Әлеуметтік қызметкердің кәсіптік құндылықтары

Жоспар 
Кіріспе

1.Әлеуметтік қызметкер 
1.1.Әлеуметтік қызметкердің кәсіптік құндылықтары  
2. Әлеуметтік қызметкердің рухани адамгершілік қасиеттері 
2.1Әлеуметтік қызметкердің мүгедектермен жұмысы 11-14 
2.2Аумақтық әлеуметтік қызмет көрсету орталықтары 15-18 
III.Практикалық бөлім 19-24 
IV.Қорытынды бөлім ..25-28 
V.Қолданылған әдебиет тізімі ..29-30 
Кіріспе

Қазіргі кезде әлеуметтік жұмыс қоғамның және  мемлекеттің ажырамас бөлігі, бұл әлеуметтік қызметкерлер  саясатқа, экономикалық қоғамның әлеуметтік құрылымына және қоғамдық қарым-қатынастарға қосылады, халықты әлеуметтік қорғау саласында этикалық нормативтік  қызметкерелрін  формациялау үшін қажеттіліктерді қалыптастырады. Соған сәйкес мемлекет және қоғам үшін барлығы әлеуметтік институттарға, әлеуметтік қорғау институттары және әлеуметтік жұмысқа қатысты барлық  міндеттерді  орындайды – сациумды сақтау және стабилизациялау міндеттері, болашақта жан-жақты дамысту үшін қоғамдық қарым-қатынастарды қолдау және гармонизациялау және шарттарды қамтамасыз етуге, яғни жағдайға байланысты мемлекеттегі қауыпсіздікті және тұрақтылықты қамтамасыз ету фауторларының бірі болып табылады.

Қоғам гуманды болу үшін азамзат өміріндегі барлық салаларында  гуманизм мен этика  прициптері жекешелендіріп енгізу қажет. Мұнда болашақ әлеуметтік қызметкерлердің  этикалық бағыттары өте маңызды: ол өзінің жүретін ортасында және қоғам, мемлекет алдында жақсы, белсенді және тұрғындардың әртүрлі категорияларына қажетті көмек көрсету (мүгедектерге, қария жасындағы адамдарға, жас отбасыға және т.б.) олардың тұрмыстық жағдайларын жақсартуға және қалыпты  тұрмыс құруға, сонымен қатар ең алдымен әлсіз қорғанған жіктер мен топтарға, жеке тұлғаларға әртүрлі деңгейлерде көмек көрсету қажет.

Әлеуметтік қызмет көрсету  қазіргі кезде мемлекеттік жүйенің  ажырамас бөлігі, әлеуметтік саланың нағыз бір жетекші  дамыған қозғалысының компаненті. Қазіргі әлеуметтік қызмет көрсетудің құрылған жүйесі – бұл қоғамның әлеуметтік маңызды саласы,  бірнеше адамдардың көшпелі кезеңдегі қиындықтарын әртүрлі адамгершілік – әлеуметтік қызмет  тәсілдерімен  бейімдеуге бағытталған, әлеуметтік оңалту немесе жекешелеген адамдарды, отбасыларды кіріс жиынтықтары белгілі қиын, ауыр жағдайға топ болған адамдарға көмектесу.Зерттеу тақырыбының өзектілі. Әрбір әлеуметтік қызметкер ол кәсіби маман болуы үшін ол көптеген жылдар еңбек ету керек. Яғни практика жинап, әлеуметтік кәсіби маман болуы керек. Ол кәсіби маман болуы үшін оның жан-жақты білім салаларынан білімі, әлеуметтік мәселелерді жақсы білу, әлеуметтік жұмыс теориясын, әдістерін, технологияларын білу, адам психологиялары жақсы білу, адамды түсіну сияқты сапалары болуы керек. 
Курстық жұмыстың мақсаты: Қиын өмірлік жағдайға түскен тұлғалармен әлеуметтік психологиялық жүмыс,оларды әлеуметтенуінің әдістемелерін жасау. 
Курстық жұмыстың міндеттері – Қиын өмірлік жағдайға түскен тұлғалармен әдістемелерді қолданып, әлеуметтік, экономикалық, психологиялық проблеманы шешу үшін қолдануға болады 
Курстық жұмыстың объектісі – Әлеуметтік қызметкер көмегіне мұқтаж адамдардың проблемаларын шешу үшін қолайлы әдістерді қолданып,олардың психологиялық, құқықтық, әлеуметтік проблемаларын шешу барысында әдістерді дұрыс қолдану 
Курстық жұмыстың оқу пәні әлеуметтік жұмыс ерекшелігі мәселесінің теориялық және тәжірбиелік аспектілері болып табылады

ҚР Конституциясынды (1-бап) көрсетілгендей өзін-өзі  әлеуметтік дамытушы ретінде көрсету қажет. Ал егер әлеуметтік сипаты мемлекеттің әлеуметтік қызмет бағыттары арқылы көрінеді. Әлеуметтік қызмет мемлекеттің негізгі міндеттерінің бірі, жалпылай айтқанда, мемлекеттің әлеуметтік  сипаты екі бағытқа бөлінеді:

бірін,ші бағыты -  адамдардың қоғамдағы еңбегіне қарамай мүгедектенрге, зейнеткерлерге, науқас адамдарға, көп балалы отбасыларға, студенттерге мемлекеттік көлемде жан-жақты көиек жасап, олардың әлеуметтік жағдайын жақсарту.

Екінші бағытта –  адамдарға денсаулығын қорғауға, жақсартуға, мәдинетті дамытуға, халықтың жақсы демалуына қамқорлық жасап, мемлекеттік бюджеттен тиісті мөлшерде қаржы бөліп отыру.

