Еңбекті қорғау және тіршілік қауіпсіздігі.Техника қауіпсіздігі

 

Мазмұны

 

	Кіріспе	7
1	Тиеу-түсіру жұмыстарының кешенді механикаландырылуының  тиімді сұлбасын таңдау	9
1.1	Өнеркәсіптік кәсіпорындардың  жүкағымдарын зерттеу	9
1.2	Берілген өңдеудің көлемдері  бойынша ТТМ-нің ең өнімділігі жоғары және үнемді түрлерін таңдау	14
1.3	Жүкті қысу құрылғысын таңдау	15
2	Машиналардың біреуінің  негізгі параметрлерін есептеу	20
2.1	Мезгілді әсерлі ТТМ-нің  техникалық өнімділігін есептеу	20
2.2	ТТМ-нің пайдалану  өнімділігін есептеу	22
3	Жүк ауданының жобасын  жасау	23
3.1	Қоймалар мен тиеу-түсіру жұмыстарының фронтының аудандарын, сызықтық өлшемдерін анықтау	23
4	Жүк ауданының жұмыс  технологиясы	25
4.1	Механизмдердің қажетті  санын есептеу	25
4.2	Детерминацияланған жұмыс  режимінде ТТМ-нің қажетті санын  есептеу	26
4.3	Жүк операцияларын орындауға  қажетті уақытты анықтау	26
4.4	Қойманың өңдеу қабілеттілігін есептеу	28
5	Техникалық-экономикалық көрсеткіштерді есептеу және ТТМ-нің  механикаландырылуының тиімді нұсқасын таңдау	31
6	Еңбекті қорғау және тіршілік қауіпсіздігі.Техника қауіпсіздігі.	36
7 8	Қорытынды Әдебиеттер тізімі	39 40

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Нормативті сілтемелер

 

       Осы курстық жұмыста келесі құжаттарға сілтемелер жасалған:

 

1. МЕСТ 22235-76. Ені  1520 мм  темір жолдардың магистральді  жүк  

    вагондары. Тиеу-түсіру және маневрлік жұмыстарды орындау кезіндегі  

    сақталуды қамтамасыз ету бойынша ортақ талаптар.

2. Технические условия  погрузки и крепления грузов. - М.: Транспорт, 1988.- 

    408 б.

3. Технические условия  размещения и крепления грузов в вагонах и  

    контейнерах. – М.: Юридическая фирма «Юртранс», 2003.-544 б.

 

Анықтамалар

 

Осы курстық жұмыста сәйкес анықтамалары бар келесі терминдер қолданылады:

темір жол көлігі – темір жолдармен тасымалдауларды орындауды қамтамасыз ететін көлік түрі;

жылжымалы құрам – темір жолдармен жолаушыларды, багажды, жүктерді, жүкбагажды тасымалдауға және пошталық жөнелтулерге арналған тартымдық көлік құралдары (локомотивтер), вагондар, өзіқозғалатын және басқа да көлік құралдары;

вагон – темір жолдармен тасымалдауға арналған өзі қозғала алмайтын іліністі көлік құралы;

жүк – жүк пойызында тасымалдауға қабылданған мүлік;

темір жолдар – жылжымалы құрамның қоғалуы жүзеге асырылатын қозғалмайтын мүлік нысандары (тар және кең енді магистральді, станциялық, кірме жолдары);

кірме жолдары – жүкжөнелтушілерге, жүкқабылдаушыларға қызмет көрсетуге арналған және магистральді және (немесе) станциялық жолдарға тікелей немесе басқа да кірме жолдар арқылы жанасатын темір жолдары.

 

Белгілеулер мен қысқартулар

 

ТТЖ – тиеу-түсіру жұмыстары

ТТМ – тиеу-түсіру машиналары

ТТҚ – тиеу-түсіру құралдары

ЖП – жүк пункті

 

 

 

 

 

Кіріспе

   

     Тақырыптың өзектілігі. ТТЖ мен ҚО өндірістік процесі механикаландырылған, кешенді механикландырылған және автоматтандырылған болуы мүмкін.      

