үстірттің  абсолюттік белгілері  солтүстігінде +260 м және оңтүстігінде +200м.Батысы мен  солтүстік батысында кенорынның аумағы шегінде үстірт өзен ойпаты жағына қарай кемерлер түрінде күрт үзіледі.

    Өзен ойпаты 500м2  ауданды алады. Ойпаттың түбі  жаралармен кескіленген.Минмимальды  абсолюттік белгісі +31 м.

  Қарастырылып отырған  аудан топырағымен өсімдіктерінің  сипатына қарай шқлді аймаұұа  жатады.Ауданның шөл далалары  негізінен су көзі жетіспеушілігінен  және өсімдіктердің жабынының  маусымдылығынан пайдаланылмайды.

    Аудан климаты  күрт  континентальды,шқлейттә,тәуліктік  температураның күрт өзгеретіндігімен,ыстық  құрғақ жазымен және салыстырмалы  суық қысымен сипатталады.Жазда  максимальды температура +45 *,қыста  минимальды температура -30*

    Ауданда күшті  желдер соғады.Қыста қар аз.Атмосфералық  жауын-шашын сирек және негізіне  көктем күз мезгілінде келеді.

    Атмосфералық  жауын-шашынның орташа жылдық  мөлшері 100мм шамасында ,және  қардан  жаңбыр көп жауады.

     Аудан климаты  арктикалық,иран және тұран ауа  массаларының әсерінен қалыптасады.Салқын  жыл мезгілінде Азор және Сібір  антициклондарымен қалыптасқан,территорияның  көп бөлігінде  ашық,салқын  ауа-райын қамтитын ауа массалары  басым болады,жылы кезеңде олар  Орталық азия және Иран шөлдерінің  жылы ау массаларымен ауысады.

     Өзен кенрны  орналасқан аудан бесінші климаттық  зонаға жатады.Бұл зонада жылы,атлантикалық  ауа массалары территортя ылңалдылығына мүлдем әсерін тигізбейді,сондай-ақ олар  мұнда күшті транформирленген күйде түседі,ал жалпы беттің жазықтығы ,оның ұсталып қалуына септігін тигізбейді.Каспий теңізінің әсері мардымсыз және ауа ылғалдылығының жоғарлауынан,қыс айында температураның жоғарлауынан,және жаз айларында температураның төмендеуінен көрінеді.

                                       Радиациондық баланс

 Қарастырылып отырған  ауданда күн жарқырауының ұзақтығы  жылына 2500-3000 сағатты құрайды.Радиационды  баланс мөлшері жылына 39-45ккал/см2 деңгейде тербеледі.

Кесте № 1 Радиационды баланстың орташа айлық және жылдық                 көрсеткіштері (ккал/см2)

Станция

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Жыл

Бейнеу

0,1

0,7

2,2

5,3

7,5

7,7

7,8

6,3

4,3

2,2

0,5

-0,1

39,0

Аққұдық

0,2

1,0

2,5

5,1

7,2

7,5

7,6

6,2

4,5

2,3

0,8

0,2

45,1


 

   Территорияның көп  бөлгіеде радиоционды баланс 10ай  мерзімде  қалыпты болады,Каспий  теәізі жағалауында 11ай.Оның максимальды  мәні территория бойынша айына  6,8-7,8ккал/см2 деңгейінде тербеледі  және барлық жерде маусым-шілде  айларында тербеледі,негізінен радиация  солтүстіктен-оңтүстікке қарай азаяды.Ол  шөл жерлерде жаз мезгілінде  радиациондық баланстың жоғарлауына  байланысты.Радиация мамыр-шілде  айларында 8-11ккал/см2 жетеді.Радиациондық  баланстың минимальды мәні қаңтар-желтоқсан  айларында -0,2ккал/см2 территорияның оңтүстігінде және -1ккал/см2 территорияның солтүстік –шығысында бақыланады.Кейбір жылдары айына -1,5ккал/см2 дейін төмендеуі мүмкін.

      Радиациондық  баланстың тәуліктік ағымы,ең  алдымен күн биіктігінің өзгерісімен  анықталады,сондықтанда көп мәні  талтүсте жазда 0,60-0,70ккал/сммин  және қыста 0,06-0,10ккал/см2 мин жете  отырып бақыланады.Түнгі мезгілде беткі қабаттың салқындауы өтеді,жазғы және қысқы мезгілде де байқалады,сонымен қатар радиациондық баланс қарқындылығы -0,05-0,08ккал/см2 мин төмендейді.