Ең алдымен әлеуметтік мемлекет жекелеген топтарға, ұйымдарға, жүздерге емес, қоғам мен адамдарға тұтастай қызмет етеді. Өйткені мемлекеттің асыл қазынасы -  адам өмірі, олрадың құқықтары мен бостандықтығы. Сондықтан да мемлекет барлық адамдарға мүмкіндігінше бірдей мөлшерде игіліктер көрсетеді, қоғамдағы ауыртпалықшылығы да теңдей бөлу  әлеуметтік теңсіздікті жеңілдетуге талпынуы керек.

Баянды дамыту аса  маңызды құрамдас бөлігі – күшті  әлеуметтік саясат жүргізу. Біздіңше олар мыналарды көздеуі керек:

Халықтың экономикалық және әлеуметтік жағынан қауқарсыз  жіктерге мемлекеттік тиімді әлеуметтік қолдауды қамтамасыз ету;

Еңбекке жарамды  халықтың  неғұрлым жрғары жұмыс деңгейін қамтамасыз ететін табыс табуына мүмкіндік беретін экономикалық жағдайды қамтамасыздандыру

 

Медициналық қызмет көрсету  мен жалпы білім алудың оңайлығын және халықтың берілетін игіліктер мен көрсетілетін қызметтің түрлерін таңдап алуының мүмкіндіктерін, олардың сапасын қамтамасыз ету.

Бұл мақсаттардың бәрі де маңызды, өйткені олар қоғамдық татулықтың айқындаушы факторы болып табылатын  орташа таптың ауқымды жішін қалыптастыруға  қолайлы жағдай жасауға жәрдемдеседі. Жаһандық тәжірбие көрсетіп отырғандай, қоғамдық татулықтың негізгі – үкіметтің көпшілік азаматтардың мүддесін білдіріп, соны қорғауы. Ал саяси немесе экономикалық мүддені анық білдіретін кең әлеуметтік жіктерді жоқ елдерде үкімет қоғамның негізгі жіктерінің арасындағы жалпақ шешімге айналады.

Мемлекеттегі әлеуметтік қызметтің қалыпты және тұрақты  болуы 

әлеуметтік қызметкер  тұлғасының кәсіби даярлығына байланысты.

Осы тұрғыда сапа мен  өлшемдер жүйесін көрсететін әлеуметтік қызмет

жөніндегі оқулықта баяндалған әлеуметтік қызметкердің жорамалданған 

үлгісінің қысқаша сипаттамасын ұсынайық. Ол әлеуметтік ортадағы кәсіби

іс-әрекетпен тығыз  байланысты тұлға мінездемесінің басты  құрамдас бөліктері 

адамдармен жұмыс істеуге бейімделген, іс-әрекетке деген уәжділік, кәсіби

парыздылық сана-сезім  әлеуметтік қызметке деген психологиялық  дайындық.

Әлеуметтік қызмет аясындағы  маманның теориялық моделіне әлеуметтік

қызметкердің этикалық кодексі талаптарына сәйкес адамгершілік-этикалық

қасиеттері, даму мен  өзін-өзі дамытуға дайындығы мен  бейімділігі, қоғамдағы 

өзгерістерге шығармашылық қатынасы жатады.

2222222222

Кәсіби-этикалық ұстанымдар мен нормаларды білу, оларды күнделікті

іс-әрекетте бұлжытпай  және шығармашылық түрде қолдану әлеуметтік

қызметкерге адамдармен, өз туысқандарымен, әріптестерімен, қоғамдық,

мемлекеттік және жеке меншік мекемелер мен ұйымдармен қарым-қатынас 

орнатуға көмегін тигізеді. Әлеуметтік деонтология мамандар мен  олардың 

ұжымдарынан қоғамның, маманның және тұлға мүддесіне қызмет етуін

талап етеді. әлеуметтік

қызметкердің жалпы  кәсіби даярлығының көрсеткіші −  оның адамгершілік-

психологиялық, теориялық  және практикалық даярлығын қажет  ететін

талаптарды қамтитын және өз мамандығының өзгешелігін айқындайтын

кешенді сипаттама болып  табылады. Мұның барлығын оның деонтологиялық

даярлығы қамтиды. Осыдан, әлеуметтік қызметкердің деонтологиялық

даярлығының басты құрамдас бөлігі − оның тиістіні ұғыну кезіндегі 

кәсіби іс-әрекетке деген адамгершілік-психологиялық даярлығы. Арнайы

мамандандырылған іс-әрекет бола тұра, әлеуметтік қызмет сол іс-әрекеттің 

үдерісі кезінде шешілуге тиісті және кейде осы іс-әрекеттің  пәні болып 

табылатын ерекше мәселені қамтиды. Сол жағдай әлеуметтік деонтология

қарастыратын ерекше саналы принциптер мен нормаларды ұстану

қажеттілігін тудырады.

Әлеуметтік деонтология  әлеуметтік қызметкердің кәсіби-этикалық

нормаларын, мінез-құлқы  мен іс-әрекетіндегі ұстанымдарын зерттейді. Ол

тиісті кәсіби топтың идеологиясын адамгершілік сана-сезіммен қамтамасыз

ететін кәсіби парыздылық туралы ғылым. Әлеуметтік қызметкердің

деонтологиялық даярлығының  қалыптастыру дегеніміз оның санасын  кәсіби

парыздылық сана сезімге  айналдыру үшін тұлға ретінде  жетілуіне және

болашақ маман ретінде қалыптасуына әсер ету қажеттілігі болып табылады,

ол кәсіби міндеттерді  толық және тиімді жүзеге асыруға  пайдалы. Әлеуметтік

қызмет кәсіби іс-әрекеттің  ерекше түрі ретінде арнайы, өзіне  ғана тән 

мамандардың мінез-құлқындағы ұстанымдар мен нормалардың қалыптасу

барысындағы құндылықтар мен мүдделер жиынтықтарына ие.