     Механикаландырылған процессте негізгі операцияларды машиналар атқарады, ал жүкті пакеттеу, оны көтеру мен жайғастыру кезіндегі операциялар тағы да басқа көмекші операциялар қолмен атқарылады. Өйткені бұл операцияларды механикаландыру қиынға түседі немесе тиімсіз болуы мүмкін.

       Курстық  жұмыстың мақсаты.  Темір жол көлігінің маңызды мақсаттарының бірі қазіргі уақытта еңбекті көп қажет ететін және қымбат болып келетін тиеу-түсіру жұмыстарының кешенді механикаландырылуы мен автоматтандырылуын еңгізу арқылы еңбек өнімділігін арттыру және жұмыс күшіндегі қажеттіліктің азаюы болып табылады.

Тиеу-түсіру жұмыстары (ТТЖ)  мен қоймалық операциялардың механикаландырылуы адам еңбегін алмастыратын машиналар  немесе құрылғылар көмегімен жүктердің тиелуін, түсірілуін, қайта тиелуін және қоймалануын қарастырады.  

Тиеу-түсіру жұмыстары (ТТЖ)  мен қоймалық операциялардың механикаландырылуы адам еңбегін алмастыратын машиналар  немесе құрылғылар көмегімен жүктердің  тиелуін, түсірілуін, қайта тиелуін және қоймалануын қарастырады.  

Шаруашылықты жүргізудің жаңа жағдайларында ғылыми-техникалық прогресстің алдыңғы қатарлы  шептеріне шығуды, қайта тиеу технологиясы мен пайдаланылатын техниканың сапасының  жақсартылуын, өндірістің жоғары тиімділігін, нарықтық әдістерге сүйенген басқарудың экономикалық әдістерін тез уақыттағы игерілуін қамтамасыз ету керек.  

Бөлек машиналарды, жабдықтарды, құралдарды және технологиялық үрдістерді жасау мен ендіруден олардың  жоғары тиімді жүйелерін жасауға, өндіруге және жаппай пайдалнуға, сонымен қатар ғылыми-техникалық прогресстің талаптарына сай еңбекті ұйымдастыру мен басқарудың заманауи әдістеріне сатылы түрде өту жүзеге асырылып жатыр. 

       Осы мақсатқа сай, бөлек машиналар мен технологиялық процестерді құрап, жобаға ендіруден біртіндеп жүктің бүкіл жол бойында тиеп-түсіру жұмыстарын комплексті механикаландыру мен автоматтандыруды ТТЖКМА-сын қамтамасыз ететін машиналар, қондырғылар, приборлар мен техникалық процестерді ендіруге өту қарастырылған.

       Зерттеу нысаны. Типтік механикаландырылған цех таңдалып, тиімді жүйесі жасалған. Тиеп-түсіру жұмыстарын комплексті механикаландыру мен автоматтандыруды ТТЖКМА және ҚО цехын таңдауға барлық жүк орындары бойынша тасымалдау үрдісі қарастырылуы қажет, жүкті жөнелтуге дайындау уақыты оны қабылдау қоймасына тапсыруға дейін кешенді механизация мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

 

Механикаландырылған дистанциялар мен өндірістік телімдер қарамағына тиеу-түсіру машиналары (ТТМ), құрылғылары, өндірістік жабдықтар, жөндеу шеберханалары және басқа да материалды-техникалық құралдар кіреді.Көтеру-көлік машиналары паркінің 28 %-ын авто- және электртиегіштер құрайды, төрт тағанды және көпірлік крандар парктің 22%-ын қамтиды. Крандарды қолдану әсіресе контейнерлік алаңдарда және ауырсалмақты жүктерді, металлқұрылымдарды қайта тиеу кезінде тиімді.

Зерттеу құралдары. Темір жолмен жүретін автомобильді жылжымалы крандар, үлкенсалмақты контейнерлерді жылжытуға арналған біржақты шығатын жүккөтергіші бар фронтальді тиегіштер қолданыс табады. 

       Халық шаруашылығының аса тиімді және саналы тасымалдауға деген қажеттілігін толық қамтамасыз ету тиеп-түсіру жұмыстарын комплексті механикаландыру мен автоматтандыруды қажет етеді (ТТЖКМА).

       Кешенді механикаландырылған процессте барлық операциялар машина, қондырғылармен орындалады, ал адам тек машиналар жұмысын бақылып, басқарып отырады.