                                Ауа температурасы

   Мәліметтер бойынша түбекте ең салқын ай қаңтарда орташа температура -8,2*(бейнеу) және -5,5* Аққұдық,кенорын ауданында -4,8* құрайды.

Кесте №2 Орташа айлық және жылдық ауа температурасы(*С)

Станция

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Жыл

Бейнеу

-8,2

-7,6

-0,7

10,8

18,7

24,6

27,2

25,8

18,4

9,2

0,6

-5,3

9,6

Тұщыбек

-5,2

-3,9

1,6

10,8

18,1

23,2

25,8

25,2

18,8

10,6

2,8

-2,6

10,4

Аққұдық

-5,5

-4,1

2,7

12,4

20,2

25,7

28,6

27,2

19,6

10,5

2,7

-2,6

11,4


 

  Қысқы мезгілде ауа  температурасы өте тұрақсыз.Қатты  қыста жазық және биіктеу жерлерде  аяз -26дан -39*С дейін төмендеуі  мүмкін,ал төмен рельефті жерлерде -28;-45*С болады.

       Ауа  температурасының тәуліктік амплетудасы   жоғары және кейбір жағдайларда  25-27*С жетеді.Көбінесе қайталанатын(20-30%)амплитудалар -7-13*С тең.ал жағалауларда -4-10*Стең(30-40%)жағдайында  болады.

        Жалпы.қысы  бірқалыпты салқын және біршама  жылы,ұзақ емес.Ақпан айынан бастап  ауа температурасының жоғарлауы  басталады.Әсіресе ол наурыз айынан  сәуір айына өткен кезде қарқынды  болады,және 7-10*С құрайды.

       Түбектің  көп бөлігінде жазы ыстық,әрі  ұзақ болады.Қыс мезгіліндегідей  жазда температуралар айырмашылығы  көп байқалмайды. Барлық жерде  шілде айының орташа температурасы  (ең ыстық ай) 27,5*С төмен емес.Кейбір жылдары ауа температурасы 45*С дейін көтеріледі.

     Жаз мезгілінде 20-35% жағдайында температураның ауытқуы  10-16*С құрайды,жағалауларда 30-40%  жағдайында 7-10*С құрайды.Кейбір күндері температура  өзгергіштігі 26-28*С жетеді.

      Тамызда  орташа айлық температура жоғары  болып қала береді(25-27*С) Ауа  температурасының жылдық амплитудасы  36,1*С дейін ауытқиды.(ең жылы  және ең суық айлардың орташа  температураларының айырмашылығы) Кенорын ауданында орташа жылдық  ауа температурасы 11*С  жетеді.Нөлден  жоғары  орташа тәуліктік ауа температурасының ұзақтығы -220-280 күн.

    Орташа тәуліктік  температураның -5*С арқылытұрақтылыққа  өтуі көктемде ,оңтүстікте ақпан  айының бірінші онкүндігінен  солтүстік шығыста наурыз айының  бірінші онкүндігінде өтеді.0*С  да нурыздың алғашқы онкүндігінде  оңтүстігінде және екіншісінде  солтүстікте өтеді.

      Күзгі мезгілде  температураның+5*та тұрақтылыққа  өтуі Қазан айының соңынан  солтүстік шығысқа қараша айының  ортасына дейін оңтүстікте өтеді.

     Өсімталдықтың  көп бөлігі   орташа тәуліктік ауа температурасы 10*С жоғары кезеңінде белсенді түрде өседі.Орташа көп жылдық мәліметтер бойынша Маңғыстау облысында 10* тан жоғары кезеңнің ұзақтығы 184күннен 191 күнге дейін өзгереді.

                                     Ауа ылғалдылығы  

  Қарастырылып отырған  ауданда абсалютті ауа ылғалдылығының  орташа айлық көрсеткіші,тамыз  айында 10-13мб максимумға жете  отырып,3тен 13мб аралығында өзгереді.

     Дегенмен, жылы  мезгілде абсалюттік ауа ылғалдылығының  орташа көпжылдық көрсеткіші 58%,ал  қанығу дефициты 10гПа жуық.