Кәсіби-этикалық ұстанымдар мен нормаларды білу, оларды

Әлеуметтік жұмыс әрбір  әлеуметтік қызметкерден өз кәсіби іс-әрекетіне 

қатысты жауапкершілік критерийін айқындау жөніндегі мәселені иемденіп

жүр, алайда ол адамгершілік ұстанымдар мен нормалардың қалыптасуына,

олардың бұлжытпай түсінуіне, құндылықтар  мен мүдделер жүйесінің 

құрылуына, оның орындалуына бірыңғай көзқарас қалыптасуын талап 

етеді

Әлеуметтік қызметкердің клиентке қатысты этикалық міндеттерінің негізгі стандарттар технологиясының алғашқы құжаттарының бірі « Әлеуметтік қызметкердің және әлеуметтік педагогтардың этикалық кодексін» ұсынады. Кодексті өңдей отырып , әлеуметтік жұмысқа қатысты халықаралық құқықтық құжаттарының негізгі мазмұнын есепке алу керек. Осы мақсатта «Адам құқығының жалпы Декларациясы»(1948ж.),Саяси және азаматық құқығы туралы халықаралық пакт» (1966ж.), «Бала құқығы туралы конвенция» (1989ж.) және басқа да құжатарды қарастырды.

Этикалық білім – әлеуметтік қызметкердің кәсіби қызметіндегі қажеттіліктердің бөлігі. Оның қызметке деген қабілеттілік клиентке үсынылған қызметтің сапасын доғарлату этикалық нормалармен сәйкес келеді.

МФСР Ассациясы мүшелерінің  арасында және осы мемлекеттің әлеуметтік қызметкерлер арасында  этикалық проблемалар бойынша талқылау жүргізіліуде міндеттер қойылды. Келешекте этикалық принциптердің өндеуде негізгісі “әлеуметтік жұмыстың этикасы: принциптері және стандарттары” іске асырылады, олар екі құжаттан тұрады: “әлеуметтік жұмыстағы этикалық принциптердің халықаралық Декларациясы” және “Әлеуметтік қызметкердің халықаралық этикалық стандарттар”.

Осы құжаттарды әлеуметтік қызметкер  маманына байланысты негізгі этикалық принциптер үсынылады. Олар басқа да саладағы өкілдер және әріптестермен, клиенттермен, рекомендация жүргізу. Құжаттар әрқашанда тұзетіледі және өзгерістерге ұшырайды.

Қазіргі кезде  әлеуметтік жұмыс біздің мемлекетімізде жас және өзінің гуманистік потенциалын толығымен алып көрсетілген жоқ, әлеуметтік қызметкер арасындағы әлеуметтік қорғау қызметкері әлеуметтік мәрбесіне түнушілік ролі өсуде. Көбінесе, өзін осы қайрымды қызметке арнай отырып, өзінің отандастардың өмірлік қызметінің жағдайын жақсартуға қызмет іздеді, сонымен қатар көбінесе көмек көрсетуге әлсіз болды. Осы әлсіздіктің салдары көбінесе заңдылық базасының жетілмеуінен, әлеуметтік қорғаудың қаржылық жүйесінің жетіспеушілігінен және әлеуметтік жұмыс маңыздылығынан және әлеуметену мәртебенің жұмыс обьективтілігіндей жоғарғы құрылының жеке өкілдері жағынан түсінбеушіліктің болуы, сонымен бірге әлеуметтік қызметтіндегі клиенттің саның обьективті себептері бойынша бүкіл өседу.

Мұндай жағдай қалыпты деп санауға  болмайды.Әрине, экономикалық дағдырыс жағдайында кейбір мәселелерді шешу мүмкін емес – мысалы, өмірлік сапаны жақсарту үшін клиенттің санын төмендетін және әлеуметтік бюджетті жоғарлату мүмкін емес. Сонымен қатар, әлеуметтік қызметкердің сенімділік негізінде маман сияқты жағымды қалыпқа салу профессионалдық қызметті құру маңызды, олардың қайырымды істері үшін әлеуметтік қорғау жүйелері және қоғамдық шектеулі ресурстары қолданылады.