Темір жол көлігінде  тиеу-түсіру жұмыстарын негізінен тиеу-түсіру жұмыстарының механикаландырылған  дистанцияларында орындалады.   

       Жүктің тасымалдау көлемін арттыру ішкі қорларды пайдалану және де тиеп-түсіру жұмыстарын комплексті механикаландыру мен автоматтандыруды ТТЖКМА-ны әрі қарай жетілдіру арқылы тасымалдау процесін дұрыс ұйымдастырудан болуы қажет.

       Контейнерлерде, әсіресе ірі тонналы және покеттелген түрінде, жүк тасымалдау көлемі ұлғайып келеді.

       Автоматтандырылған процессте қолданылатын машиналар мен құрылғылар жүк операцияларын адамның қатысуынсыз, бақылауынсыз, автоматты түрде атқаруы қарастырылған.

       Курстық жұмысты орындауда Қазақстан Республикасының темір жол транспортымен тасымалданатын жүктер, олардың физика-механикалық қасиеттері, сондай-ақ тиеу-түсіру жұмыстарын механикаландырудың қолданыстағы тәсілдері жүйеленіп көрсетілген.

       Қашықтықта және программалық басқаруы бар көтеру-көлік машиналарының паркі үнемі ұлғайып тұрады.

       Қарапайым автостроп-роботтар мен спредерлер жүктердің қысу мен босату процесін автоматтандыруға және строп байлауыштардың қауіпті және ауыр еңбегін алып тастауға мүмкіндік береді.

Компьютерлік техникамен қосқан кезде бұл жүйелер көлікті күрдістің барлық сатыларында қайта тиеудің, тіркеудің, ескерудің, құжаттарды рәсімдеудің өте тиімді автоматтандырылған үрдісін құрайды.

Мамандандырылған жылжымалы  құрамды пайдалану тиеу-түсіру операцияларының тиімділігін арттыруға және вагондардың айналымын жеделдетуге мүмкіндік береді.

 

 

1. Тиеу-түсіру жұмыстарының  кешенді механикаландырылуының  тиімді сұлбасын таңдау

 

 

Тиеу-түсіру жұмыстары  мен қоймалық операциялардың кешенді  механикаландырылу мен автоматтандырудың сұлбаларын таңдау берілген өңдеу көлемі үшін механикаландырылу мен автоматтандырудың құралдарын қолдану арқылы орындалады.

 

1.1 Өнеркәсіптік кәсіпорындардың жүкағымдарын зерттеу

 

Жүктің әр түрі бойынша  жылдық жүкағымдарын тәуліктік вагонағымдарына үлестіру келесі реттілікпен жүргізіледі. Жүктің тоннамен жылдық жөнелтілуі мен қабылдануының есептік жүкағымына үлестірілуі мына формуламен анықталады:

 

                           (1.1.1)

 

мұндағы, - жүктердің жылдық жөнелтілуі мен қабылдануы, т  

                               (тапсырмадан);

                 κ_н – тасымалдаудың біртексіздік коэффициенті.

 

Біртексіздік коэффициентінің  шамалары былай қабылданады:

• жүк алаңы жүктері үшін –1,1
• кірме жолдары жүктері үшін –1,2
• мақта, астық дақылдары, картофель үшін –2,5¸4.

                                         

Физикалық вагондармен  есептегендегі әр жүк түрі бойынша  тәуліктік вагонағымын N^{приб(отпр)}_сут   есептеу жөнелту мен қабылдау бойынша жеке-жеке жүргізіледі:

 

                                  (1.1.2)

                                                           

мұндағы, P^ср_тех  - вагонды жүктеудің орташа техникалық нормасы, т/вагон.

          

      Әр жүк түрі үшін вагон түрі ашық жылжымалы құрамда, цистерналарда және жабық вагондарда тасымалдауға рұқсат етілген жүктер тізімдері бойынша қабылданады.                     

Жүккөтерімділігіне байланысты контейнерлер саны мына формуламен анықталады:

 

 конт/сут.                              (1.1.3)

 

мұндағы, - сәйкесінше 3 және 5 тонналық контейнердің  

                                      жүктелуінің техникалық нормасы;

                 α^3т,α^5т-контейнердің жүккөтерімділігіне қарай жүктің

                                үлестірілу пайызы.