                                                                                                                                                    Кесте №3 Ауа ылғалдылығының қатысында көпжылдық орташа айлық мәні 13 сағатта(%)                

 

 Станция

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Жыл

Бейнеу

75

72

68

51

40

33

31

28

37

56

71

78

58

Аққұдық

74

66

61

43

35

31

29

28

33

51

69

77

54


 

Кесте №4 Көпжылдық  орташа айлық ауа ылғалдылығының дефицит мәні 13 сағатта(%)

Станция

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Жыл

Бейнеу

059

0,99

2,18

8,01

15,13

23,04

26,50

23,83

13,74

5,73

1,88

0,79

10,2

Аққұдық

1,1

1,6

3,4

9,9

17,4

24,7

29,8

27,5

16,2

7,1

2,8

1,3

11,9


 

Жоғары орташа айлық ауа  ылғалдылығының дефицит мәні шілде  айында 26-30мб аралығында тербеледі.Қысқы  кезеңде мәні жоғары емес және 0,6-1,63мб деңгейінде тербеледі.Жылдың салқын мезгілінде ылғалдылық максимумға жетеді және 66-78%  құрайды.Күн радиациясының жоғарлауы  кезінде және ауа температурасының жоғарлауы кезінде қатысты ылғалдылық күрт төмендейді,әсіресе шілде-тамыз  айларында.

                                                                                                                                                                                                

 

 

                          Атмосфералық жауын-шашындар

   Соңғы жиырма жылда жауын-шашын мөлшері төмендейді.1970ж.дейінгі көпжылдық бақылаулардың мәліметтері бойынша таулы Маңғышлақ ауданындажауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 150-250мм құрайды.Қазігі кезде орташа көпжылдық көрсеткіштер 130-200мм дейін төмендеді.Максимум жауын-шашын жылы жыл мезгілінде болады.

       Кейбір  жылдардың жауын-шашын мөлшері  орташа көпжылдық көрсеткіштерден  ажыратылады.Облыстың солтүстік  бөлігінде жауын-шашынның 32% жағдайында  көктемде байқалады және 50-57 мм  құрайды.Жылы жыл мезгілінде жауын-шашынның  жылдық мөлшері 54-63% құрайды.Жылына 0,1ммден жоғары жауын-шашын қарастырылып  отырған территорияның оңтүстігінде 65жуық,орталығында 75-100мм құрайды.

     Ең көп жауын-шашын  мөлшері мамыр-маусым айларында  30-45мм жетеді.

                                      Қар жамылғысы

   Маңғышлақ облысында  тұрақты қар жамылғысының қалыптасуы  тек солтүстік бөлігінде байқалады.Қалған  территориясында 50 % астамында тұрақты  қар жамылғысы болмайды.Бейнеу  станциясында қар жамылғысы болатын  күндердің орташа саны 63күн,Аққұдық  станциясы ауданында -34күн.

      Қар жамылғысының  жайылу сипаты көп деңгейде  жел жылдамдығына және орынның  сақталуы шарттарына байланысты.Күшті  желдер биік,ашық жерлердің қарын,рельефтің  төмендеу теліміне ұшырады.Жел  қарды таратып қана қоймай,сондай-ақ,оның  құрылысын өзгерте отырып,оны  тығыздандырады.Маңғыстау облысының  солтүстігінде қар жамылғысының  биіктігі 10см,оңтүстігінде 7 см.Қардағы су қорының қыстағы жоғарғы мәндерінің ішінен территория бойынша 25-35мм деңгейінде тербеледі.

                                                Жел

      Желдік режим,барико-циркуляциондық факторлармен,орографиямен қамтылады және өз сипаты бойынша едәуір әрқилы болып келеді.

    Қазан-сәуір айлары  кезеңінде шығыс және оңтүстік  –шығыс бағыттағы желдер қамтылады,олар  тек бариктік шарттармен ғана  емес ,сонымен қатар жергілікті  термиялық шарттармен қарастырылған.Штильды жағдайлардың саны 5% құрайды.Қиылысқан жерлерде желдің негізгң бағыты,орографияның әсерінен жиі көрінеді.

     Жылы жыл  мезгілінде қамтылатын желдер  батыс және солтүстік  бағытындағы желдер.