22222,1111111111111111

Қазақстан Республикасындағы  болашақ әлеуметтік қызметкерлерді даярлауда оқудан тыс оларды адамгершілікке, әділеттілікке, адалдыққа, ізгілікке, жауапкершілікке, гумандылыққа,мейрімділікке, сабырлыққа, қоғамдық құндылықтарға игеру нәтижесінде, әлеуметтік қызметкер клиентке жан-жақты әлеуметтік көмек көрсетеді.Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтенуіне әсер ететін факторлардың бірі оның отбасы екені байқалады. Ата-аналар мен мамандардың бірлесе байланыста болуы мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалардың әлеуметтенуі, олардың жетіліп дамуына ықпалды келеді. Мүгедек балалардың толық дамуына оның отбасының психологиялық климаты әсер ететінін жүргізілген тәжірибеден байқадық. Отбасының өз қайғысына тұйықталып, мүгедек баласына барынша ұялуына жол бермей, әлеуметтік ортамен үнемі белсенді байланыста болуы мүгедек баласының әлеуметтенуіне ғана емес, сондай-ақ қоғамның, ортаның адамгершілік сезімін оятады. Социумдағы әлеуметтік жағдайды зерттеу және оған болжам жасау арқылы отбасы мен мүгедек балаларға әлеуметтік-педагогикалық, психологиялық нақты көмек формалары және түрлері ұсынылады. Мүгедек балалардың дамуы мен тәрбие проблемеларын шешуде отбасыларымен серіктестік, әріптестік қарым-қатынастар орнатылуы әлеуметтендіру жұмысының оңтайлы жүргізілуіне әсерін тигізеді.Қоғамымыздағы бала мүгедектігінің мәселелерінің шешімін екі жақты қарастырдық. Біріншіден-мүгедектіктің алдын алу. Екіншіден - мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіруді әлеуметтік оңалту арқылы жүзеге асыру. 
Мүмкіндігі шектеулі балалардың мүгедектігінің ерте алдын алу және коррекциялық – функционалдық моделі жасалу қажет. Медициналық-әлеуметтік және еңбекпен оңалту сұрақтарын әлеуметтік қызметтің араласуынсыз іске асыру мүмкін емес. Отбасында, мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалары бар ортада, әлеуметтік мәселелерді зерттеу және оны шешу жолдарын анықтау мамандардың өзекті бағыты болмақ.Мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіруде әлеуметтік қызмет мамандары үшін төмендегідей ұсыныстар жасалынды: 
- Ата-аналарды мүгедек баламен қарым-қатынас жасау стильдерін оңтайлы пайдалануға дағдыландыру. 
- Отбасында мамыражай психологиялық ахуал құру. 
- Әлеуметтік қызметтің, отбасының және қоғамның өзара әрекет ету тетіктерін жетілдіру. 
- Болашақ ата-аналарды тәрбие теориясы туралы педагогикалық біліммен қаруландыру. 
- Отбасыларымен серіктестік, әріптестік қарым-қатынастар орнатып, ынтымақтастықпен жұмыс жүргізілу қажет. 
Жаңа қоғамдағы бала мүгедектігің мәселелерінің шешімін екі жақты қарастырылуы керек. Біріншіден-мүгедектіктің алдын алу, бұл аяғы ауыр әйелдерге, сәбилерге көрсетілетін медициналық қызмет санасын жоғарлату арқылы, алдын ала кеңес алатын медициналық- генетикалық мекемелер ашу арақылы іске асыру. Екіншіден – мүгедек балаларды әлеуметтік оңалту, бұл-әлеуметтік оңалту орталықтарын ашу, мектеп алды оңалту мекемелерін ашу арқылы іске асыру. 
Елімізде қазіргі танда 2005 жылдың соңғы мәліметіне сүйенсек 42,2 мың бала мүгедек деп танылды. Педагогтар мен дефектологтар мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалармен істейтін жұмысқа керек жаңа және жетілдірілген бағдарламалардың топшылығын айтады. Сонымен жанұясында мүмкіндігі шектеулі мүгедек балалары бар отбасыларының әлеуметтік мәселелерінің зерттеу және оның шешу жолдары анықталу қажет.Мүгедек балаларды қоғамда әлеуметтендіру қазіргі заманымыздың ең өзекті мәселесі болып отыр. Оны шешу жолдары немесе санын азайту бағытындағы жұмыстар әлі де жеткіліксіз. Ата-ана мен мүгедек бала өте тығыз байланыста болғандықтан, кейбір отбасының толық ақпараттанбауы және әлеуметтік қызметтің маңызын ата-аналар арасындағы түсінбеушіліктерінің әлі де болса біздің қоғамымызда орын алуы.Егер мүмкіндігі шектеулі мүгедек балаларды әлеуметтендіру жұмысы ерте қолға алынса, ата-анасы толық ақпараттанса кемтар балалар қоғамда өздерін тең құқылы азамат ретінде сезінер еді. 
3333333333Бұл мәселені қарастырмас бұрын біз «Әлеуметтік қызметкердің кәсіптік тұлғасы деден көрінеді ?» деген сұрақты қарастыруымыз керек. Бұл сұрақ әрбір әлеуметтік қызметкердің барлығының бойында болатын көрініс. 
Әрбір әлеуметтік қызметкер ол кәсіби маман болуы үшін ол көптеген жылдар еңбек ету керек. Яғни практика жинап, әлеуметтік кәсіби маман болуы керек. Ол кәсіби маман болуы үшін оның жан-жақты білім салаларынан білімі, әлеуметтік мәселелерді жақсы білу, әлеуметтік жұмыс теориясын, әдістерін, технологияларын білу, адам психологиялары жақсы білу, адамды түсіну сияқты сапалары болуы керек. 
И. А. Зимняя әлеуметтік қызметтердің 13 професионалды ролін функционал арқылы анықтаған: 
- әлеуметтік қызметкер. Ол адамдар, топтар, халық ішінен қиындықтары барын анықтайды, кризисті ситуацияда, қиын жолдарға түсуі адамдарды тексереді. Оның негізгі тапсырмасы мәселе, туғызатын, қоғам факторларын анықтау. 
Клиентті анықтаушы( outreach worker) деп аталады. 
Брокер( broker) – проблемасы бар адамдарға тиісті көмек көрсету орнына жіберу. Яғни әлеуметтік мекемелерді халыққа таныту және оған орналастыру.  
Буфер (mediator) - екі топ пен адам арасында болуы мүмкін, сондықтан оның міндеті осы екеуінің арасындағы келіспеушілікті тоқтату бірге жұмыс істеуге үйрету. 
Адвокат, қорғаушы (advocate) – қорғауды қажет ететін адамдардың құқығын қорғаушы әлеуметтік қызметкер. 
Бағалаушы ( ekaluktor) – ақпаратты жинаушы әлеуметтік қызметкер, тұлғаның топтың проблемасын бағалау, шешім табуға көмектесу. 
Мобилизатор ( mobilizator) – проблеманы шешуді болмайды, оның міндетін шешу жолдарын табу, істі бастау, ұйымдастыру. Ол өз жеке адам әрекет немесе ішіндегі әрекет болуы мүмкін. 
Оқытушы ( teacher) – ақпарат береді, халыққа білімін дамытуға көмектеседі . 
Корректорлы әрекет ( Bavior chorder) – ол адамның істерін, әрекеттерін өзгерту, топтың немесе тұлғаның қабылдауына өзгерту енгізуші. 
Консультант ( consultant) – кешен проблемасын шешуде басқа жұмыскерлермен немесе ұжыммен бірігіп жұмыс істеуші. 
Проектоист (Community plaanner) – бірігіп жұмыс істеушілер, қызметінің бағдарына, дамуына өз үлесін қосуда. 
Ақпарат менеджері ( Data mannader) - әлеуметтік орта туралы мәлімет жинап таратушы. 
Администратор ( administrator) - әлеуметтік көмек мекемесі ақпаратты, мекемені , ұйымды басқарушы. 
 