 

  конт/сут.                                              (1.1.4)

 

мұндағы,  - 20 тонналық контейнердің жүктелуінің техникалық нормасы.

Контейнерлердің жүктелуінің техникалық нормалары жеңіл жүктерге көлемнің (сыйымдылықтың) максималды пайдаланылуын және ауыр жүктерге жүккөтерімділіктің толық пайдаланылуын белгілейді.

 

Жүк – үймелі жүктер:

Жүкағымы: = 320,0 мың т               

     = 0,0 мың т

Вагондарды беру саны - 3

Вагондардың жүктелуінің  техникалық нормасы P тех = 69,0 т                                       

 

 

                                                                                                     

                                                                         

 

Ыдысты-даналы жүктер:

Жүкағымы: = 1070 000 мың т

           = 815 000 мың т

Вагондардың жүктелуінің  техникалық нормасы P тех = 54,0 т

                                            

                                             

                                                                                                                  

 

Ауырсалмақты жүктер:

Жүкағымы: = 830 мың т;           = 270,0 мың т

Вагондардың жүктелуінің техникалық нормасы P тех = 50,0 т

 

                                             

        

     

 

Контейнерлердегі жүктер:

_{3-т  = 20%                      5-т = 80%}

Жүкағымы: = 420 мың т; = 210 мың т

Вагондардың жүктелуінің техникалық нормасы  P тех = 0,65 - 2,4 (3т)

                                                                                    P тех = 2,4 - 4,5   (5т)   

                                                      

            

 (конт/сут)  - қабылдау     

 (конт/сут)  - жөнелту 

3-т контейнерлер үшін есептеу  жүргіземіз 

= 420000*0,2 =84000 (мың т)

= 210000*0,2=42000 (мың т)

                                                      

                                                      

  _{(ваг/сут)}                                                                                                             

       _{(ваг/сут)}                                                                      

5–т  контейнерлер  үшін

= 420000 - 84000=336000 (мың т)

= 210000 - 42000=168000 (мың т)

                                                     

                            

 

 

20–т  контейнерлер  үшін

                                                       

                                                                                             

  _{(ваг/сут)}                                                                                                             

       _{(ваг/сут)} 

 (конт/сут)  - қабылдау  

 (конт/сут)  - жөнелту

 

3-т контейнерлер үшін есептеу  жүргіземіз

 (конт/сут)  - қабылдау  

 (конт/сут)  - жөнелту

5–т  контейнерлер  үшін

 (конт/сут)  - қабылдау  

 (конт/сут)  - жөнелту

 

3-т контейнерлер үшін есептеу  жүргіземіз        

                                                      

  _{(ваг/сут)}                                                                                                             

      _{(ваг/сут)}                      

 

5–т  контейнерлер  үшін             

 

  _{(ваг/сут)}                                                                                                                

       _{(ваг/сут)}                                                                     

 

20–т  контейнерлер үшін

  _{(ваг/сут)}                                                                                                             

       _{(ваг/сут)} 

   

Тәуліктік жүкағымы мен вагонайналымын анықтау  бойынша есептеулер нәтижелерін 1.1.1- және 1.1.2-кестелеріне еңгізген дұрыс.

       1.1.1-кесте. 

       Станция жұмысының тәуліктік көлемі

 

Жүктік  нысан	Жүк түрі	Жылдық  жүкағымы,  мың т.		Тәуліктік жүкағымы, т/тәулік		Жүктелудің техникалық нормасы,  т/вагон	Тәуліктік   вагоноағымы   ваг/тәулік
		қаб.	жөн.	қаб.	жөн.		қаб.	жөн.
ЖА	Ыдысты-даналы	1070	815	3224	2456	54	59	45
	Ортатон. конт.	420	210	1265	632	2-3	66	33
	Ірі тоннаж.конт.	380	195	1145	587	18	64	32
КЖ 1	Ауырсалмақты жүктер	830	270	2501	814	50	50	16
КЖ 2	Үймелі жүктер	320	-	964	-	64	14	-

    

    Контейнерлерді  тасымалдауға қажетті вагондар санын есептеу

 

3 және 5 тонналық контейнерлерді  тасымалдауға платформаларды қолданамыз, ал 20 тонналық контейнерлерді арнайы  жылжымалы құрамда тасымалдаймыз. 