    Орташа жылдық  желдің бағыты Бейнеу станциясы  ауданында 5,3м/сек,Тұщыбек 4,8м/сек,Өзен  кенорны ауданында 5,2м/сек құрайды.

     Қысқы және  көктемгі маусымдарда жел бағытының  орташа айлық мәні 5м/сек. Жоғарлайды,жазғы  және күзгі маусымда 4,2-4,4с/сек.дейін   төмендейді.

Кесте №7  Орташа айлық және жылдық жел жылдамдығы(м/сек)

Станция

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Жыл

Бейнеу

6,5

6,3

5,9

5,4

5,3

4,7

4,5

4,4

4,5

4,8

5,3

5,9

5,3

Аққұдық

4,5

5,1

5,2

5,2

5,1

4,7

5,0

4,7

4,5

4,2

4,4

4,4

4,8


 

  15м/сек жылдамдықтағы  жел күндерінің орташа саны 22күн,8-15м/сек.  Дейінгі жылдамдықта жылына 189 күн.Желдің  максмальды бағыты 34м/сек. Осы  ауданда ақпан айында тіркелген  болатын.

                        

 

                            Қолайсыз ауа-райы құбылыстары

       Өзен кенорны территориясы әртүрлі қолайсыз метеорологиялық құбылыстардың әсерінен қауіптенуге бейім .Олардың негізгілері  күшті желдер,шаңды борандар,,тұман, аңызақ,қарлы боран,найзағай.

     Қысқы кезеңде  қарлы борандар болады,жер бетінен  желдің күшеуінен қар ұшырылып,қар  құрылысының бұзылуына алып келеді.Аңызақ  жазғы мезгілде әдеттегі құбылыс  болып табылады.Шаңды борандар  жел жылдамдығы 15м/сек. Асқан кезде  пайда болады.Борандар қысқа мерзімді  болып келеді(10-20дан 40-50мин дейін) 

Кесте№8 Шаңды боран күндердің орташа саны

Станция

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Жыл

Бейнеу

    

0,2

0,8

1

1,1

1,1

0,9

0,5

0,1

    

6,1

Аққұдық

    

0,2

0,5

0,2

0,3

0,1

0,5

0,2

0,1

    

2,5


 

  Тұмандар шығу тенгіне  қарай радиационды,адективті және  аралас болады. Олардың арасында  нақты шекара жоқ,жіне олардың  сипаты салқындау деңгейіне тәуелді.Көбінесе  жиі тұмандар қараша айынан  наурыз айына дейңн болады.

Кесте№9 Тұманды күндердің орташа саны

Станция

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Жел

Бейнеу

7

6

4

0,7

0,1

  

0,03

  

0,1

1

4

7

30

Аққұдық

6

5

4

2

0,8

0,4

0,2

0,2

0,3

2

4

8

33


 

            Найзағайлар пайда болу шарттарына байланысты фронтальдыжәне массивішілік болып бөлінеді.Фронтальды найзағайлар бөлім бетінде екі ауа массаларының арасында пайда болады.

     Массивішілік  найзағай пайда болудың локальды  сипатына ие.Әдетте мұндай найзағайлар  ыстық ауа райында және жер  беткі қабатының күндізгі күшті  жылуында болады.Олар өте қысқа  мерзімде өтеді.

Кесте №10 Найзағайлы күндердің орташа саны

Станция

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Жыл

Бейнеу

  

0,06

0,4

3

2

1

0,4

0,06

          

Аққұдық

    

0,04

0,3

1

3

2

0,8

0,6

0,04

0,08

    

   Метеорологиялық  шарттар атмосфераға түсетін  зиянды заттардың өтуіне және  шашырауына елеулі әсер етеді.Заттардың  шашырауына көп әсер ететін  жыл режимі және температура.Ауа  ластану деңгейінің қалыптасуына  сонымен қатар  жауын-шашындар,тұмандар  және радиационды режим әсер  етеді.Атмосферада қосылыстардың  таралуына ,өтуіне желдер елеулі  әсер етеді.Қоспалардың жинақталуы  желдің штиьге дейінгі әлсізденуінде  болады.Штильды күндердің саны 5-7% деңгейде тербеледі.