Әрбір кәсіби маман бойында: 
- адамгершілік; 
- силамдық;  
- адамды ол қандай, солай қабылдау; 
- кішіні құрметтеу, үлкенді қадірлеу; 
- Өзінің мамандығына деген қызғушылық; 
- өз ісіне жауаптылық т.б қасиеттер . Себебі әлеуметтік қызметкердің қолында адам өмірі тұр . Ол өз ісіне жауапты , тұрақты болуы тиіс.  
Әрбір әлеуметтік қызметкер бірден кәсіби маман болып кетпейді. Біз осыны есімізде сақтауымыз керек. Ол оның қызметінің барысында дамып, оның бойына сіңіріледі.  
Әлеуметтік жұмыс жеке адамға бағытталған. Тіпті ол топпен жұмыс істесе де ол олардың әр қайсысымен жеке-жеке жұмыс атқарады.  
Әлеуметтік қызметкердің кәсіптік тұлғасы мына жағдайларда ерекше көрінеді: 
-Белгілі бір мәселені шешкенде, әлеуметтік қызметкердің методологиялық базасының кеңдігі; 
- Қызмет процесіндегі клиент пен әлеуметтік қызметкер арсындағы әлеуметтік қақтығыстарды шешуі; 
- Мәселені шешу кезіндегі болжау, шешу, басқару . 
Әлеуметтік ықзметкер кәсіби маман ретіндегі міндеті оның қызметін күрделендіреді.  
Әлеуметтік қызметкер міндетіне мүгедектердің үйіне немесе станционарлық жағдайда медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру кіреді. Әлеуметтік қызметкердің атқаратын жұмысы әртүрлі .  
Отбасына , жетімханаларға көмек көрсетуге (балаларға қамқорлық, қамқоршылық) орталықтарын , мүдессі бойынша жеткіншектердің балардың және  
Екінші бөлімі: 2.2 Әлеуметтік қызметкердің кәсіптік құндылықтары 
Ұйымдастырушылық қызмет әр жерде ( аймақта , тұрғындық жерлерде ) әлеуметтік қызмет мекемелерін құрумен және басөқару мен байланысты байланысты әлеуметтік қызметкер адамдар қызығушылығын біле отырып, олардың бос уақытын ұйымдастрыуна әр түрлі ұйымдар қатыстыра отырып өткіщуге себеп болады.  
Бұдан басқа тікелей және жанама түрде маргиналдық тұоғындар бөлігіне қолдау көрсетеді.  
Көмек сұраушымен жұмыс істегенде әлеуметтік қызметкер психиканың денсаулық факторларын қалыпқа келтіруге тиіс.  
1 . Адам өз өміріне жауапкершілігін сезінуге міндетті.  
2. Өздік рефлексия мен өздік таңдауға қабілеттілігі  
3. Өзінің кім екенін тануы. 
4. Бүгінгі күнмен өмір сүруі. 
5., Жеке әлемін құру, жеке өһмірінің мәнін өз құндылықтар жүйесін құру қажеттілігімен байланысмтыра ойлау.  
6. Басқаларды түсінуде адамды тек жай ғана тыңдап естіп қана қоймай қоршағн социумды қапбылдау деп түсіну. 
7. Өмірді сол қалпында қабылдау.  
Әлеуметтік қызметкер міндеті жеке адамға қиын жағдайда қорғана білуге , түрлі қоқыныштардан, үрейлерден қорғана түсуге үйрету.  
Әлеуметтік қызметкерлер барлық мұқтаж адамдардың проблемасын ( яғни мәселесін) шешуге көмектеседі., ең алдымен әлеуметтік жағынан қаралмағандарға :  
Қарттарға, мүгедектерге, дұрыс отбасы тәрбиесін алмаған баларға , психикасы бұзылған адамдарға, маскүнемдерге, нашақорларға, СПИД дертіне шалдыққандарға е сепке алынған отбасыларға , және т.б. әлеуметтік қорғауға мұқтаж әлеумсеттік топтарға.  
Сондықтан әлеуметтік жұмыс – бұл теория ғана емес, ол адамдардың бір-бірімен өзара әрекеттік қарым-қатынасының өнері. Ескре кететін жағдай , біздің мемлекетімізде әлі әлеуметік жұмыстың технологиясы мен әдістері жеткіліксіз. Адамның бабын табу, әлеуметтік жұмыстың принципі ретінде адамға назарын аударту сияқты қиын мәселені өте қажет етеіді.  
Әлеуметтік жұмыс ол – қайырымдылық іс. Яғни кез- келегн адам, кез-келген маман бойында халыққа деген жан ашушылық, , халыққа деген сүйіспеншілік қасиеттері болмаса, шын ниетпен халыққа адамгершілік, қайырымдылық қызмет көрсетуге тырыспаса ол маман клиент мәселесін шеше алмайды.  
Сондықтан әлеуметтің қызметкердің бойында біріншіден адамгершілік қасиеттері қалыптасуы қажет деп ойлаймын.  
Әр қазақ жастарының бойында және әр болашақ әлеуметтік қызметкердің бойында адамгершілік, қайырымдылық қасиеті болса, еліміздің халқы бір-біріне жаны ашып, көмек көрсетіп тұрса бұл мемдлекетімізге тіптен де пайдалы.  
Осы мақсатта мен әлеуметтік қызметкерді елімізге қажетті және оны көбейтуге шақырғым келеді.  
Осыған орай әлеуметтік қызмсеткердің қызмет түрлерін :  
- Психологиялық қызмет;  
- Кеңес беру қызметі:  
- Мәселені шешу; 
- Басқа мандармен байланыс;  
- Құжаттық қызмет;  
- Үйге көрсететін қызмет;  
- Әр түрлі әлеуметтік қорғау мекемеріндегі қызмет ;  
- Қоғамды реттеу қызметі;