 

 

Вагондар саны мына формуламен анықталады:

 

     ваг/тәул.                                               (1.1.5)

 

мұндағы, и_конт – жылжымалы құрамның бірлігіне контейнерлерді арту мөлшері (3 тонналық – 12 контейнер, 5. – 6 контейнер, 20 тонналық – 3 контейнер).

 

12

                                         (1.1.6)

 

1.1.2-кесте.

Контейнерлік пунктен  жөнелтілетін және қабылданатын тәуліктік  жүк және вагонағымының қорытынды  кестесі

 

№	Жүктердің атауы	Жүкайналым		Контейнерағымдары						Вагонағымы
		Қаб.	Жөн.	Қабылдау			Жөнелту			Қаб.	Жөн.
				3 т	5 т	20т	3 т	5 т	20т
1	3-т. конт.	253	126	126			63			10	5
	5-т. конт.	1012	506		337			168		56	28
	20-т. конт.	1145	587			64			32	21	11
	Барлығы	2410	1219	126	337	84	63	168	32	87	44

 

1.2 Өңдеудің берілген  көлеміне ТТМ-нің өнімділігі ең  жоғары және үнемді түрлерін таңдау

 

Тиеу-түсіру жұмыстарының кешенді механикаландырылуының  тиімді сұлбасын таңдау ТТМ-дері мен  жүкті қысу құралдарының техникалық сипаттамалары, өңдеу көлемдері  және ТТМ-рінің бір циклінде өңделетін  жүк мөлшері негізінде орындалады.

Үйілген жүктерді  ашық жылжымалы құрамға тиеу құралдары:

- ашық вагондар үйілген  жүктерді тиеу үшін арнайы  жасалған;

- платформалар (ПЛ, код 40);

- мамандандырылған жылжымалы құрам - вагон-думпкарлар. 
      Көмір теміржол көлігімен тасымалданатын негізгі жүктердің бірі

болатындықтан, үйілген жүктерді ашык вагондарға тиеу технологиясын ғана карастырайық.

     Көмірдің қоңыр көмір, тас көмір және антрацитдеген түрлері белгілі. Қоңыр көмірдің ылғалдылығы жоғары (10-25 %), құрамында айтарлықтай мөлшерде ұшкыш заттар бар, көмірдің басқа түрлерімен салыстырғанда ондагы көміртегінің үлесі аз жанғанда күлі көп қалады.

      Құрамында ылғал (5-7 %-дан аспайды) мен үшқыш загтар аз, күлділігі шамалы, қоңыр көмірге қарағанда көміртегі мөлшері көп.

 

     Пайдалану жағдайлары бойынша тас көмір екі түрге бөлінеді:

• жылытуға жұмсалатын - энергетикалық көмір және металлургияда кокс өндіру үшін жүмсалатын - кокстелетін көмір.

Гранулометриялық қүрамына қарай сортталған және әдеттегі көмірге бөлінеді. Көмірдің басқа түрлерінен ерекше көрінетіні - бүл антрацит.

Оның тығыздығы жоғары (1,4-1,7 т/м³), қатты, металдай жылтыр, кеміртегісі көп, күлі аз. 

Көмірдің барлық түрлерін екі түрлі әдіспен өндіреді:

жерасты әдісімен - шахталарда және ашық әдіспен - ашык кеніштерде.   

     Өндірілетін  көмірдің жалпы көлемінің 40 %-ы ашық әдіспен алынады.

     Рұқсат етілген шамаға дейін тиеуге болатындықтан қоңыр көмірдің жеңіл фракцияларын ашық вагондарға"Жазылай"тиеп, соңынан арнайы катоктармен нығыздайды.  Үйілген жүктерді ашық жылжымалы құрамға тиеудің бункерлі және бункерсіз тиеу деп аталатын екі әдісі бар.