     Тұман тамшылары  қоспаны жұтып алады,тек беткі  қабаттардың емес,сондай-ақ жоғары  ластанған жақын жатқан атмосфера қаьаттарынан жұтады.Осының нәтижесінде қоспа канцентрациясы тұман қабатында едәуір өседі және сол қабатта азаяды.сонымен қатар күкірт сазының тұман тамшысында еруі,одан аса қауіпті улы күкірт қышқылының пайда болуына әкеледі.

        Өзен  кенорны ауданында тұманды күндердің  орташа саны 31 күнді құрайды,жоғарғы  52 күн.

 

 

 

 

       2.3 Өсімдіктер дүниесі

       Маңғыстау  өлкесінің өсімдіктер дүниесін  зерттеу туралы жұмыстары ерте  кезден басталып,150жыл бұрын ботаник  және әуесқой табиғат зерттеушілері:А.И.Шренк,И.Г.Борщов,П.П.СеменовТ.Шанский,И.А.Северцв,Эйхвальдтың  еңбектері арқылы белгілі болды.

          Маңғыстаудың құмды аймақтары  мен Үстірт жонындағы түлейлерде,сондай-ақ  Сам,Матай құмдарында:сексеуіл,жүзген,жыңғыл,қоянсүйек,ақшаотау,шағыр,қарқанбас,Орталық Үстірт жонының шығыс бөлігінде боялғыш тау бойы мен Түпқараған аумағында және оңтүстік маңғыстау жазығының ойпаң тұсында қарағаш,қаттықара,,қараған,түйсеңір өседі.Сонымен қатар жнрдің бедері мен құрылымына,топырақтың ащы-тұщылығына  қарай тербескен,күйреуік,жантақ; құм жағаларында-сүттіген,Бозащы түбегінің теңіз жағалауларында сораң мен содақ ,оңтүстік Маңғыстау жазығының үштен бір бөлігінде тітір шөбі өседі.Итсигек пен адыраспан,құрқашаш пен сүттіген көбінесе  елді мекендендерде ерке,боз,бидаық,ақ шөптер көбіне құмды аудандар мен Бозащыда,Түпқпрпған жазығында кездеседі.

        Жусан  аймақтың барлық жерінде өседі.  Жусаннан кейінгі төт-түлік малдың  жейтін азығы-күйреуік.Жазы жаңбырлы болған жылдары шөптің қай түріде:қызғалдақ,сарғалдақ,раң,мортық,сіргеқара,беде,мысыққұйрйқ,қызылша,аққайың,жуылша,қазтабан,шытыр,қоңырбас,,сіңбірік,қоянжын;таулы жерлерде;киікоты,ерқұны,қына,түйежапырақ,қызылша,;ащылы жерлерде;кқкпек,домалатпа,,түйеқарын,алабұта,,кекіре,торғайөт,балықкөз тағы басқалары өаптап шығып,дала құлпырып кетеді.Бірақ бұл сирек 7-10 жылда бір кездесетін құбылыс.

        Маңғыстаудың  көпшілік жерлерінде шаруашылыққа  өте пайдалы өсімдіктің бір  түрі-мортық.Азық-түлікпен шығымдылық  сапсы жағынан мортықпен деңгейлес  өсімдіктің түрі-ебелек.

     2.4 Жанурлар әлемі

     Қазіргі кезеңде маңғыстаудың қай өңірінен болсада тіршіліктің маусымдыық ерекшеліктеріне байланысты:хайуанаттардың,бауырменжорғалаушылардың,сүтқоректілердің,кемірушілердің,жыртқыш аңдардың мен өұстардың шөл далаға тән өкілденрін кездестіруге болады.Олардың ішінде :кірпі,дала тасбақалары,,кесіркелер, жыланбаспен улы қара шұбар жылан,оқ жылан,су жылан,құм жылан,сарыүйек,ешкілерден бастап,дала тышқандары қосаяө,сарышұнақ,күзен,қарсақ,түлкі,қасқыр тағы басқаларын жиі кездестіруге болады.Ал,мәлім,борсық,қарақұлақ, өте сирек олар ды шалғайдағы қалыңдықтармен мемлекеттік өорықтардан ғана кездестіруге болады.