333333333333333Қазіргі уақытта  әлеуметтік қызметкер мамандығы мен оның шеберлігі

ерекше маңызды және аса қажетті екендігі айқын, себебі қоғамда өмір сүру

әдебі мен құндылықтардың және парадигмалардың ауысуы жиі  байқалуда.

Сондықтан, осы қызмет аясында әлеуметтік педагогика саласындағы  түрлі 

оқулықтарда (Н.Ю.Андрусяк, Т.В.Склярова, Г.П.Медведева, Е.Ярская-

Смирнова) сипатталған  міндеттерді атқаратын кең ауқымды  маман қажет.

Ол төмендегідей міндеттер:

- оқыту-тәрбиелеу –  маман балалардың және ересектердің  мінез-құлқы 

мен іс-әрекетіне мақсатты түрде бағытталған ықпал етуі, өзінің кәсіби әсер

ету аумағындағы әлеуметтік институттар, яғни отбасы, білім беру мекемелері,

еңбек ұжымдары, бұқаралық-ақпарат  құралдары, діни ұйымдар мен қоғамдық

бірлестіктердің білім  беру және тәрбиелеу жұмыстарына  жәрдемдесуі;

- диагностикалық –  маман «әлеуметтік диагноз» қояды,  адамның 

психологиялық және жас  ерекшеліктерін, қабілеттерін зерттейді, оның өмір

жағдайына, қарым-қатынас  шеңберіне және дүниетанымына енеді, жағымды 

немесе жағымсыз мәселелерді  айқындайды;

- ұйымдастырушылық – маман балалар мен ересектердің қоғамдық іс-

әрекеттерін ұйымдастырады, кәсіби бағыт-бағдары мен бейімделуіне және

жұмысқа орналасуына  жәрдемдеседі, жасөспірімдер мен  жастар бірлестігінің 

қызметін үйлестіреді, клиенттің қоғамның медициналық, білімділік, мәдени,

спорттық және құқықтық мекемелер мен қайырымдылық ұйымдармен өзара әрекеттесуіне әсер етеді  және бағдарламалардың, жобалар мен  жоспарлардың

жүзеге асуын қамтамасыз етеді;

- болжамдық – маман  түрлі институттардың іс-әрекеттеріне, кішігірім

қоғам мен ауданның әлеуметтік дамуын болжамдауына, бағдарламалар 

мен жоспарлардың құрылуына  қатысады, нақты бала тұлғасының дамуына 

әлеуметтік-педагогикалық  бағдарлама жасайды, нақты әлеуметтік-

педагогикалық мәселелердің шешілуінің сұлбасы мен алгоритмінің

құрады;

- профилактикалық және  әлеуметтік-терапевтік–маман жағымсыз 

ықпалды жеңіп шығу мен  негативтың алдын-алудың әлеуметтік–құқықтық,

заңды және психологиялық  механизмін іске асырады, соған мұқтаж жандарға

әлеуметтік-терапевтік көмек  көрсетеді, қоғамдағы адам құқығын қорғауды

қамтамасыз етеді, әлеуметтік және кәсіптік өзін-өзі бағдарлау  кезеңінде 

жасөспірімдер мен жастарға көмек көрсетеді;

- ұйымдастыушылық-қатынастық  – маман өз еркінмен көмектесушілер 

мен жалпы халықты  бірігіп еңбектенуге, демалуға және әлеуметтік қызметке

тартымдылайды, түрлі  әлеуметтік институттардың өз клиенттерімен  ара 

қатынасын сапалы жолға  салып, ақпарат жинайды;

- қорғаулық – клиент  қызығушылығын қорғау үшін маман  құқықтық 

ережелердің барлық түрлерін қолданады, оның құқығына қарсы маман немесе

әрекеттесуіне әсер етеді  және бағдарламалардың, жобалар мен  жоспарлардың

жүзеге асуын қамтамасыз етеді;

- болжамдық – маман  түрлі институттардың іс-әрекеттеріне, кішігірім 

қоғам мен ауданның әлеуметтік дамуын болжамдауына, бағдарламалар

мен жоспарлардың құрылуына  қатысады, нақты бала тұлғасының дамуына 

әлеуметтік-педагогикалық  бағдарлама жасайды, нақты әлеуметтік-

педагогикалық мәселелердің шешілуінің сұлбасы мен алгоритмінің

құрады;