    Үйілген және кесек жүктерді ыдыссыз сактауға арналған кең  орынды шанақ деп атайды, жүк оның астыңғы жагындағы ысырма аркылы түсіріледі. Шанақты жұмыр, пирамида-призма тәрізді икемді шанақ деп үш түрге бөлуге болады. Бункер тіректерге бекітіледі.

    

Көмірді ашык жылжымалы кұрамға бункерден  тиеу технологиясы

 

    Жөнелтілетін  көмірдің шамамен 90 %-ы бункерлі әдіспен тиеледі

Бункерлер үйінді жүктерді қысқа мерзімді сактауға арналған қоймалар ретінде және оларды ашық жылжымалы құрамға мөлшерлеп немесе реттеп тиеуге арналған тиеу қондырғысы ретінде пайдаланылады.

     Конвейер түріндегі коректендіргіштер көмір шахталарындағы көмірді шанаққа толтырады (1-сурет).

     Керексіз жыныстардан тазартылған көмірді байытылған көмір деп атайды.

 

1-ашық вагон; 2-тіреу; 3-ысырма; 4 - қатып  қалған жүктерден күмбез түзілуіне  жол бермейтін құрылғы; 5 -бункердің толуын бақылайтын фотодиод.

 

1-сурет. Бункер құрылғысьіның сыэбасы:

      Көмірді ашық жылжымалы құрамға бункерсіз тиеу технологиясы

 

Көмірді ашық жылжымалы  құрамға бункерсіз тиеу технологиясы ашық кеніштерден тиелетін жүктердің жалпы көлемінің шамамен 10 %-ын құрайды.

 

 

 

 

1- көмір карьерінің қабаты; 2 - темір жол жүрісті бұрмалы кран; 3 - уақытша табандағы темір жол тармақтары; 4 - ашық вагондар

 

2. Қоңыр көмір тиейтін темір жол жүрісті бұрмалы кранның жұмыс сызбасы

 

Көмірді бункерсіз тиеу әдісінін үш технологиясы бар:

- 1 технология. Мұнда көмірді тиеу үшін темір жол жүрісті бұрмалы кран паидаланылады. Краннын жүк тиелетін тетігі - грейфер (ожау).

     Көмір тиеудің осындай технологиясы суретте көрсетілген.(2-сурет)

Карьердің пайдаланылуына қарай уақытша табандағы теміржол тармақтары карьер жағына қарай оңай жылжытылады.

    Қоныр көмірді бұлайша тиеу әдісінің өнімділігі ожаудың сыйымдылығына байланысты.

   Ашық кен орны - табиғи қойма болып саналатындықтан, қойманы қажет етпеуі қоңыр көмірді осылай тиеу әдісінің артықшылығы болып табылады.

•2-технология. Бұл әдіс бойынша коңыр көмірді тиеу үшін адымдағыш немесе шынжыр табанды экскаватор-крандар пайдаланылады. Шынжыр табанды экскаватордың жұмыс істеу сызбасы төмендегі (3-сурет) көрсетілген.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-шынжыр табаны; 2-ротор; 3-ожау; 4-негізгі конвейер; 5-қосалқы конвейер; 6-тиейтін конвейер; 7-вагондар; 8-темір жол тармақтары.

 

3-сурет.  Шынжыр табанды экскаватордың жұмыс істеу сызбасы

 

Экскаватор роторы 1 т  көмір сыятын ожаулармен жабдықталған. Ал мұнда 16 ожау бар. Экскаватор ені - 60 м. Карьердің пайдаланылуына қарай уақытша теміржол тармақтары карьер жақка оңай жылжытылады.

Шынжыр табанды экскаватордың өнімділігі Ө_тех = 5 мың т/сағ.

    •3-технология. Көмірді тиеу үшін грейферлермен жабдықталған темір жолдағы төрттағанды, арқалы және бұрмалы крандар қолданылады.

 

Үйілген жүктерді жабық  вагондардан түсіру технологиясы

 

       Жауын-шашыннан қорғауды кажет ететін жүктерді жабык вагондармен тасымалдайды. Бұлар бағалы химиялық жүктер, инертті құрылыс материалдары, астык және т.б. Үйілген жүктерді жабық вагондардан түсірудің мынадай технологиялары бар:

 

 

1 - жабық вагоң 2 - күрек (қырғыш); 3 - арқан 4 - блок; 5 - электр