      Сондай-ақ көктем шыға келетін  көк және сары шымшықтар күзгі салқындықтың хабаршысы суытторғайдан бастап дала  құстарының үйренші түрлері:қарға,бозторғай,қараторғай,қарабауыр,шіл,жек,қарлығаш,көкпек пенкептер,жырқықұстарға:жапалақ,үкі,жарқанат,күйкетай,үкі,ителгімен,қаршыға мен әртүрлі  қарақұстар,дала бүркіттері кездессе,теңіз жағалауымен аралдарда:қасқалдақ,сүйрек,шағала,торалақаз,қоқиқаз,аққау сияқты су құстары мекен етеді.

         Сондай-ақ Бозащы түбегінде,Үстірт,Қарамая,Кендірлі  қорығының  таулы шыңды жерлерінде  –арқар,Жазық жайылым өоңырлықтарында  қараққұйрықтар мекен етеді.Үстірт  жанындағы түлейлерде,См,Матай құмы  төңірегінде киіктер жиі ұшырасады.Негізінен:арқар мен қарақұырықты,киікпен қоянды маңғыстау аймағының қай түпкіріне де кездестіруге болады. 

 

 

 

2.5 Геологиясы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.6 Ластаушы көздері

 Ластаушы заттардың  лақтырым көздерінің сипаттамасы.

     Барлығы ӨФ  «Өзенмұнайгаз» инвентаризациясымен  зиянды заттардың атмосфераға тасталу көздері біріктірілген 4981 ластаушы көздері анықталды, соның ішінде 1152 ұйымдастырылған және 3829 ұйымдастырылмаған ластаушы көздері болып табылады.

      ӨФ «Өзенмұнайгаз»  өндірістік объектілері атмосфералық  ауаға 22- атаулы,1-4 класс қауіптілікті  ластаушы заттар тасталынады.Барлық  ӨФ «Өзенмұнайгаз» бойынша 2008 жылы стационарлы көздерден   атмосфераға тасталынатын ластаушы  заттардың тасталымы 1329,1т. Құрайды.

      ӨФ «Өзенмұнайгаз»  объектілеріндегі тастандылар құрамындағы  ластаушы заттардың көлемі кестеде  көрсетілген.

            Заттардың атауы

Ластаушы заттар лақтырымдарының көлемі,т/жыл

БАРЛЫҚ ӨФ «Өзенмұнайгаз» бойынша:

12922,66

Көмірсутек

9779

Метан

356,66

Көміртегі оксиді

1319,69

Азот оксиді

105,03

Дәнекерлеуші аэрозоль

7,20

Фторлы сутегі

0,257

Марганец және оның қосылыстары

0,122

Крремний қосылыстары

0,04

Фторидтер

0,148

Темір оксиді

0,48

Метанол

-

Керосин

0,151

Бейорганикалық шаң

5,97

Металды шаң

22,534

Күкірт ангидриді

21,233

Бояу аэрозоль

1,077

бутилацетат

1,141


 

МГӨБ-1 бойынша  атмосфераға тасталынатын ластаушы заттардың кқздерінің сипаттамасы.

 МГӨБ-1  құрамына келесі  цехтар кіреді:

  • Мұнай және газ өңдеу цехы -2,МГӨЦ-2
  • Мұнай және газ қідеу цехы-5,МГӨЦ-5
  • Мұнай және газ өідеу цехы-8,МГӨЦ-8
  • Жерасты құрылғыларына қызмет көорсету бойынша цехы
  • Өндірістік қызмет көрсету цехы

01.01.08 жыл жағдайы бойынша  ластаушы заттар көздері 1357 бірлік,оның  ішінде ұйымдастырылғаны 241 бірлік,ұйымдастырылғаны 1116 бірлік:

  • Пештер-241 бірлік
  • Насостар-74 бірлік
  • Сеператоры-17 бірлік
  • Буферлі сыйымдылықтар-17 бірлік
  • Өлшеу өондырғылары 54 бірлік

Атмосфералық ауаны ластаушы көздерге технологиялық құрылғылардан  басқа дәнекерлеуші посттар және жылжымалы дәнекерлеуші дизельді агрегаттар жатады.

 

МГӨБ-2 бойынша атмосфераға тасталынатын ластаушы заттардың кқздерінің сипаттамасы.

 МГӨБ-2  құрамына келесі  цехтар кіреді:

Мұнайдың қоршаған ортаға тигізетін әсері 📙 Курсовая → 🆔 135670

Мұнайдың қоршаған ортаға тигізетін әсері 📙 Курсовая → 🆔 135670

Мұнайдың қоршаған ортаға тигізетін әсері