- профилактикалық және  әлеуметтік-терапевтік–маман жағымсыз

ықпалды жеңіп шығу мен  негативтың алдын-алудың әлеуметтік–құқықтық,

заңды және психологиялық  механизмін іске асырады, соған мұқтаж жандарға

әлеуметтік-терапевтік көмек  көрсетеді, қоғамдағы адам құқығын  қорғауды

қамтамасыз етеді, әлеуметтік және кәсіптік өзін-өзі бағдарлау кезеңінде

жасөспірімдер мен жастарға көмек көрсетеді;

- ұйымдастыушылық-қатынастық  – маман өз еркінмен көмектесушілер 

мен жалпы халықты  бірігіп еңбектенуге, демалуға және әлеуметтік қызметке

тартымдылайды, түрлі әлеуметтік институттардың өз клиенттерімен ара

қатынасын сапалы жолға  салып, ақпарат жинайды;

- қорғаулық – клиент  қызығушылығын қорғау үшін маман  құқықтық 

ережелердің барлық түрлерін қолданады, оның құқығына қарсы маман  немесе

жанама ықпал жасайтын тұлғаларға қатысты заңды жауапқа тарту және

әлеуметтік мәжбүрлеу  шараларын қолдануға септігін тигізеді;

- делдалдық – маман  баланың жеке бас мүддесі үшін  ресми инстанциямен,

қоршаған ортамен, білім  беру мекемелері мен отбасы арақатынасын жағымды 

түрде жүзеге асырады.

Әлеуметтік қызметкердің қарастырылатын міндеті сансыз, алайда қазіргі 

кездегі қиын және өте  қажетті әлеуметтік қызметкер мамандығындағы өзара 

бірлестіретін басты, негізгі  идеяны, яғни адамдарға жәрдемдесу үшін жарамды 

бола білу қабілеттілігін айқындауға және бақылауға мүмкіндік туғызады. Ол

әлеуметтік қызметтің  міндеті мен білімін, этикасы  мен тұтастығын ескеріп,

ұстануы қажет, сондай-ақ, мамандығының құндылығын қорғауы, әлеуметтік

қызметке қатысты іс-әрекеттің  аясында болып, сыни көзбен баға бере білуі,

әлеуметтік қызметтің  мәліметтер жиынтығын жинақтауына  қатысуы, өзінің

әріптестерімен зерттеу  нәтижелері мен практикалық тәжірибесін  бөлісуі тиіс,

яғни жоғары дәрежеде мәдениетті және адамгершілігі мол, медицинаның,

заңның, психология мен педагогиканың олардың теориясы мен тәжірибелерінің

негіздерін жетік білетін  жоғары дәрежелі маман болуы қажет.

Жоғарыда айтылған көрсеткіштер ең алдымен әлеуметтік қызметкердің

деонтологиялық даярлығына байланысты. Деонтологиялық даярлық  – кәсіби

іс-әрекетін жүзеге асыру  қажеттілігі тууы кезінде өзінің парызын мойындау

барысындағы болашақ  педагогтың сана-сезімінің қалпы, сондай-ақ, өз

идеялары мен сезімдерінде, наным-сенімдерінде, педагогикалық  іс-әрекеттің 

ішкі уәжділігі мен  іс жүзінде жүзеге асуындағы әлеуметтік қызметкердің

объективті міндеті  айқындалған кезде сол парызға  тиісті болуы керек.

Біздің ойымызша, әлеуметтік қызметкердің деонтологиялық даярлығы

келесі тұлғалық сапалармен сипатталады:

- ізгілік, қамқоршылық,  адалдық;

- ықыластылық, қайырымдылық, қозқарасты түсіну үшін ұмтылыс

(құлшыныс);

- достық, жылы шырайлық (жайдарылық);

- сабырлық, адамгершілік, көшбасшы болуға қабілеттілік;

- сыпайылық, рақымдылық, кішіпейілдік;

- ұйғарымға ұласу;

- жайдарылық;

- төзімділік, пайдақорсыздық, табандылық;

- жауапкершілігі мол,  мамандығына деген қызығушылық;

- әр қилы жұмысты  орындау қабілеттілігі;

- еңбек әрекетіндегі  ынта, альтруизм (қалтқысыз қамқорлық);

- мамандармен өзара  әрекеттесуге қабілеттілік;

- қимыл мұқияттылығы;

- ұқыптылық пен іс-әрекеттегі жүйелілік;

- өз болашағын жоспарлау  қабілеті;

- ауызша сөйлеуге деген  қабілеттілігі;

- өзгелерді оқыта білу  қабілеті;

- басқа адамдарға қамқорлық  жасау ептілігі;

- жаңа идеяларды жүзеге  асыру, өзіндік (дербес) пайымдау.

Сонымен қатар, әлеуметтік қызметкерге жарамсыз бірнеше қасиеттерді

атап көрсетуге де болады, олар: қызбалық, пайдакүнемдік, жан мейірімсіздігі,

өркөкірек пен менмендік, арамдық, қаталдық пен қайырымсыздық, дөрекілік,

жасы үлкен адамдарды  сыйламау, жиіркенгіштік, кекшілдік  және әдепсіздік,

ожарлық, өз қамқорлығындағы  адамдарға деген талғамсыздық, тұрақты 

асығыс, жауапкерсіздік, жалқаулық, арам ниетті, жәрдемдесуді қаламау,

ұшқалақтық пен алаңғасарлық, күштеп алу мен жемқорлық.

Әлеуметтік қызметкер  тұлғасының қасиеттері, көптеген

жағдайларда, оның клиентпен  арақатынасының жетістігін айқындайды

және оның кәсіби жарамдылығының тиісті шарты болып табылады.

Өзінің кәсіби парыздылығын орындау кезінде, әлеуметтік қызметкер 

өзіне белгілі бір  мәселелерді шешуші міндетін жүктеген қоғамына

игілік әкелу үшін қамқор жасауы тиіс.

333333333Әлеуметтік көмекке өмірдің қиын жағдайына тап болған адамдар

мұқтаж, осы жағдаяттардың  себептері әр-түрлі объективті де субъективті 

болуы мүмкін. Кейбір адамдар өте  жасқаншақ немесе керісінше, өрескел

болады, дегенмен, сол жағымсыз қасиеттер  адамдардың бір-бірімен қалыпты 

ара-қатынас орнатуына бөгет  жасайды немесе ол алдына қойылған мақсатқа

жету үшін ерік пен күш-жігерінің  жетіспеушілігінен азап шегуі мүмкін

сонымен қатар физикалық және психикалық жағынан сау емес немесе

оның мінез-құлқы девиантты болып  анықталатын жағдай да аз емес. Бірақ,

әлеуметтік қызметкер осылардың  бәрімен кәсіби парыздылығына сүйене

жұм ыс жүргізу қажет.

Қорытынды. Курстық жұмысты  қорытындылай келетін болсақ, біздің мемлекетіміз әлеуметтік жұмыстың дамуының ең бастапқы сатысында келеді екен. Осыған байлансты , болашағымыз дұрыс болуы үшін әлеуметтік қызметкерлерге ерекше көңіл бөлінуі керек. Болашақта әлеуметтік жұмыс жайлы заң қабылданып, әлеуметтік қызметер өз орнын мамндар ішінде алатын болса ол мемлекетімізге пайдалы . біздің мемлекетімізде әлеуметтік қызметкердің міндеттері мен таспсырмалары , оның қызметінің жан-жақтылығын, қажеттігін жайлы көптеген пікірлер қалыптасып, ел арсында таратса ол қоғамда , мемлекетімізде өз орнын табар еді.Сондықтан да мен бұл курстық жұмысымды осы тақырыпта жазып отырмын. Әлеуметтік қызметкердің кәсіби қызметі туралы мәліметті толық жеткіздім деп ойлаймын.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі. 
1. Тұрлығұлов Т. Б.Адырбек, А. Көпекбай.Ежелгі Қазақстан тарихы. Методикалық көмекші қүрал. «5» сынып мұғалімдеріне арналған. – Алматы, 2001жыл 
2.Жанпейісова М. М. Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы 
ретінде. Алматы, 2002. 
3. Жолдасбаев С, Аманбосынов К., Көпекбай Ә. Орта ғасырлардағы Қазақстан 
тарихы. 7 сынып. Мүғалімдерге арналған көмекші құрал. - Алматы, 2002. 
4.Коротков М. В., Студеникин М. Т. Практикум по методике преподавания 
истории в школе. - М., 2000. 
5. Коротков М.В. Студентчески М.Т. практикум по методике преподование историев школе М-2002г.  
6. Тортаев С., Мәшімбаев С., Мәженова М., Ортағасырлардағы дүниежүзі  
тарихы 7 сынып Оқыту әдістемесі – Алматы 2003 ж. 
7. Тарих бойынша орта мектеп бағдарламалары 5-11 сыныптар А, 1992 жыл. 
8. Тұрлығұлов Т.Т. Тарих сабағын жетілдіру жолдары Алматы 1984 жыл. 
9. Тұрғанбаев Б.А. Дамыта оқыту технологиялары – Алматы 2000 жыл 
10. Төлеубаева К.Т. Тарих факультетінің жоғарғы курс студенттерінің оқу 
тәрбиелік практикасын өткізу және ұйымдастыру әдістемелік  
талқылама Алматы 1997 жыл. 
11.Тарих бойынша орта мектеп бағдарламалары 5-11 сыныптар  
Алматы 1992 жыл. 
12.Тұрғанбаев Б.А. Дамыта оқыту технологиялары – Алматы 2000 жыл. 
13.«Педагогикалык ізденіс» Құрастырушы И.Н. Баженова Алматы М 2000 г. 
14. Тілеубаева К.М. 10-11 сыныптар үшін тәрбие сағаттарын өткізу «Қазақ  
тарихы» Алматы 1998 жыл.

15. Курс: Жалпы және әлеуметтік  педагогика/құрастырған педагогика  ғылымының кандидаты, доцент Кумаржанова  К.Ш. Өскемен: ШГИ, 2006 – 36б. 
16. Маслоу.А Самоактуализация // Психология личности: Тест / Под.ред. Ю.Б.Гиппенрейтер, А.А.Пузырея. М., 110б. 
17. Овчарова Р.В. справочная книга социального педагога. – М., ТЦ Сфера, 2005 – 480б. 
18. Роджерс К. К науке о личности // Итория зарубежной психологии: Текст/ под.ред П.Я.Гальперина, А.Н.Ждан. М., 1986. 228б. 
19. Сәрсенова Ж. Тәңірбергенова Г. Әлеуметтану.-2000.-Б.79 
20. Социология. Жоғары оқу орнындарының студенттеріне арналған оқулық.-Алматы.-2002.-222б. 
21. Фрейд З. Психология безсознательного: Сб. Произведений. М., Просвещение,1990. 440б. 
22. Колберг Л. Тұлғаның әлеуметтену үрдісі. // Сб. психологии М., 1992. 165б.